ଏକ ସଂସ୍କାରିତ ଜୀବନ ଜୀବନ୍ତୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ, ନିୟମାନୁସାରେ ଅଗ୍ନିକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉଥିଲେ ଏବଂ ଅତିଥିମାନେ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଦେଖାଉଥିଲେ। ସେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ, ରାଗରହିତ ମନ ନେଇ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଆଶ୍ରମରେ ନିବାସ କରୁଥିଲେ। ଶାସ୍ତ୍ର କହେ, ଗୁରୁଙ୍କ ସହ ରହିଲିନି, ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଏହି କଥା ଜାଣି, ଶିଷ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ଏହି ବିଷୟ ଆପଣ ଅବଶ୍ୟ କହିପାରିବେ।” ଗୁରୁ କହିଲେ, ଗୁରୁଙ୍କ ସହ ଯୋଗ ଛାଡ଼ି ଜ୍ଞାନ ଲାଭ ହୁଏନାହିଁ। ଜଣେ ଅନୁସରଣ କରି, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରି, ପାର ହେଇ, ଦୁଇଟିକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। କେବଳ ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ କର୍ମ କରି, ଏଠାରେ ମୁକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏନାହିଁ। ଶୁଦ୍ଧ ମନବଳ ଥିଲେ, ପ୍ରଥମ ଆଶ୍ରମରେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିପାରିବେ। ଯେଉଁଠାରେ ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଏ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ତିନି ଆଶ୍ରମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କଣ? ନିଜକୁ ନିଜେ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ତମ ମାର୍ଗ ଅନୁସରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ଭବ। ଏପରି ଦେଖିଲେ, ସେ କେବେ ମାନସିକ ଦୂଷଣକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତିନାହିଁ, ଯେପରି ଜଳରେ ଥିବା ଜଳଚର ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏନାହିଁ। ଦେହ ପରିତ୍ୟାଗ କରି, ମୁକ୍ତ ଓ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଉତ୍ତମଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ୱ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ଏହି ମାର୍ଗ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ମୋର ପ୍ରିୟ, ତୁମେ ମୋକ୍ଷଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ। ଏହାକୁ ଧ୍ୟାନ ଓ ଉପାସନା ଦ୍ୱାରା ସାକ୍ଷାତ୍କାର କରିପାରିବା। ଯିଏ ନ ଚାହେଁ, ନ ଦ୍ୱେଷ କରେ—ସେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ପୁରାତନ ଋଷିମାନେ ଅନୁସରଣ କରିଥିବା ଧର୍ମ ହେଉଛି ଚାରି ଆଶ୍ରମର ବ୍ୟବସ୍ଥା। କ୍ରିୟା, ମନ, ଓ ଉଚ୍ଚାରଣ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତି ସମ୍ଭବ। ଅଭିଲାଷା ଓ ଲୋଭକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ସେ ବ୍ରହ୍ମପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାନ୍ତି। ସେ ସମଚିତ୍ତ ଓ ଅଚଞ୍ଚଳ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ସୋନା-ଲୋହା, ସୁଖ-ଦୁଃଖ, ସବୁକୁ ସମଭାବେ ଦେଖନ୍ତି। ଜୀବନ ଓ ମୃତ୍ୟୁକୁ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଭାବେ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। ଏକ ଭିକ୍ଷୁ ମନ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି, ବୁଦ୍ଧିର ଦୀପ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାକୁ ଦେଖିପାରିବା। ଯାହା ଜାଣିବା ଦରକାର, ତୁମେ ଏହା ସତ୍ୟରୂପେ ଜାଣ। ଏହା ସମ୍ଭବ ହୁଏ ଗୁରୁଙ୍କ କୃପା ଓ ନିଜ ଅନୁଶୀଳନ ଦ୍ୱାରା। ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ମୋ ପାଖରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଆସିଛି। ତୁମର ମହତ୍ତ୍ୱ ଏଉଁଠି ଅଧିକ, ତୁମେ ନିଜେ ଏହା ବୁଝିପାରୁନାହଁ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଉଦିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତେ ସେହି ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତିନାହିଁ। ହୃଦୟର ଗଠି ବିଗଳିଲେ, ସେମାନେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ଛାଡ଼ି, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେହି ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏନାହିଁ। ନୃତ୍ୟ କିମ୍ବା ଗୀତରେ ଆନନ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏନାହିଁ, ଆସକ୍ତି ମଧ୍ୟ ନିର୍ମୂଳ ହୁଏ। ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ମୁଁ ଦେଖୁଛି ତୁମେ ସ୍ୱୟଂକୁ ଶଂସା ଓ ନିନ୍ଦା ସମଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରୁଛ। ତୁମେ ଅକ୍ଷୟ ଓ ନିର୍ବିକାର ପରମ ପଥ ଅନୁସରଣ କରିଛ। ତୁମେ ସେଥିରେ ବସିଛ, ମୁନି, ଏଠାରେ ଆଉ କଣ ଜିଜ୍ଞାସା ରହିଛି? ନିଜ ଉପରେ ଭରସା କରି, ନିଜକୁ ନିଜେ ଦେଖିବା ଦ୍ୱାରା ସେ ପ୍ରକୃତ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କଲେ। ଏଭଳି ଏକ ଶୀତଳ ପାହାଡ଼ରେ ପହଞ୍ଚି, ସେ ପରାଶାର୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଆରର୍ଣ୍ଣେୟ, ଶୁଦ୍ଧମନା ଓ ସୂର୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଏହି ସବୁ ଘଟଣା ସେ ନିଜ ବାପାଙ୍କୁ କହିଦେଲେ। ଏହା ଶୁଣି, ବେଦର ରଚୟିତା ବ୍ୟାସ ମନେ ଅତିଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ। ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କର ପୁଅଁକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ପାଖରେ ବସାଇଲେ।