ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ଉତ୍ତମ କୁଳ ଓ ଉତ୍ତମ ସ୍ୱଭାବର ରାଜା, ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କର ପୁଅଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଆଦର ସହିତ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ନିଜ କର୍ମକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣି, ସେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ତୁମେ କିଏ, କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏଠାରେ ଆସିଛ?” ସେଉଁଠାରେ ରାଜା କହିଲେ, “ମୋ ପୂର୍ବଜ ହେଉଛନ୍ତି ବିଦେହ ରାଜା ଜନକ, ଯିଏ କର୍ମ କିମ୍ବା ବିରତି ଯେଉଁଠି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କରିଥିଲେ। ଏହିପରି ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ବଂଶରେ ଥିବା ମୁଁ ଧର୍ମବତ୍ସଳ ଆପଣଙ୍କୁ ନମ୍ର ଅନୁରୋଧ କରୁଛି—ଏହି ବିଷୟରେ ମତ ଦିଅନ୍ତୁ। ମୁକ୍ତି କେମିତି ଲାଭ କରାଯିବ—ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା, କିମ୍ବା ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା?” ତାପରେ ସେ କହିଲେ, “ଉପନୟନ ସଂସ୍କାର ପରେ ଜଣେ ଦ୍ୱିଜ, ବେଦ ଅଭ୍ୟାସରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ହେବା ଉଚିତ୍। ସେ ଇର୍ଷ୍ୟା ଓ ତୃଷ୍ଣା ରହିତ, ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ପ୍ରତି ମନରେ ଦ୍ୱେଷ ନ ରଖିବେ। ଗୁରୁଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ ସେ ଘରକୁ ଫେରିବେ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଆଚରଣ କରିବେ, ଅଗ୍ନିକୁ ଅଦୂର୍ବଳ କରିବେ ନାହିଁ, ଅତିଥିମାନେ ପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ ଓ ଦୟାବାନ୍ ହେବେ। ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ରହିତ ଚିତ୍ତ ଓ ରାଗ ରହିତ ମନ ସହିତ, ସେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଆଶ୍ରମରେ ବସିବେ। ଏହି ପରି ଜ୍ଞାନ କେବଳ ଗୁରୁ ସହ ରହିଲା ପରେ ମିଳେ, ଏହା ଶାସ୍ତ୍ରର ଉପଦେଶ। ଏହି ବିଷୟରେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି, କାରଣ ଆପଣ ଏହି ଉପଦେଶ ଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ଗୁରୁ ସହ ସମ୍ପର୍କ ଛାଡ଼ି ଜ୍ଞାନ ମିଳୁନାହିଁ। ଗୁରୁଙ୍କ ଉପଦେଶ ଓ ନିଜ ଉଦ୍ୟମରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ପରେ, ଦୁଇଁଠିକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍। କେବଳ କର୍ମ ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କରି ମୁକ୍ତି ମିଳେନାହିଁ। ପବିତ୍ର ମନ ବଳିଆ ହେଲେ ପ୍ରଥମ ଆଶ୍ରମରେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିପାରେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ ଚାହୁଁଥିବା ପାଇଁ ତିନି ଆଶ୍ରମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ’ଣ? ନୀତିରେ ଚାଲି, ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ନିଜେ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି ଦୃଷ୍ଟିରେ ଥିଲେ, ସେ କେବଳ ଜଳରେ ଥିବା ଜଳଚର ପରି ଅଲିପ୍ତ ରହନ୍ତି। ଶରୀର ଛାଡ଼ି, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ରହିତ ହୋଇ, ସତ୍ସଙ୍ଗରେ ଥିଲେ ସେ ମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ଦ୍ୱିଜମାନେ ଯେଉଁ ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ମୁକ୍ତି ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଦକ୍ଷ, ସେଠାରେ ଗଭୀର ଧ୍ୟାନ ଓ ଉପାସନା ଦ୍ୱାରା ଏହି ସତ୍ୟକୁ ସାକ୍ଷାତ୍କାର କରିପାରିବେ। ଯିଏ ନ ଚାହେ, ନ ଦ୍ୱେଷ କରେ, ସେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ପୂର୍ବଜମାନେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଚତୁର୍ବର୍ଣ୍ଣ ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମ ଏହିପରି ଅଛି। କର୍ମ, ମନ ଓ ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ତୃଷ୍ଣା ଓ ଲୋଭ ତ୍ୟାଗ କରି, ସେ ବ୍ରହ୍ମ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ସମଚିତ୍ତ ଓ ଅଚଞ୍ଚଳ ହୋଇ, ସେ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। ସୋନା ଓ ଲୋହା, ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ—ସମଭାବେ ଦେଖନ୍ତି। ଜୀବନ ଓ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଏକ ସମାନ ଭାବେ ଦେଖି, ସେ ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏକ ଭିକ୍ଷୁ ମନ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଦରକାର। ଏହିପରି, ବୁଦ୍ଧିର ଦୀପ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଦେଖିପାରିବାଏ। ଯେଉଁ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆପଣ ଭଲଭାବେ ଜାଣନ୍ତି। ଗୁରୁଙ୍କ କୃପା ଓ ନିଜ ଦୃଢ଼ ସଂଯମ ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଆମ ପାଖରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଛି, ଆପଣଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ଏଉଁଠି ଅଧିକ, ଯଦିଓ ଆପଣ ନିଜେ ଏହାକୁ ଅନୁଭବ କରୁନାହାନ୍ତି। ଜ୍ଞାନ ଉଦିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତେ ଏହି ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ହୃଦୟର ଗଠି ବିଗଡ଼ିଗଲେ ସେଉଁଠି ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଛାଡ଼ି, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କେହି ଏହି ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହିପରି ଉତ୍ତମ ଉପଦେଶ ଦେଇ ରାଜା ନିଜ ଜିଜ୍ଞାସା ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଗୁରୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଏବଂ ମୁକ୍ତି ଓ ଧର୍ମର ଗଭୀର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।