ଅରଣେୟ ନାମକ ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ, କ୍ରୋଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ରଖିଥିବା ପକ୍ଷୀ ଥିଲେ। ସେ, ପ୍ରତିଦିନ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରି ଓ ଉପାସନା କରିଥିଲେ। ରାତିର ପ୍ରଥମ ପ୍ରହରରେ ସେ ଗଭୀର ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହେଇଯାଉଥିଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନ ସକାଳେ ସେ ଉଠି ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଶୌଚାଚାର କରିଥିଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ ସେ ସେହି ଦିନଟି ଶେଷ କଲେ ଓ ସେହି ରାତିଟି ରାଜପ୍ରସାଦରେ ବିତାଇଲେ, ହେ ନାରଦ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନ, ସେ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ଆଗରେ ବସାଇ, ରାଜମହଳର ସମସ୍ତ ଅନ୍ତଃପୁର ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସେ ଏକ ବିଶାଳ ରତ୍ନଖଚିତ ଆସନ ଆଣି, କୃଷ୍ଣି ପ୍ରଥାଅନୁସାରେ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ସେଠାରେ ବସାଇଲେ। ସେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ବକ ଉପଚାର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଏହାପରେ ରାଜା, ମହାନ୍ତ ଜନ୍ମ ଓ ଚରିତ୍ର ଧାରି, ତାଙ୍କ ଆଚାର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଜାଣି, ପଚାରିଲେ: "ତୁମେ କିଏଁ ଏଠାରେ ଆସିଛ? କି କାରଣ?" ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ମୋର ପୂର୍ବଜ ହେଉଛନ୍ତି ଭିଦେହର ରାଜା ଜନକ। କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ନିବୃତ୍ତି ଉଭୟରେ ସେ ସଠିକ୍ ବିଚାର କରିଥିଲେ। ଏହିପରି, ଧର୍ମରେ ନିପୁଣ ମହାନୁଭାବ, ଆପଣ ମୋତେ ଠିକ୍ ଭାବେ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ।" "ମୁକ୍ତି କିପରି ଲାଭ ହୁଏ? ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା କି, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା କି?" "ଦୀକ୍ଷା ନେଇ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭଳି ବେଦରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିବା ଉଚିତ୍। ଦେବତା ଓ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ଇର୍ଷ୍ୟା କିମ୍ବା ତୃଷ୍ଣା ରହିବ ନାହିଁ। ଅନୁମତି ମିଳିଲେ ଦ୍ୱିଜ ଘରକୁ ଫେରିପାରିବେ, ନିୟମାନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ, ଅଗ୍ନିକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବେ ଓ ଅତିଥିଙ୍କୁ ପ୍ରେମ କରିବେ। ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ରହିତ ମନ ଓ ରାଗ ଶୂନ୍ୟ ଚିତ୍ତରେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟାଶ୍ରମରେ ବସିବେ।" "ଗୁରୁଙ୍କ ସହ ବାସ କରିବା ବିନା ଜ୍ଞାନ ଲାଭ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହି ବିଷୟରେ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ, ମୋତେ କହନ୍ତୁ।" "ଗୁରୁ ସଂପର୍କ ବିନା ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ ହୁଏ ନାହିଁ। ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନିଷ୍ପନ୍ନ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବନ ଅବସ୍ଥା ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ୍।" "ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ କର୍ମ କରି କେବଳ ନାମମାତ୍ରରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ ନାହିଁ। ପବିତ୍ର ମନ ଥିଲେ, ପ୍ରଥମ ଆଶ୍ରମରେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିପାରିବେ।" "ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରାପ୍ତିକୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଥିବା ଜନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ତିନି ଆଶ୍ରମ କାହିଁକି?" "ଶୁଭ ମାର୍ଗ ଅନୁସରଣ କରି, ଆତ୍ମାକୁ ନିଜେ ଦ୍ୱାରା ଦେଖିବା ଉଚିତ୍। ଏପରି ଦେଖିଲେ, ଜଳରେ ଥିବା ଜଳଚର ପରି, କୌଣସି ଦୋଷ ଲାଗେ ନାହିଁ।" "ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ରହିତ ମନ ଓ ସଦ୍ଗୁଣୀଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱରେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିଥାଏ।" "ଯେଉଁ ଧର୍ମ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ମୁକ୍ତିଶାସ୍ତ୍ରରେ ନିପୁଣ ତୁମେ ତାହା ଜାଣ।" "ଗଭୀର ଧ୍ୟାନ ଓ ଉପାସନା ଦ୍ୱାରା ଏହା ସ୍ୱୟଂ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହୁଏ।" "ଯିଏ ଚାହିଁ ନାହିଁ, ଘୃଣା କରୁ ନାହିଁ, ସେଇ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।" "ପୂର୍ବଜମାନେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଚତୁର୍ବର୍ଣ୍ଣ ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।" "କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ ଓ ଉଚ୍ଚାରଣ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।" "ତୃଷ୍ଣା ଓ ଲୋଭ ତ୍ୟାଗ କରି, ସେ ବ୍ରହ୍ମପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।" "ସମଚିତ୍ତ, ଅଚଞ୍ଚଳ ହୋଇ, ସେ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।" "ସୁନା ଓ ଲୋହା, ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ—ସେ ସମଭାବରେ ଦେଖେ।" ଏହିପରି ଆରଣେୟଙ୍କ ଉପାସନା, ଧ୍ୟାନ ଓ ଜ୍ଞାନ ମାର୍ଗରେ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଓ ଧର୍ମ ପାଳନ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତିର ମହତ୍ତ୍ୱ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ।