ଏହି ପୌରାଣିକ କଥାରେ, ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ଅନୁପୂର୍ବୀରେ କିଛି ଗୁପ୍ତ ତଥ୍ୟ ବିବେଚିତ ହେଉଛି। ପ୍ରଥମ ଟି ଛଠିଅଁ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଟି ଆମର, ଛଠିଅଁ ଟି ତୃତୀୟ ଅଟି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଛି। ଦିନ ଓ ରାତିରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅନୁକ୍ରମରେ, ଏକ ଏବଂ ଅର୍ଧ ନାଡ଼ି ମାନା ଯଥା ନିଶ୍ଚିତ ହେଉଛି। ଚନ୍ଦ୍ରମା ମଣ୍ଡଳର ଅଧିପତିମାନେ କ୍ରମାନୁସାରେ ବସୁ, ଅଗ୍ନି ଓ ପିତାମହ ଅଟି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ବିଭିନ୍ନ ଦେବତାମାନେ ଅର୍ୟମାନ, ଅର୍କ, ତ୍ୱଷ୍ଟୃ, ମାରୁତ, ଶକ୍ର, ଅଗ୍ନି, ମିତ୍ର ଓ ବାସବ ଅଟି ଅଛନ୍ତି। ଏହା ଛଡ଼ା, ଅଜଏକପାଦ, ଅହିବୁଧ୍ନ୍ୟ ଓ ପୂଷା ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳରେ ନମ୍ର ଦିଗକୁ ଦେଖୁଥିବା ନଉଟି ଦେବତା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳରେ ଶିଳ୍ପ, କଳା, କୂଆଁ, ଭଣ୍ଡାର, ତଳା ଓ ଉତ୍ତୋଳନ ଆଦି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ନଉଟି ଦେବତା ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟ ଦିଗକୁ ଦେଖୁଥିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି। ଗଧା, ଗାଁ, ରଥ, ନୌକା, ଅଗ୍ନି ଓ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଏଠି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ଉପର ଦିଗକୁ ଦେଖୁଥିବା ନଉଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି। ରାଜମହଲ, ଦ୍ୱାର, ଉଦ୍ୟାନ, ଦୁର୍ଗ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସଫଳତା ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ସାଧାରଣ, ଦ୍ୱିଦେବତା, ଅଗ୍ନି ସଦୃଶ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ବିବର୍ଣ୍ଣ କରାଯାଇଛି। ମୃଦ୍ବିନ, ବିନ୍ଦୁ, ମିତ୍ର, ଚିତ୍ରାନ୍ତ୍ୟ, ଉଗ୍ର, ପୂର୍ବା, ମଘା ଓ ତ୍ରିକ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛନ୍ତି। ଚିତ୍ରା, ଆଦିତ୍ୟ, ଅମ୍ବୁ, ବିଷ୍ଣୁ, ଅମ୍ବା, ଅନ୍ତ୍ୟ, ଅଧି, ମିତ୍ର, ବସୁ ଓ ଉଡୁ ଅଟି ଅଛନ୍ତି। ଦଶା, ଇନ୍ଦ୍ୱ, ଦିତି, ତିଷ୍ୟ ଓ କରାର ପ୍ରଥମ ତିନିଟି ଅଟି ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି। ଘୋଡ଼ା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ପେସିଫିକ୍ ସୋମବାରରେ କରିବା ଉଚିତ। ଦର୍ଶ, ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ପଶୁ ବଳି କରିବା ନିଷେଧ। ପ୍ରଥମ ଚାଷ ମୂଳ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବଳଦ୍ୱାରା କରିବା ଉଚିତ। ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆରମ୍ଭରେ ତିନି ଥର, ଶୁଭ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପଞ୍ଚ ଥର କରିବା ଉପଦେଶ ଦିଅଯାଇଛି। ଧନ ଓ ପୋଷଣ ପାଇଁ ଲଙ୍ଗଳ ଚକ୍ରରେ ତିନିଟି ଅଟି ଉତ୍ତମ। ମୂଳ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବୀଜ ବପଣ କରିଲେ ଅତି ଉତ୍ତମ ଫଳ ମିଳେ। କାଜଳ ପାଇଁ ଗଳାରେ ତିନି; ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପେଟରେ ବାରଟି ଅଟି ଉଲ୍ଲେଖ। ନାଭିରେ ଅଗ୍ନି ଓ ପଞ୍ଚ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ବୀଜ ବପଣ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ। ଦୁଷୁକ୍ରାରେ ରୋଗ ମୁକ୍ତ ହେବା ପରେ ଭୂମିରେ ସ୍ନାନ କରିବା ନିଷେଧ। ପୁଷ୍ୟ, ଆର୍କ ଓ ପୌଷ୍ଣ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ନୃତ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିବା ବିଶେଷ ପ୍ରଶଂସିତ। ମଧ୍ୟରେ, ଦ୍ୱାଦଶ ତାରା, ଇନ୍ଦ୍ର, ଭାନୁ ଓ ନବଭାନୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ। ନିମ୍ନତମ ଅଟି ଟୋୟ, ପାର୍ଦ୍ର, ଆହି, ପବନାନ୍ତକ ଓ ନାକପା ଅଟି ଉଲ୍ଲେଖ। ସେମାନଙ୍କର ସାଧାରଣ ଦିନ ଅଟି ତିରିଶି, ନବ୍ୱେ ଓ ଆଠ ଘଟିକା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଅଶ୍ୱଗ୍ରୀ, ଦ୍ୱିଜ୍ୟନ, ନୈରୃତ, ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର, ଜତ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତରାଭବ ଉଲ୍ଲେଖ। ଧାତୃ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠା, ଅଦିତି, ସ୍ୱାତୀ, ପୌଷ୍ଣ, ଅର୍କ ଓ ହରି ଅଟି ପ୍ରଧାନ ଦେବତା। ଅନ୍ୟ ଅଟି କୁଳା, ଅକୁଳା ଓ ତାରା ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ; ଏହି କୁଳ ଚନ୍ଦ୍ରମା ମଣ୍ଡଳକୁ ସୂଚିତ କରେ। ଭେଷ ଓ ଉପକୁଳ ନାମକ ଅଟିରେ ନିଶ୍ଚିତ ଜୟ ଲଭ୍ୟ। ସୋମବାର, ମଙ୍ଗଳବାର, କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଧିପତି ଦିନରେ ଭଦ୍ରା ଅସମ ଅଙ୍ଗ ଥିଲେ, ତାହାର ଦୋଷ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଗାଁ ଦାନ କିମ୍ବା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ। ଯଦି କୌଣସି କ୍ରୂର ଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ, କିମ୍ବା ପୁଷ୍ୟ ସହିତ ଯୁକ୍ତ, କିମ୍ବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଠାରେ, ତେବେ ରାମ, ଅଗ୍ନି, ଋତୁ, ବାଣ, ଅଗ୍ନି, ଭୂବେଦ, ଅଗ୍ନି ଅଟି ତୀର ଉପଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ। ବେଦ, ନେତ୍ର, ଅବ୍ଧ୍ୟ, ଅଗ୍ନି, ଶତବାହୁ, ନେତ୍ର, ରଦା ତାରାଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମାନୁସାରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ସେମାନଙ୍କ ଦଳରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଦ୍ରୁତ ତାରା 'ଯୋଗତାରା' ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି। ଅଗ୍ନିଧିଷ୍ଣ୍ୟରେ ବଟ ଗଛ ଅଛି, ରୋହିଣୀରେ ଜାମୁ ଗଛ ଅଟି ଉଲ୍ଲେଖ। ଅଦିତିଭାଦ୍ବ ଗୋତ୍ର ପିପଳ ଗଛରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଏବଂ ପୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପିପଳ ଦେଇ ଉତ୍ପାଦନ କରେ। ଏହିପରି ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ବିବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦେବତାଗୁଡ଼ିକର ବିଶେଷ କ୍ରମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଏହି କଥାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି।