ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁଥିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଶ୍ଚଳ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଥାନ୍ତି, ଚନ୍ଦ୍ର ଚଳିତ, ମଙ୍ଗଳ ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱଭାବର, ବୁଧ ପଛକୁ ଚାଲିବା ଓ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ଗୁଣ ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି। ଯେଉଁ ଲୋକେ ରବିବାର ଦିନ ପବିତ୍ର ହେଉନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିଥାନ୍ତି। ଯଦି ବୃହସ୍ପତି ଦୁର୍ବଳ ନୁହେଁ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ କୌଣସି କ୍ଷତି ନାହିଁ; ଯଦି ସେ ଦୁର୍ବଳ, ତେବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରେୟସ୍ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ଚଳନା ଅନୁଯାୟୀ ଅନ୍ୟ ଦିଗକୁ କିମ୍ବା ନିଜ ଦିଗକୁ ଯାଇ ଅର୍ଧ ନାଡ଼ି ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ। ଯେଉଁ ଲୋକେ ଦୁର୍ବଳ, ସେମାନଙ୍କର କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ସହଜରେ ସଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ। ଅନ୍ୟମାନେ କଠିନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଫଳ ଦିଅନ୍ତି ଓ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀ ଦୂର୍ବା ଘାସ ରଙ୍ଗର, ସେ ଚନ୍ଦ୍ର ଗୁଣର; ଯେଉଁମାନେ ହଳଦିଆ କିମ୍ବା ଧଳା ରଙ୍ଗର, ସେମାନେ ଭାର୍ଗବ (ଶୁକ୍ର) ଗୁଣର। ଯେଉଁମାନେ ପର୍ବତ, ବାଣ, ଓ ଯେଉଁମାନେ ପାତାଳ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠି ଉଲ୍ଲେଖିତ। ତିନି, ଗୋଟିଏ, ଘୋଡ଼ା, ଚକ୍ଷୁ, କୁଳ, ରାମ, ଘୋଡ଼ା, ସ୍ବାଦ, ଓ ଋତୁ—ଏହାମାନଙ୍କର ମାପ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରୁ ଅର୍ଧ ପ୍ରହର ହିସାବରେ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଥମଟି ହେଉଛି ଷଷ୍ଠ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ଆମ, ଷଷ୍ଠ ହେଉଛି ତୃତୀୟ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ ଓ ରାତିରେ ଏକ ଓ ଅର୍ଧ ନାଡ଼ି କ୍ରମାନୁସାରେ ଚଳିଥାଏ। ନକ୍ଷତ୍ରମାଳାର ଦେବତାମାନେ କ୍ରମକ୍ରମେ ବସୁ, ଅଗ୍ନି, ଓ ପିତାମହ। ଏହି ପରି ଅର୍ୟମାନ, ଅର୍କ, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ମରୁତ, ଶକ୍ର, ଅଗ୍ନି, ମିତ୍ର, ଓ ବାସବ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଅଜଏକପାଦ, ଅହିବୁଧ୍ନ୍ୟ, ଓ ପୂଷା ମଧ୍ୟ ଏଠି ନାମ ହୋଇଛନ୍ତି। ନବ ଅଧୋମୁଖୀ ଦେବତା ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। କଳା, କଳା, କୌଶଳ, କୂଆ, ଭଣ୍ଡାର ଓ ତୁଳନାଯୋଗ୍ୟ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଏହି ନବ ତିର୍ୟକ୍ ମୁଖୀ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଗଧା, ଗାଈ, ରଥ, ନୌକା, ଅଗ୍ନି ଓ ଘୋଡ଼ା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ନବ ଉର୍ଧ୍ୱମୁଖୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏଠି ଉଲ୍ଲେଖିତ। ରାଜମହଳ, ଦ୍ୱାର, ବଗିଚା, ପ୍ରାଚୀର ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସଫଳତା ଲାଭ ହୁଏ। ସାଧାରଣ, ଦ୍ୱିଦେବତା ଓ ଅଗ୍ନି ସଦୃଶ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ଏଠି ମୃଦ୍ୱିନ୍, ବିନ୍ଦୁ, ମିତ୍ର, ଚିତ୍ରାନ୍ତ୍ୟ, ଉଗ୍ର, ପୂର୍ବା, ମଘା ଓ ତ୍ରିକ ଥିବା ଦେଖାଯାଏ। ଚିତ୍ରା, ଆଦିତ୍ୟ, ଅମ୍ବୁ, ବିଷ୍ଣୁ, ଅମ୍ବା, ଅନ୍ତ୍ୟ, ଅଧି, ମିତ୍ର, ବସୁ ଓ ଉଡୁ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଦଶ, ଇନ୍ଦ୍ୱ, ଦିତି, ତିଷ୍ୟ ଓ କରର ପ୍ରଥମ ତିନି ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଘୋଡ଼ା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ବିଶେଷତଃ ରବିବାରେ କରିବା ଉଚିତ। ଦର୍ଶ, ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ କଦାଚିତ୍ ପଶୁ ବଳି ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ପ୍ରଥମ ଚାଷ ମୂଳ ସମୟରେ ବୃଷଭ ଦ୍ୱାରା କରିବା ଉଚିତ। ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆରମ୍ଭରେ ତିନିଥର, ଶୁଭ ପ୍ରଭାବ ପାଇଁ ପଞ୍ଚଥର ଶୁଭ ପ୍ରଦିଗରେ। ଧନ ଓ ପୋଷଣ ପାଇଁ ଲଙ୍ଗଳ ଚକ୍ରରେ ତିନିଥର ସର୍ବୋତ୍ତମ। ମୂଳ ସମୟରେ ବିଜ ରୋପଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଫଳ ଦେଏ। କଜଳ ପାଇଁ ଗଳାରେ ତିନି, ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଜଠରରେ ବାରଟି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଉପୟୋଗୀ। ନାଭିରେ ଅଗ୍ନି ଓ ପଞ୍ଚ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ବିଜ ରୋପଣ ପାଇଁ ଧ୍ୟାନ ଦେଉ। ଦୁଷ୍କ୍ର ଦିନରେ ରୋଗମୁକ୍ତି ପରେ ମାଟିରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ନୃତ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ପୁଷ୍ୟ, ଆର୍କ ଓ ପୌଷ୍ଣ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ବିଶେଷ ପ୍ରଶଂସିତ। ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଦ୍ୱାଦଶ ତାରା, ଇନ୍ଦ୍ର, ଭାନୁ ଓ ନବଭାନୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ। ନିମ୍ନତମ ତାରାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ତୋୟ, ପାର୍ଦ୍ର, ଆହି, ପବନାନ୍ତକ ଓ ନାକପା। ଏହାମାନଙ୍କର ସାଧାରଣ ସମୟ ତିରିଶି, ନବ୍ବେ ଓ ଆଠ ଘଟିକା ହେଉଛି। ଅଶ୍ୱଗ୍ରୀ, ଦ୍ୱିଜ୍ୟନ, ନୈରୃତ, ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର, ଜତ୍ୟ, ଉତ୍ତରାଭବ ଏଠି ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଧାତୃ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠା, ଅଦିତି, ସ୍ୱାତୀ, ପୌଷ୍ଣ, ଅର୍କ ଓ ହରି—ଏହି ଦେବତାମାନେ ଏହି କ୍ରମରେ ନିୟୋଜିତ। ଏଭଳି ଦିବ୍ୟ ମହାତ୍ୱର କଥା ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ମନନ କରିବା ଉଚିତ।