ସିନିବାଳୀ, ଏଣ୍ଡୁମତୀ, କୁହୂ ଓ ନେଣ୍ଡୁମତୀ—ଏହି ଚାରି ଜଣଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଭାବେ ଗଣନା କରାଯାଏ। ମାଧବ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ତୃତୀୟ ତିଥିକୁ ପବିତ୍ର ମନାଯାଏ। ଏହିପରି, ଏକ କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ନଭସ୍ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥିରେ। ଚୈତ୍ର ଓ ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରେ ମଧ୍ୟ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ତୃତୀୟ ତିଥିକୁ ଏହିପରି ଗଣନା କରାଯାଏ। ମାଘ ମାସରେ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ସପ୍ତମୀ ଏବଂ ନଭସ୍ ମାସରେ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଅଷ୍ଟମୀ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମନାଯାଏ। ଆଷାଢ଼, କାର୍ତ୍ତିକ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଓ ଚୈତ୍ର ମାସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ତିଥି ହୁଏ। ଭାଦ୍ର ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥିରେ ଚନ୍ଦ୍ର ମଘା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ କର୍କଟ ରାଶିରେ ଥାଏ। ଯଦି ଏକ ଦିନରେ ତିନି ତିଥି ଆସିଯାଏ, ତେବେ ଏହାକୁ ତିଥି ହାନି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯେ ତିଥି ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ, ସେହି ଦିନର ତିଥି ଭାବିତ ହୁଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ତିଥିକୁ ପ୍ରଥମ ଦିନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଦ୍ୱାଦଶ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଚଳ, ଚନ୍ଦ୍ର ଚଳନଶୀଳ, ମଙ୍ଗଳ କ୍ରୂର, ବୁଧ ପଛକୁ ଘୁରୁଥିବା ଓ ବାଧାଦାୟକ। ଯେ କେହି ରବିବାରରେ ଅପବିତ୍ର ଅବସ୍ଥାରେ ଥାଏ, ସେ ଦୁଃଖଭୋଗ କରିଥାଏ। ଯଦି ବୃହସ୍ପତି ଏପରି ନୁହଁନ୍ତି, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ କୌଣସି ହାନି ନାହିଁ; ଯଦି ଦୁର୍ବଳ, ସମସ୍ତ ଶ୍ରେୟସ୍ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ଅନ୍ୟମାନେ ଅର୍ଧନାଡ଼ୀ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ, ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ଦିଗକୁ କିମ୍ବା ନିଜ ଦିଗକୁ ଗମନ କରନ୍ତି। ଯେ ଦୁର୍ବଳ, ସେ ଅନେକ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଉନାହିଁ। ଅନ୍ୟମାନେ କ୍ରୂର ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି ଓ ଇଚ୍ଛିତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାନ୍ତି। ଦୂର୍ବା ଘାସର ରଙ୍ଗ ଥିବା ଜିବ ଚନ୍ଦ୍ରମୟ, ହଳଦିଆ କିମ୍ବା ସ୍ୱେତ ରଙ୍ଗ ଭାର୍ଗବ (ଶୁକ୍ର) ସଂପ୍ରଦାୟର। ଯେଉଁମାନେ ପାହାଡ଼, ବାଣ, ଓ ଯେଉଁମାନେ ପାତାଳ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି। ତିନି, ଗୋଟିଏ, ଘୋଡ଼ା, ଚକ୍ଷୁ, ବଂଶ, ରାମ, ଘୋଡ଼ା, ରସ ଓ ଋତୁ—ଏହାର ମାପ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅର୍ଧ ପ୍ରହର ଭାବରେ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଥମଟି ଛଅଟି, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ଆମର, ଛଅଟି ତୃତୀୟଟି। ଦିନ ଓ ରାତିରେ ପ୍ରତ୍ୟେକଟିକୁ ଏକ ଓ ଅର୍ଧ ନାଡ଼ୀ ଅନୁସାରେ ତାଲିକା କରାଯାଏ। ନକ୍ଷତ୍ରମାଳିକାର ଅଧିପତିମାନେ କ୍ରମଶଃ ବସୁ, ଅଗ୍ନି, ଓ ପିତାମହ। ତାପରେ ଆର୍ୟମାନ୍, ଅର୍କ, ତ୍ୱଷ୍ଟୃ, ମାରୁତ, ଶକ୍ର, ଅଗ୍ନି, ମିତ୍ର ଓ ବାସବ। ଏହାପରେ ଅଜୈକପାଦ, ଅହିବୁଧ୍ନ୍ୟ ଓ ପୂଷା ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛନ୍ତି। ନବଟି ତଳମୁଖୀ ଦେବତା ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଶିଳ୍ପ, କଳା, କୁଆଁ, ଧନ ଓ ଖନନ ସମ୍ପର୍କିତ କାର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତ ହୁଏ। ଏହିପରି, ନବଟି ଅନୁଲମ୍ବମୁଖୀ ଦେବତା ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଗଧା, ଗାଈ, ରଥ, ନୌକା, ଅଗ୍ନି ଓ ଘୋଡ଼ା ସମ୍ପର୍କିତ କାର୍ଯ୍ୟ ହୁଏ। ଏହିପରି, ନବଟି ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱମୁଖୀ ଦେବତା ଏଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସିଦ୍ଧି ଦିଏ—ଯଥା ରାଜପ୍ରାସାଦ, ଦ୍ୱାର, ବାଗିଚା, ପ୍ରାକାର ଓ ଏହା ସଦୃଶ କାର୍ଯ୍ୟରେ। ସାଧାରଣ, ଦ୍ୱିଦେବତା ଓ ଅଗ୍ନି-ସଦୃଶ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ବିବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ। ମୃଦ୍ୱିନ୍, ବିନ୍ଦୁ, ମିତ୍ର, ଚିତ୍ରାନ୍ତ୍ୟ, ଉଗ୍ର, ପୂର୍ବା, ମଘା ଓ ତ୍ରିକ। ଚିତ୍ରା, ଆଦିତ୍ୟ, ଅମ୍ବୁ, ବିଷ୍ଣୁ, ଅମ୍ବା, ଅନ୍ତ୍ୟ, ଅଧି, ମିତ୍ର, ବସୁ ଓ ଉଡୁ। ଦଶ, ଇନ୍ଦ୍ୱ, ଦିତି, ତିଷ୍ୟ ଏବଂ କରର ପ୍ରଥମ ତିନିଟିରେ ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ଘୋଡ଼ା ସମ୍ପର୍କିତ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଶେଷଭାବେ ରବିବାରରେ କରିବା ଉଚିତ। ଦର୍ଶ, ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ପଶୁ ବଳି ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ପ୍ରଥମ ଚାଷ କରିବା ଉଚିତ ମୂଳ ସମୟରେ, ବଳଦ୍ୱାରା। ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆରମ୍ଭରେ ତିନିଥର, ଶ୍ରେୟସ୍ ପାଇଁ ଶୁଭ ପକ୍ଷରେ ପାଞ୍ଚଥର କରିବା ଉଚିତ। ଧନ ଓ ପୋଷଣ ପାଇଁ, ଲଙ୍ଗଳ ନାମକ ଚକ୍ରରେ ତିନିଥର କରିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ।