ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଏହି ପବିତ୍ର ଶ୍ରୁତିଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ଗଭୀର କଥାରୂପେ ଏଭଳି ଉପସ୍ଥାପିତ କରାଯାଉଛି— ଉତ୍ତରାୟଣର ଆରମ୍ଭ ଓ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ କରିବା ଉଚିତ୍। ମଧୁ ନାମକ ମାସରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଦୁଇ ଦୁଇ ମାସର ଏକ ଏକ ଋତୁ ଥାଏ, ଯେଉଁପରି ଶିଶିର ଥିବା ଋତୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଦକ୍ଷିଣାୟଣରେ କର୍କଟ ରାଶିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବର୍ଷା, ଶରତ୍ ଓ ଶୀତ ଋତୁ ଆସେ। ଏଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାସ ଏକ ନକ୍ଷତ୍ର ନାମରେ ଜଣାଯାଏ ଓ ଏହି ମାସ ୩୦ ତିଥିରେ ବିଭକ୍ତ ହୁଏ। ମାସଗୁଡ଼ିକର ନାମ ହେଉଛି—ନଭସ୍ୟ, ଇଷା, ଉର୍ଜା, ସହା ଓ ସହସ୍ୟ। ଯେଉଁ ମାସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନକ୍ଷତ୍ର ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ, ସେହି ପକ୍ଷକୁ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନ୍ୟଙ୍କ ନାମରେ, କ୍ରମକ୍ରମେ ଶୁକ୍ଳ ଓ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତିଥିମାନଙ୍କ ପାଳାକ୍ରମରେ ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମା, ଅଗ୍ନି, ବିରିଞ୍ଚି, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶୈଳଜା ପ୍ରଧାନ ଦେବତା ଅଟେ। ମହେନ୍ଦ୍ର, ବାସବ, ନାଗ, ଦୁର୍ଗା ଓ ଦଣ୍ଡଧରା ଏହି ନାମରେ ଅନ୍ୟ ତିଥି ଜଣାଯାଏ। ଚନ୍ଦ୍ର, ବିଶ୍ୱେଦେବ, ଓ ଆର୍ଷ ନାମକ ତିଥିଗୁଡ଼ିକୁ ପିତୃମାନ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଏହି ତିଥିମାନେ କ୍ରମକ୍ରମେ ତିନିଥର ପୁନରାବୃତ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାନ୍ତି, ଏବଂ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ପ୍ରଧାନ ଓ ଉପଚାର ଦାତା ଭାବେ ବିଚାରିତ। ଅଷ୍ଟମୀ, ଦ୍ୱାଦଶୀ, ଷଷ୍ଠୀ, ଚତୁର୍ଥୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଏହି ତିଥିମାନେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ନାଡିକାଗୁଡ଼ିକ ତତ୍ତ୍ୱ ଅନୁଯାୟୀ ଗଣନା ହୁଏ, ଯେପରି ସାଗର, ମନୁ, ରନ୍ଧ୍ର ଓ ଅଙ୍କରେ ଦେଖାଯାଏ। ଅମାବାସ୍ୟା ଓ ନବମୀ, ବିଶେଷ ନାମ ଛାଡ଼ି, ଏହି ତିଥିରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ହୁଏ। ଷଷ୍ଠୀ ଓ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ତେଲ ବ୍ୟବହାର ଉଚିତ୍, ଏବଂ ମାସ ଓ ତିଥି ଅନୁଯାୟୀ ଅଷ୍ଟମୀରେ କ୍ଷୌର କରିବା ନିୟମ। ଷଷ୍ଠିଏଁ ଦିନ, ପ୍ରଥମ ତିଥି, ଦ୍ୱାଦଶୀ ଓ ତାରା ଯୁକ୍ତ ଦିନ ଏହି ସମୟରେ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯିବା ଉଚିତ୍। ବ୍ୟତୀପାତ, ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ଏକାଦଶୀ ଓ ଯୁଗମ ତିଥି ଦିନ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଯିଏ ଦଶମୀ ତିଥିରେ ଆମଳକୀ ଫଳ ସହିତ ସ୍ନାନ କରେ, ସେଉଁଠି ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ନିଶ୍ଚିତ ଧନ ଓ ସନ୍ତାନ ହାରାଇଥାଏ। ଯେଉଁ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ ଦିନରେ ହୁଏ, ତାହାକୁ ଅନୁମତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସିନିବାଳି, ଏଣ୍ଡୁମତି, କୁହୂ ଓ ନେଣ୍ଡୁମତି ଏହିପରି ପରିଗଣିତ। ମାଧବ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ତୃତୀୟା ଅତି ପବିତ୍ର ମନ୍ୟ। ନଭସ୍ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ତ୍ରୟୋଦଶୀକୁ କଲ୍ପ ଆରମ୍ଭ ଦିନ ବୋଲି ଧରାଯାଏ। ଚୈତ୍ର ଓ ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ତୃତୀୟା ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ମାଘ ମାସରେ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ସପ୍ତମୀ, ନଭସ୍ ମାସରେ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଅଷ୍ଟମୀ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଆଷାଢ଼, କାର୍ତ୍ତିକ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଓ ଚୈତ୍ର ମାସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ। ଭାଦ୍ର ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ ଚନ୍ଦ୍ର ମଘା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ କର୍କଟ ରାଶିରେ ଥାଏ। ଏକ ଦିନରେ ତିନି ତିଥି ଥିଲେ ତାହାକୁ ତିଥିକ୍ଷୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯେଉଁ ତିଥି ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥାଏ, ତାହାକୁ ଏହି ଦିନର ତିଥି ମନାଯାଏ। ଏକ ତିଥି ପନ୍ଦର ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ, ପ୍ରଥମ ତିଥିରୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଗଣନା ହୁଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ସ୍ଥିର, ଚନ୍ଦ୍ର ଚଞ୍ଚଳ, ମଙ୍ଗଳ କ୍ରୂର, ବୁଧ ପଛୁଆ ଓ ବାଧାଦାୟକ। ଯିଏ ରବିବାରରେ ଅପବିତ୍ର ଅଛନ୍ତି, ସେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବେ। ଯଦି ବୃହସ୍ପତି ଏପରି ନୁହଁନ୍ତି, ତେବେ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ କୌଣସି କ୍ଷତି ନାହିଁ; ଯଦି ଦୁର୍ବଳ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଲାଭ ହୁଏ। ଅନ୍ୟମାନେ ଅର୍ଧନାଡି ଅନୁଯାୟୀ ଅନ୍ୟ ଦିଗକୁ ଚାଲିଥାନ୍ତି କିମ୍ବା ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଅଟେ। ଯିଏ ଦୁର୍ବଳ, ସେଉଁଠି ବଡ଼ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ। ଅନ୍ୟମାନେ କ୍ରୂର ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଫଳ ଦିଅନ୍ତି, ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସଫଳତା ଦେଉଥିବା ଦେଖାଯାଏ। ଦୂର୍ବା ଘାସ ରଙ୍ଗର ଯିଏ, ସେ ଚନ୍ଦ୍ରମୟ; ହଳଦିଆ କିମ୍ବା ଧଳା ଯିଏ, ସେ ଭାର୍ଗବ (ଶୁକ୍ର) ସ୍ୱଭାବର। ପାହାଡ଼, ବାଣ, ପାତାଳ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଯିଏ, ସେମାନେ ଏହି ନାମରେ ଚିହ୍ନିତ। ତିନି, ଏକ, ଘୋଡ଼ା, ଆଖି, ବଂଶ, ରାମ, ଘୋଡ଼ା, ରୁଚି ଓ ଋତୁ—ଏହି ଗଣନା ଅର୍ଧ ପ୍ରହର ଅନୁଯାୟୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରୁ ଗଣନା କରି ଜଣାଯିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ବିଧି ଓ ତିଥି-ପାଳନର ମାର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନକୁ ଶୁଭ ଓ ଧାର୍ମିକ ଭାବେ ଗଢ଼ି ତୋଳିବା ଶିଖ୍ୟା ଦିଆଯାଏ।