ଏହି ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ, ଯେତେବେଳେ ସମୟ ଅତିକ୍ରମ କରେ, ତେବେ ପୁଷ୍ପର ନାଶ, ଭୟ ଓ ଚାଷର ଧ୍ୱଂସ ଦେଖାଯାଏ। ଭୂମିର ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିରୋଧ ହେଲେ, ସମୃଦ୍ଧିର ବର୍ଷା ଧ୍ୱଂସ ହୁଏ। ସମସ୍ତ କିଛି ଶେଷ ହେଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଭୁକ୍ଷା, ରୋଗ, ଅଗ୍ନି ଓ ଭୟ ଆଣନ୍ତି। ଦ୍ୱିଜମାନେ ରାହୁ ଓ ସର୍ପଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ି ବୃତ୍ତରୁ ବାହାରିଯାନ୍ତି। ଏହି ଗୁପ୍ତ ଘଟଣାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସାଧାରଣ ଲୋକ ତ ଅପେକ୍ଷା କରିପାରିବେ କେମିତି? ସମୟର ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଆମେ ଏହି ଲକ୍ଷଣ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନଟ କରିଥାଉ। ଧୁମକେତୁମାନଙ୍କର ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତମୟ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅପଶକୁନ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହୁଏ। ସେମାନେ ବଳି ଧ୍ୱଜ, ଅସ୍ତ୍ର, ମହଳ, ଦାନବ ଓ ହାତୀ ଭଳି ଦେଖାଯାନ୍ତି। ଦେବତା ସ୍ୱରୂପ ଧୁମକେତୁମାନେ ତାରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହନ୍ତି, ମାନବୀୟ ଧୁମକେତୁମାନେ ପୃଥିବୀରେ। ଏକ ଧୁମକେତୁ ଯେତେ ଦିନ ଦେଖାଯାଏ, ସେତେ ଦିନ ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଏ। ଦେବତା ସ୍ୱରୂପ ଧୁମକେତୁ ସଦା ଜୀବନର ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଦୀର୍ଘ ପୁଛ ଥିବା ଓ ଶୀଘ୍ର ଅସ୍ତ ହେଉଥିବା ଧୁମକେତୁ ଅବର୍ଷା ଆଣେ। ଦୁଇ, ତିନି କିମ୍ବା ଚାରି ପ୍ରଶଖା ଥିବା ଧୁମକେତୁ ରାଜ୍ୟ ଧ୍ୱଂସ କରେ। ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ପଶ୍ଚିମରେ ଉଦୟ ହେଉଥିବା ଧୁମକେତୁ ରାଜାମାନଙ୍କ ଅପମାନ ଆଣେ। ଅଗ୍ନିରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ଧୁମକେତୁ ମଧ୍ୟ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଧଳା ଧୁମକେତୁ, ଯେଉଁମାନେ ସୋମଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ନିରାପତ୍ତା ଆଣନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦଣ୍ଡରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଧୂଆଁ ଧୁମକେତୁ ଲୋକ ଧ୍ୱଂସକାରୀ। ପାଙ୍ଗୁଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଯେଉଁମାନେ ବିଶିଖା ଓ କମକା ନାମରେ ପରିଚିତ, ଅପମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥାନ୍ତି। ବୁଧଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧଳା ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଧୁମକେତୁ ଚୋର ଓ ରୋଗର ଭୟ ଆଣନ୍ତି। ଅଗ୍ନିରୁ ବିଶ୍ୱରୂପା ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଅଗ୍ନିବର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୁଖଦାୟି। ଶୁକ୍ରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ତାରାସଦୃଶ କେତବମାନେ ଶୁଭ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏହି ଧୁମକେତୁ ରାଜମହଳ, ବୃକ୍ଷ ବା ପାହାଡ଼ରେ ଉଦୟ ହେଲେ ରାଜାଙ୍କ ଧ୍ୱଂସ ଆଣନ୍ତି। ଆବର୍ତ୍ତକେତୁ ସଂଯୋଗରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଆକାଂକ୍ଷିତ ଫଳ ଦେଉନଥାଏ। ଚନ୍ଦ୍ର, ତାରା ଓ ଗୁରୁ ମାନକ ମାପ ମିଶି, ମୋଟ ୯ ପ୍ରକାର ମାନ ଅଛି। ସେମାନଙ୍କ ବ୍ୟବହାର ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ଏକର ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ଦିଆଯିବ। ବର୍ଷା ଓ ନାରୀ ଗର୍ଭଧାରଣ ସିଫଳ ମାତ୍ର ସାବନ ମାପ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ୟୟ ହୁଏ। ବିବାହ, ବ୍ରତ, ମୁଣ୍ଡନ ଇତ୍ୟାଦିରେ ତିଥି, ବର୍ଷ, ଓ ଅଧିପତି ନିର୍ଣ୍ୟୟ ହୁଏ। ଗୁରୁ ମାପ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭବା ଆଦି ବର୍ଷମାନଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ ଜଣାଯାଏ। ଗୁରୁ ଓ ମଧ୍ୟମ ଗତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭବାରୁ ଆଗକୁ ୬୦ ବର୍ଷ ଗଣନା କରାଯାଏ। ଏହି ବର୍ଷମାନ ହେଲେ: ଅଙ୍ଗିରା, ଶ୍ରୀମୁଖ, ଭାବ, ଯୁବା, ଧାତା; ଚିତ୍ରଭାନୁ, ସୁଭାନୁ, ତାରଣ, ପାର୍ଥିବ, ଅବ୍ୟୟ; ନନ୍ଦନ, ବିଜୟ, ଜୟ, ମନ୍ମଥ, ଦୁର୍ମୁଖ; ଶୁଭକୃତ, ଶୋଭନ, କ୍ରୋଧୀ, ବିଶ୍ୱାବସୁ, ପରାଭବ; ପରିଭାବୀ, ପ୍ରମାଦୀ, ଆନନ୍ଦ, ରାକ୍ଷସ, ଅନଳ; ଦୁନ୍ଦୁଭି, ରୁଧିର, ଉଦ୍ଗରୀ, ରକ୍ତାକ୍ଷ, କ୍ରୋଧନ, କ୍ଷୟ। ପଞ୍ଚବର୍ଷ ଏକ ଯୁଗ, ଏଭଳି ୧୨ ଯୁଗ ଅଛି। ଏହି ବର୍ଷମାନଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦେବତା ହେଲେ ପୁରନ୍ଦର, ଲୋହିତ, ତ୍ୱଷ୍ଟା ଓ ଅହିବୁଧ୍ନ୍ୟ। ଏହି ଭଳି, ଯୁଗର ବର୍ଷରେ ଅଗ୍ନି, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ନିୟମ ଦେବତା ଅଧିପତି ହୁଅନ୍ତି। ସେହି ସମୟର ଗ୍ରହ ଗତିକୁ ଭଲଭାବେ ଜାଣି, ଫଳ ନିର୍ଣ୍ୟୟ କରିବା ଉଚିତ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ଯେଉଁ ଦିନ କର୍କଟ ରାଶି ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ସେହି ଦିନ ତାଙ୍କ ରାତି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣାୟନ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।