ସଂସ୍କୃତ ଗ୍ରନ୍ଥର ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ଶ୍ଲୋକଗୁଡିକୁ ଅନୁସରି ଏକ ଉତ୍ତମ ଓଡ଼ିଆ କଥା ଏହିପରି: ଏକ ଦିନ ଏକ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ହସ୍ତରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଚାରିଟି ଚିହ୍ନ ବିଷୟରେ କହିଲେ—ଏହି ସଂଖ୍ୟା ଦକ୍ଷିଣ ହସ୍ତରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ଜନ୍ମ, ସମୃଦ୍ଧି, ବିଜୟ ଓ ସ୍ଥିରତାର ସୂଚନା ଦେଇଥାଏ। ଏହା ପରେ ଶ୍ରମ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଯାତ୍ରା ଓ ଧନ ଲାଭ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମରେ ଫଳ ଦେଉଛି। ଏହି ଚିହ୍ନ ସମତା ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ; ଯଦି ଏହା ତ୍ୱରିତ ଗତିରେ ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ ଫଳ ଅନୁକ୍ରମରେ ମିଳେ। ଏଠାରେ ଅମୃତତ୍ୱ ଲାଭ ହୁଏ; ଏଠାରେ ଗ୍ରହଟି ଗ୍ରହ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ ଥାଏ। ଯଦି ଅଙ୍ଗଗୁଡିକର ବଙ୍କି ଅଥବା ବିଚ୍ୟୁତି ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ ଦୁଇଟି ଦୂର ଅଛନ୍ତି ବୋଲି କହାଯାଏ। ଜୋଡା ଅଂଶଗୁଡିକର ନିକଟସ୍ଥ ପ୍ରବେଶକୁ ସତ୍ୟଦେବ କ୍ରମବଦ୍ଧ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଯୁଗ୍ମରେ ଗୋ, ଫସଲ ଓ ଦ୍ୱିଜ ଲୋକଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଅଧିନରେ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ, ଦୁଃଖ ଓ ଫସଲ ନଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଏ। ରାଜାମାନେ ପାଇଁ ଅପସ୍ଥିତି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ବରୁଣ ଅଧିନରେ ସୁରକ୍ଷା ଦେଖାଯାଏ। ଦକ୍ଷିଣ ଯୁଗ୍ମରେ ଅନାବୃଷ୍ଟି, ଫସଲ ହାରାଇବା ଓ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଘଟେ। ଅତିରିକ୍ତ ସମୟରେ ଫୁଲ ହାରାଇବା, ଭୟ ଓ ଫସଲ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ଭୂମିର ଶାସକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ବେଳେ ଧନ ବୃଷ୍ଟି ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ଉପଭୋଗ ହେଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଭୁକ୍ଷା, ରୋଗ, ଅଗ୍ନି ଓ ଭୟ ଆଣିଦିଅନ୍ତି। ରାହୁ ଓ ସର୍ପଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଚକ୍ରରୁ ବିରତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ଦେଖିବାକୁ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି—ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ତ ଅଧିକ ଅସମର୍ଥ। ଏହି ଚିହ୍ନଗୁଡିକ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସୁଭ ଓ ଅସୁଭ ଦିନ ଚିହ୍ନଟ କରିପାରିବା। ଧୁମକେତୁ ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅପଶକୁନ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ଧୁମକେତୁଗୁଡିକ ବଳିଦାନ ଦ୍ୱଜ, ଅସ୍ତ୍ର, ଗୃହ, ଦେମନ ଓ ହାତୀ ପରି ଦେଖାଯାଏ। ଦିବ୍ୟ ଧୁମକେତୁ ତାରାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି; ପୃଥିବୀ ଧୁମକେତୁ ପୃଥିବୀରେ ଅଛନ୍ତି। ଯେତେ ଦିନ ଏକ ଧୁମକେତୁ ଦେଖାଯାଏ, ସେତେ ଦିନ ତାର ଫଳ ଲୋକମାନେ ପାଆନ୍ତି। ଦିବ୍ୟ ଧୁମକେତୁ ସଦା ଜୀବନର ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଦୀର୍ଘ ଚେଞ୍ଚା ଥିବା ଧୁମକେତୁ ତ୍ୱରିତ ଅସ୍ତ ହେଲେ ଅନାବୃଷ୍ଟି ଆଣିଦିଅନ୍ତି। ଦୁଇ, ତିନି କିମ୍ବା ଚାରି ଶିଖା ରୂପ ଧୁମକେତୁ ରାଜ୍ୟ ନଷ୍ଟ କରେ। ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ପଶ୍ଚିମ ଉଦୟ ଧୁମକେତୁ ରାଜାମାନେ ର ଅପସ୍ଥିତି ଆଣେ। ଅଗ୍ନିରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ଧୁମକେତୁ ମଧ୍ୟ ଫଳ ଦେଉଛି। ଧୁମକେତୁ ଶ୍ୱେତ ହେଲେ, ସେମାନେ ସୋମର ପୁତ୍ର, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଥାଏ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦଣ୍ଡରୁ ଆସିଥିବା ଧୁମକେତୁ ଧୁଆଁ ରୂପ ହେଲେ ଲୋକ ନଷ୍ଟ କରେ। ପାଙ୍ଗୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିଶିଖା ଓ କମକ ଅପସ୍ଥିତି ଦେଇଥାଏ। ସୂକ୍ଷ୍ମ ଶ୍ୱେତ ଧୁମକେତୁ, ବୁଧର ପୁତ୍ର, ଚୋର ଓ ରୋଗର ଭୟ ଆଣେ। ଅଗ୍ନିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ବିଶ୍ୱରୂପା ଅଗ୍ନିର ରଙ୍ଗରେ ଥିବା ହର୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ଶୁକ୍ରରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା କେତବା ତାରାମାନେ ପରି ଦେଖାଯାଏ ଓ ସୁଭ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଗୃହ, ଗଛ ଓ ପାହାଡରେ ଉଦୟ ଧୁମକେତୁ ରାଜାମାନେ ର ନଷ୍ଟ ଆଣେ। ଆବର୍ତ୍ତ କେତୁ ଯୁଗ୍ମ ଦେଖାଯାଏବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ର ଚାହିଦା ଫଳ ଦେଇନଥାଏ। ଚନ୍ଦ୍ର, ତାରା ଓ ଗୁରୁ ମାପ—ଏହି ନଉ ମାପ ଅଛି। ସେମାନଙ୍କ ବ୍ୟବହାର ଅନୁଯାୟୀ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ହେବ। ବୃଷ୍ଟି ଓ ଜନନ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କେବଳ ସାବନ ମାପ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ। ବିବାହ, ବ୍ରତ ଓ ମଣ୍ଡନ ଦିନ, ବର୍ଷ, ଦିନ ଓ ଦେବତା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ। ଗୁରୁ ମାପ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭବାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ବର୍ଷର ଲକ୍ଷଣ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ। ଗୁରୁ ଓ ମଧ୍ୟ ଗତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭବାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଷଷ୍ଟି ବର୍ଷ ଗଣନା ହୁଏ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଅଙ୍ଗିରା, ଶ୍ରୀମୁଖ, ଭାବ, ଯୁବା ଓ ଧାତା ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ଏହିପରି ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶିଷ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ସମୟ, ଚିହ୍ନ ଓ ଗ୍ରହର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ ଶାନ୍ତ ଓ ସମ୍ମାନିତ ଭାବରେ ଉପଦେଶ ଦେଲେ।