ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ ନାରଦ ପୁରାଣର ଦିବ୍ୟ କଥାରେ, ମୁଁ ଅଜର ଅମର ଭଗବାନଙ୍କୁ, ଯିଏ ଦଶ ଆଙ୍ଗୁଳ ମାପି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଥିଲେ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଭରି ପୂଜା କରେ। ସେହି ଭଗବାନ, ଗୁପ୍ତ ରେ ଗୁପ୍ତତମ ଦେବତା, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ବାରମ୍ବାର ନମସ୍କାର କରିଥାଏ। ମୁଁ ସେହି ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ନମନ କରେ, ଯିଏ ନିଜ ନିବାସ ଦାନ କରନ୍ତି। ମହାର୍ଷିମାନେ, ନାରଦ, ସନନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୁନିଗଣ ସହିତ, ସେହି ଭଗବାନଙ୍କ ନିବାସକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ଯେଉଁ ଜନଙ୍କର ଆତ୍ମା ସମସ୍ତ ପାପରୁ ପରିଶୁଧ୍ଧ ହୋଇଯାଏ, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ, ସନକ ମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ନ କରାଯାଏ—“ହେ ସନକ! ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ, ଏହି ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ମୋତେ କହ।" ଏହି ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ, ଚଳ ଓ ଅଚଳ ଗତିରେ, ସେହି ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇଛି। ତିନି ଗୁଣର ଭେଦ ନେଇ, ସେ ତିନି ରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ମଧ୍ୟରେ, ଏହି ରୁଦ୍ର ଆସନ ଅଛି, ଯାହା ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ତ କରେ। କିଛି ଲୋକ ସଦା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସତ୍ୟ ବୋଲି କହନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହନ୍ତି। ଯାହା ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟର ତତ୍ତ୍ୱ, ସେହି ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଅଜ୍ଞାନ ଯଦି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ, ତାହା ଦୁଃଖର କାରଣ ହୁଏ। ଏକତାରେ ବିଲୀନ ହୋଇଥିବା ବୁଦ୍ଧି, ତାହା ଜ୍ଞାନ ହିସାବରେ ଗଣାଯାଏ। ଯଦି ଏହି ବୁଦ୍ଧି ଅଭେଦ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ ଏହି ସଂସାରର ନାଶ ହୁଏ। କାରଣ, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଭିନ୍ନ—ଯାହା ଚଳ, ଯାହା ଅଚଳ। ଅଜ୍ଞାନର ଉପାଧି ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଏପରି ହୋଇଛି। ଯେପରିକି ଅଗ୍ନିର ଦହନ ଶକ୍ତି ତାହାର ଉପାଧି ମାନ୍ଦାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଥାଏ। କିଛି ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ଭାରତୀ, କିଛି ଗିରିଜା, ଅନ୍ୟେ ଅମ୍ବିକା ବୋଲି କହନ୍ତି। ସେ କୌମାରୀ, ବୈଷ୍ଣବୀ, ବାରାହୀ, ଇନ୍ଦ୍ରୀ ଓ ଶାମ୍ଭବୀ ଭାବରେ ଓଡ଼ିଆରେ ଉପାସ୍ୟ। ମହାର୍ଷିମାନେ ସେହି ଦେବୀକୁ ପ୍ରକୃତି ଓ ପରମ ରୂପରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ସେ ଏହି ସଂସାରରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇ, ମନିଫେଷ୍ଟ ଓ ଅମନିଫେଷ୍ଟ ରୂପରେ ବସିଛନ୍ତି। ସେ ଏକା ନିଜେ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ସଂହାରର କାରଣ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହିପରି, ପରମ ଭଗବାନକୁ ନିତ୍ୟ ଭାବରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ। ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉପରେ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତର ରକ୍ଷକ, ପରମ ପୁରୁଷ। ଏହିପରି, ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଯାହା, ସେ ଅବିନାଶୀ ପରମ ଦଶା। ସେହି ଉପରେ ଅଛି କାଳପୁରୁଷ, ଯାହାକୁ ଯୋଗୀମାନେ ପରମର ପରମ ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି। ସେ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯିବା ପରମ, ଯାହାର ରୂପ ଚେତନା ଓ ଆନନ୍ଦ। ମୂଢ଼ମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶରୀର ବୋଲି କହନ୍ତି—ଏହା ଅଜ୍ଞାନର ଦୁଃଖଦ ଉପହାସ। ସେ ତିନି ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ସଂହାରର କାରଣ ହୁଅନ୍ତି। ସେ ଏକା ଆନନ୍ଦ ଆତ୍ମା; ଏହିପରି, ଏ ଜଗତରେ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ। ପରମ ଭଗବାନ ବିଭିନ୍ନ ଓ ଅଭିନ୍ନ ରୂପରେ ବସିଛନ୍ତି। ସେ ପ୍ରକୃତି, ଯାହା ଜଗତର ବ୍ୟାପ୍ତିର କାରଣ; ଏହିପରି, ତିନି ଭାଗ—ପ୍ରକୃତି, ପୁରୁଷ ଓ କାଳ—ସ୍ଥିତି ଅଛି। ସେହି ଶୁଦ୍ଧ, ପରମ ନିବାସ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଦଶା। ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରୀ, ଗୁଣର ଆଧାର ଓ ଗୁଣର ରୂପ। ସେଠାରୁ ମହତ ତତ୍ତ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ତାହାରୁ ବୁଦ୍ଧି, ଏବଂ ତାହାରୁ ଅହଂକାର ଆସିଲା। ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଏହି ବିଶ୍ୱର ଜୀବଗଣ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହିପରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏକ ଅନ୍ୟର କାରଣ ଭାବେ ଅନୁକ୍ରମରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଲେ। ପଶୁ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଜୀବଗଣ—ଗୋ, ପକ୍ଷୀ, ବନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ—ତାଙ୍କ ପରେ, ପଦ୍ମଜ ମହାବ୍ରହ୍ମା ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।