ଏଠାରେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶେଷକୁ ମଧ୍ୟଭାଗ ଭାବରେ ଗଣନା କରାଯାଏ; ଅମାବାସ୍ୟାର ଶେଷରେ ଏହି ଅଂଶ ତିନିଗୁଣ ହୁଏ। ଏହି ଅଂଶକୁ ତାହାର ଦିଗ ଦ୍ୱାରା ଗୁଣନ କରି, ଦୁଇ ବ୍ୟତିତ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଅର୍ଧାଂଶ ଯୋଗ କଲେ, ତାହାର ଫଳ ହେଉଛି ହରି। ହରିଙ୍କର ଆଧାର ସୁନା; ତିନି ଗୁଣ ଅଂଶ ସହିତ ମାପରେ ଗୋଟିଏ ଯୋଗ କରାଯାଏ। ତୀରର ଆଧାର ଛଅ ଗୁଣ କମ୍ ଥାଏ; ଏଠିରେ ମାପରେ ଗୋଟିଏ ଯୋଗ କରି, ପୁନଃ ତିନି ଗୁଣ ଅଂଶ ଯୋଡ଼ାଯାଏ। ଛଅ, ଶବ୍ଦ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ, ଏଠିରେ ଭକ୍ତିଶୀଳ ନମସ୍କାର, ଅନନମସ୍କାର ଏବଂ ଦିଗ ଅଂଶର ମାପ ହୁଏ। ପରେ, ଢାକା ଅବସ୍ଥାରେ, ଅର୍ଧ ସମୟ ଏବଂ ତିନି ଗୁଣ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ପତ୍ର ନିର୍ମିତ ହୁଏ। ଏହି ଦୁଇ ଗଣନା ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଧ ସମୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ। ସଂସାର ଏବଂ ପ୍ରଭୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ କମ୍, ନଉ ଏବଂ ପନ୍ଦର ଅଂଶରେ ଅଛନ୍ତି। ପ୍ରଥମେ ଗ୍ରହର ଚକ୍ର ଦେଖି, ତାହାର ଆଧାରକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଅବଲୋକନ କରି, ଯେତେବେଳେ ତାହା ଅସ୍ତମିତ ହୁଏ, ଏହାକୁ ମିଶ୍ର ଭାବେ ଜଣାଯାଏ; ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଆଗମନ ଓ ବିଦାୟ ସମୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରନ୍ତି। ଗଣନାର ଆଧାର, ଆଙ୍ଗୁଠିରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଅନ୍ୟଏଠାରେ, ଶିଖର ବିଷୟରେ କୁହାଯିବ, ଶକ୍ତି ଚିହ୍ନ ଏବଂ ଆଙ୍ଗୁଠି ଚାଲାଇବା ଦ୍ୱାରା। ଯେଉଁମାନେ ବିକୃତ ଅଙ୍ଗ, ଅଗ୍ନି, ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥିର ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ଉପଲବ୍ଧ ଆଧାର ସହିତ ଏକତ୍ର ନୁହଁନ୍ତି, ସେଉଁମାନଙ୍କର ଗ୍ରନ୍ଥି ଓ ଅଗ୍ରନ୍ଥି ମଧ୍ୟର ଖୋଲା ଭାଗ ପଥର ତଫାତ୍ରେ ବିଭକ୍ତ ହୁଏ। ଖୋଦନ ଅପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିଲେ, ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଦିଗର ଯୋଗସ୍ଥଳରେ ଏକତା ହୁଏ। ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା ସମର୍ଥିତ ହେଲେ, ଅର୍ଥ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଯୋଡ଼ାଅଂଶ ପରି। ଯେତେବେଳେ ଦୁଇଟି ଚକ୍ର ବୃତ୍ତରେ ସମାନ ହୁଏ, ଏହାକୁ ‘ସମତାରେ ଧରିଥିବା’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତାପରେ, ଦୁଇଟି ସମାନ ହେଲେ, ମଧ୍ୟ ଧନୁରେ ସଂଯୋଗ ହୁଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହ ଏକତ୍ର ହୁଏ। ଦୁଇଟିର ଅଗ୍ରଗତି ଓ ପଛକୁ ଯିବା, ଗଣିତ ସମୟ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ। ଯଦି ସୂର୍ଯ୍ୟର ଚକ୍ରଣ ଅଧିକ, ସଂଯୋଗ ଆଗକୁ ବଢ଼େ। ଚନ୍ଦ୍ରର ଚକ୍ରଣ ଭିନ୍ନ ହେଲେ, ତାହାର ତ୍ରୁଟି ସଂଶୋଧିତ କଲେ, ଏହା ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ। ଏହି ଘଟଣା ଧନୁ ମଧ୍ୟରେ, ବାୟୁ ଅଞ୍ଚଳରେ, ଗ୍ରସିତ ହେବାକୁ ଯାଉଥିବା ଚନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଘଟେ। ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ଫଳ, ଯେପରି ଅଂଶ ଓ ଦିଗ, ହରାଇଥାନ୍ତି। ଏହି କ୍ରିୟା ପୁନଃପୁନଃ କରାଯାଏ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଇଟିର ଚକ୍ରଣ ସମାନ ରହିଥାଏ। ଯଦି ତ୍ରୁଟି ଥାଏ, ତେବେ ତାହାର ପ୍ରଭାବ ରାତିରେ ହୁଏ; ଅଧିକ ହେଲେ, ସେଇ ସମୟରେ ହୁଏ। ଚନ୍ଦ୍ରର ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ମିଳିଥିବା ସାଠି ନାଡିକା ହେଉଛି ସଂଯୋଗ ସମୟର ମାପ। ତାଙ୍କର ଭୋଗ ମଧ୍ୟର ଅର୍ଧ ସମୟ ଏକ ନାଡିକା ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାବରେ ଅଛି। ଏହାର ଘଟଣା ସମୟକୁ ଦୁଇଟିର ସଂଯୋଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ସଂଯୋଗ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିର ଆକୃତିଧାରୀ ହୋଇ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିନ୍ଦିତ। ଏବେ ମୁଁ ଚିହ୍ନ ଓ ଯଥାସମୟ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ମାପ ବିବେଚନା କରିବି। ସମୟର ଅଙ୍ଗ ଭାବରେ ଦୁଇଟି ଘୁଁଡ଼ି, ଗୋଡ଼ ଓ ପାଦ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଶ ଅଛି। ମେଷ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଶିର ଅଧିପତି ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରହମାନେ। ପ୍ରଥମ, ପଞ୍ଚମ ଓ ନବମ ଭାବର ଅଧିପତି ତ୍ରିକୋଣ ଅଧିପତି ଭାବେ କୁହାଯାନ୍ତି। ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶିରେ, ତୃତୀୟ ଦ୍ରେକ୍କଣ ଅଧିପତି ପ୍ରତିକ୍ରମ କ୍ରମରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ତାଙ୍କର ନିଜ ଚିହ୍ନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଦ୍ୱାଦଶାଂଶ ଅଧିପତି ଚିହ୍ନ ସହିତ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ। ଅନ୍ୟମାନେ ଦିନାଧିପତି ଭାବେ ପରିଚିତ; ଦୁଇଟିକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଦରକାର—ତିମି ଦାୟାଳୁ, କ୍ରୂର ଓ ପୁରୁଷ। ମେଷ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଶି, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ବସିଥାନ୍ତି, ସ୍ୱ ସ୍ଥାନରେ ଚଳିଥାନ୍ତି। ଉଚ୍ଚାସନ ଦୁଇ କିମ୍ବା ତିନି ଅଂଶ, ତିଥି, ତୀର, ନଖ ଓ ଭାଗ ସହ ଜଡିତ। ଚଳାଚଳ ରାଶିରେ ଦ୍ୱାଦଶ ଭାବରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଯେଉଁଠାରେ ଆକୃତି ଥାଏ। ଚତୁର୍ଥ ହେଉଛି ସମଚତୁର୍ଶ୍ର, ଅଷ୍ଟମ ମୃତ୍ୟୁତ୍ରିକୋଣ, ନବମ ଓ ପଞ୍ଚମ ତ୍ରିକୋଣ।