ଏହି ପବିତ୍ର ଶ୍ରୁତିରେ ଏକ ଗଭୀର ଗଣନା ରହିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଦେୟ ଅଧିକ ଥିଲେ, ତାହାକୁ ବିୟୋଗ କରି ପରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ ଏକ ବାକା ମାର୍ଗରେ ଚଳିଥାଏ। ଏଠାରେ ତୀର, ରୁଦ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଚତୁର୍ଥାଂଶ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଅଂଶ ପୃଥିବୀର ସନ୍ତାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାଗ ଭାବରେ ବିବେଚିତ। କ୍ରମିକ ଧନୁର୍ବାଣ ଅଂଶକୁ ବିଷୁବ ଅଂଶ ସହ ଗୁଣନ କରାଯାଏ; ହରାଇଜନ ଅଂଶକୁ ଦ୍ୱାଦଶ ଭାଗରେ ଭାଗ କରାଯାଏ। ଯେତେବେଳେ ଧନୁ ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରିଥାଏ, ଧନ ଅଭାବ ଥିଲେ, ସେହି ଅଂଶ ବିଭିନ୍ନ ଭାଗରେ କମାଯାଏ। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଅତିକ୍ରମ ହେଲେ ଏବଂ ବିପରୀତ ହେଲେ, ଦିନ ଶେଷରେ ଏହି ଅଂଶ ଦ୍ୱିଗୁଣ ହେଉଥାଏ। ଗ୍ରହମାନ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଅଂଶ, ଉପଭୋଗର ଆରମ୍ଭ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଣନା ଏଠି ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଚଳିଥିବା ଦୂରତାକୁ ସାଠି ଦ୍ୱାରା ଗୁଣନ କରାଯାଏ; ଉପଭୋଗ ଅବଧି ଏବଂ ସଂଗ୍ରହିତ ଦିନ ଗଣନା ହୁଏ। ଚଳିଥିବା ଦୂରତାକୁ ସାଠି ଦ୍ୱାରା ଗୁଣନ ଏବଂ ଉପଭୋଗର ଉଚ୍ଚତମ ଅବଧି ଦ୍ୱାରା ଭାଗ କରାଯାଏ। ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ ହେଉଛି ଭାବ, ବଳବ, କୌଳବ, ତୈତିଳ, ଗରା; ଶକୁନି, ନାଗ, ଚତୁଷ୍ପଦ, କିମ୍ସ୍ତୁଘ୍ନ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଅଂଶ। ଏଠି ଇଚ୍ଛିତ ଆଙ୍ଗୁଠି ମାନ ଦ୍ୱାରା ବୃତ୍ତକୁ ସମଭାଗରେ ଚିହ୍ନିତ କରିବା ଉଚିତ। ଛାୟାର ଟିପ୍ ଯେଉଁଠାରେ ଛୁଇଁଯାଏ, ସେଉଁଠି ପ୍ରାତଃକାଳ ଓ ଅପରାହ୍ନ ପାଇଁ ଦିଆଯାଏ। ମଧ୍ୟରେ ଦକ୍ଷିଣରୁ ଉତ୍ତରକୁ ଏକ ସୂତା ଦ୍ୱାରା ରେଖା ଆଙ୍କିବା ଉଚିତ। ମଧ୍ୟମ ଦିଗଗୁଡିକୁ ମାଛ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ କରାଯାଏ; ଉପଦିଗ ପାଇଁ ଏହିପରି ଗଣନା। ଦିଆଯାଇଥିବା ହସ୍ତ-ସୂତା ଆଙ୍ଗୁଠି ମାନ ଦ୍ୱାରା ଇଚ୍ଛିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ବିଚାର କରାଯାଏ। ଛାୟା ବୃତ୍ତ ଓ ବିଷୁବ ବୃତ୍ତ ଏହିପରି ବିବରଣା ହୁଏ। ଇଚ୍ଛିତ ଛାୟା ଓ ବିଷୁବ ବୃତ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଟିପ୍ ନାମିତ ହୁଏ। ଯେତେବେଳେ ଆଧାର ଗ୍ନୋମନ ଆକାରରେ ଥିବା, ଛାୟାକୁ ବିପରୀତ କ୍ରମରେ ମାପାଯାଏ। ତାହାର ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା, ଯଥାପ୍ରକାର ଉପାୟ ଏବଂ ଭକ୍ତି ସହିତ, ଫଳ ଦିନ ଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ ମିଳେ। ତାହାର ସଂସ୍ପର୍ଶରୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଛାୟା, ଓ ପାତ୍ର ଖୋଲିବା ଆଦି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏହି ଛାୟାର ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଓ ଅନୁଳମ ଚୋର୍ଡ ସଦା ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଓ ଅନୁଳମ ଚୋର୍ଡ ହୁଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟର ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ ଏହାର କିରଣର ଚୋର୍ଡ କିମ୍ବା ଟିପ୍ ଅଂଶ ହୁଏ। ଟିପ୍ ଚୋର୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଭାଗ କରି ବାହ୍ୟ ଅଂଶରେ ଛାୟା ଗଣନା କରାଯାଏ। ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ ଦିଗ ଭାଗର ଆରମ୍ଭ; ଏହାର ଚୋର୍ଡକୁ ତ୍ରିଗୁଣ ଚୋର୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଗୁଣନ କରାଯାଏ। କର୍କଟ ରାଶି ଆରମ୍ଭରେ ଆଧା ବୃତ୍ତରୁ ବିୟୋଗ କର; ତୁଳା ଆରମ୍ଭରେ ଆଧା ବୃତ୍ତରେ ଯୋଗ କର। ସୂର୍ଯ୍ୟର ମଧ୍ୟମ ଅବସ୍ଥା ଫଳ ଦୀର୍ଘ ଓ ଶୀଘ୍ର ଗତି ଦ୍ୱାରା ପୁନଃପୁନ ମିଳେ। ବୃତ୍ତ ଗତି ଓ ମିଳିଥିବା ମୂଲ୍ୟର ଯୋଗ ଦିନ ଓ ରାତିର ଗତି ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ। କ୍ରମରେ ଚୋର୍ଡଗୁଡିକୁ ଏକ, ଦୁଇ, ତିନି ଦ୍ୱାରା ଭାଗ କରିବା; ସେଗୁଡିକୁ ଧନୁ ଭାବରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାଗରେ ଗଣନା ହୁଏ। ତାଙ୍କର ଏଠି ଅଠ ଭାଗ ପାଇଁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଏକ ଏକ ଭାଗ ଶରତ ପାଇଁ, ତିନି ଭାଗ ଶୀତ ପାଇଁ ହୁଏ। ଏହି ଭାଗଗୁଡିକୁ ଏକା ଓ ଯୁଗଳ ଭାବରେ କର୍କଟ ଆଦି ଚିହ୍ନ ସହ ଯୋଡି ଗଣନା କରାଯାଏ। ଉପଭୋଗ ଅଂଶ ଗଣନା କରିବା ଉଚିତ; ସାନ୍ଧ୍ୟା ଅଂଶଗୁଡିକୁ ଇଚ୍ଛିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ଗଣନା କରିବା ଉଚିତ। ଇଚ୍ଛିତ ଦଣ୍ଡିକା ଓ ସୁଭା ରୁ ଉପଭୋଗ ଭାଗ ବିୟୋଗ କରିବା ଉଚିତ। ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶକୁ କ୍ରମରେ ତିରିଶ ଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧି କରି ତ୍ରୁଟି ମୂଲ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଭାଗ କରାଯାଏ। ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ନାଦୀରୁ, ଏହିପରି ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ଗଣନା ହୁଏ। ଉପଭୋଗ ଅଂଶ ଅଧିକ କିମ୍ବା ଉପଭୋଗ ହୋଇଥିବା ଅଂଶ କମ ହେଲେ ଏହିପରି ଗଣନା। ଯଦି ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣର ଅଂଶ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଂଶ ଠାରୁ କମ ହୁଏ, ତେବେ ଗ୍ରହଣ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଲାଗିଥାଏ। ଯେପରି ଏକ ଆବରଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର କିମ୍ବା ପୃଥିବୀକୁ ଢାକି ଦେଉଥାଏ, ଏହିପରି ଗ୍ରହଣ ତାଙ୍କୁ ଲୁଚାଏ। କେଉଁ ଅଂଶ ଢାକାଯାଏ ଓ ତାହାର ଆବରଣକୁ ଅର୍ଦ୍ଧ, ଷଡ଼ଂଶ, ଦଶ ଗୁଣ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ମାପାଯାଏ। ସ୍ଥିରତା ଅବଧିର ଅର୍ଦ୍ଧ ହସ୍ତ ଓ ବାହୁ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣୟ ହୁଏ। ଅନ୍ୟଥା, ଯଦି ଏହିପରି ଅଧିକ ଅଂଶ ଥାଏ, ତେବେ ଏହି ନିର୍ମଳ ଓ ସୁଖଦ ଶେଷ ଅଂଶରେ ଏହି ଗଣନା ହୁଏ।