ଏହିପରି ଏକ ଦିନ, ପ୍ରାଚୀନ ରୁଷିମାନେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତା ଓ ଗଣନାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ । ସେମାନେ ଦୀପ ଓ ଖୁଟିର ମଧ୍ୟର ଦୂରତାକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତା କରି, ଛାୟାର ଶିରା ଅଂଶର ତଫାତକୁ ଗୁଣନ କଲେ । ଏହି ଗୁଣନାଫଳ ଦ୍ୱାରା ଆଲୋକର ପ୍ରମାଣ ଜଣାଯାଏ । ଦୀପର ଶିଖାର ଉଚ୍ଚତା, ଚିହ୍ନର ତିଣି ଗୁଣ ହୁଏ । ଏବେ, ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟମ ଅବସ୍ଥା କିପରି ଗଣନା କରିବାକୁ ହୁଏ, ତାହା ସହଜ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଉଛି । ଏହି ମଧ୍ୟରୁ ଚାରି ଭାଗ ଅର୍ଥାତ୍ ଚତୁର୍ଥାଂଶକୁ 'ଚତୁର୍ଶ୍ର' ବା 'ପାଦ' କୁହାଯାଏ । ଏଠାରେ ୭୧ ବର୍ଷ, ମନୁ ଓ କୃତ ଯୁଗ ମିଶି ଯୁଗର ଗଣନା ହୁଏ । ଏହି ରାତି, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏପରି ଭାବେ ବିବର୍ଣ୍ଣନ କରାଯାଇଛି । ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ଗତି ଯୁଗର ଆରମ୍ଭରୁ ଗଣନା କରିବା ଉଚିତ । ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବୃହସ୍ପତି, ଶୁକ୍ର, ରାହୁ-କେତୁ ଓ ପୂର୍ବ ଅପରାଧ କରିଥିବାମାନଙ୍କର ଉପାସନା କରିବା ନିୟମ ଅଛି । ମଙ୍ଗଳର ଚକ୍ଷୁ ୧୦, ୩, ୮, ୬ ରୂପରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ । ବୃହସ୍ପତି ପାଇଁ ୧୦, ୨, ୧ ରୂପ ଓ ଏହି ଭାବେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ହୁଏ । ଶନି ପାଇଁ ୬, ୫ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସର୍ପ ରୂପ ହୁଏ । ରାହୁ-କେତୁଙ୍କ ଡାହାଣ ଅଂଶ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ନିଜ ଅଗ୍ନି, ସଂୟମ, ଘୋଡ଼ା ଓ ୧୦ ରୂପ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ । ଯୁଗରେ ବସୁ, ୨, ୮, ପାହାଡ଼ ଓ ୭ ପାହାଡ଼ ତିଥି ରୂପ ଅଛି । ତିଥି ହାରାଯାଇଲେ, ୨, ୮, ଆକାଶ, ଧନୁଷ୍ୟ ଓ ଅଶ୍ୱିନୀ ରୂପ ଦେଖାଯାଏ । ମାସଗୁଡ଼ିକୁ ୬, ୩, ଅଗ୍ନି, ବେଦ, ଅଗ୍ନି, ୫ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ କିରଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ । ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ବେଦ ନିଜ ଅଟୁଟ ଅଛି, ବୁଧ ପାଇଁ ୮ ଋତୁ ଓ ଅଗ୍ନି ଦିଆଯାଇଛି । ଶନି ପାଇଁ ଗାଈ ଓ ଅଗ୍ନି, ରାହୁ-କେତୁ ରୂପ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି । କୃତ ଯୁଗ ପାଇଁ ପାହାଡ଼, ଚନ୍ଦ୍ର, ବିଜୟ, ଏକ ଧ୍ୱନି, ଅଗ୍ନି ଓ ଆନନ୍ଦ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ । ବର୍ତ୍ତମାନ ଯୁଗରେ ବର୍ଷର ନାମ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଅନୁସାରେ ଦିଆଯାଇଛି । ଚନ୍ଦ୍ର ମାସଗୁଡ଼ିକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମାସ ଅନୁଯାୟୀ ଭାଗ କରାଯାଏ । ଦ୍ୱିବାର ତିଥି ହାରାଯାଏ, ଚନ୍ଦ୍ର ଦିନଗୁଡ଼ିକୁ ଭାଗ କରାଯାଏ । ସାବନ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିନ, ମାସ, ବର୍ଷ ଏଭଳି ବିବର୍ଣ୍ଣନ ହୁଏ । ମାସ, ବର୍ଷ, ଦିନ ସଂଖ୍ୟା ତାଙ୍କ ରୂପ ସହିତ ଦ୍ୱିଗୁଣ, ତ୍ରିଗୁଣ କରାଯାଏ । ଦିନ ସଂଖ୍ୟାକୁ ପକ୍ଷ ସଂଖ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଭାଗ କରି, ଅଶୁଭ ଦିନ ଦ୍ୱାରା ଗୁଣନ କରିବା ନିୟମ । ଏଭଳି ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବ ଅପରାଧ ସଞ୍ଚୟ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଧୀର କିମ୍ବା ଶୀଘ୍ର ଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି । ପୃଥିବୀର ପରିଧି ୮୦୦ ଯୋଜନ ମାନା ହୁଏ, କାନ ଆକୃତି ଅଂଶ ପାଇଁ ଦ୍ୱିଗୁଣ କରାଯାଏ । ପୃଥିବୀର ସତ୍ୟ ପରିଧି ଚର୍ଦ୍ଦକୁ ତାହାର ସିନ ବା ଜ୍ୟା ଓ ତାହାର ତ୍ରିଜ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଗୁଣନ କଲେ ମିଳେ । କାଳ ଗଣନାର ଫଳ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ଉଚିତ । ଅସୁର ଓ ତପୋଧନ ମାନଙ୍କର ନିବାସ, ଦୁଇଟି ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ । ସପ୍ତାହ ଓ ଭାଷା ଆରମ୍ଭ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅର୍ଦ୍ଧ ଅଂଶ ଅଧିକ ହାରାଯାଏ । ଭୋଗ କାଳ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ନାଡ଼ି ସଂଖ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଗୁଣନ କରି, ଷଷ୍ଠ ଅଂଶକୁ କାଳ ଆରମ୍ଭ ବୋଲି ଧରାଯାଏ । ଯେଉଁଠାରେ ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ଶୀର୍ଷ ଅଂଶ ଅଛି, ସେଠାରେ ରାଶି ଚକ୍ରର ୮୦ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ । ସେଠି ନିବାସ, ଜୀବ ଜ୍ୟାକୁ ଦ୍ୱିଗୁଣ କରି ଓ ମଙ୍ଗଳ ଜ୍ୟାକୁ ତ୍ରିଗୁଣ କରି ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ । ରାଶି ଅଂଶର ଅଷ୍ଟମ ଭାଗକୁ ପ୍ରଥମ ଅର୍ଧ ଚର୍ଦ୍ଦ କୁହାଯାଏ । ଏହି ଉତ୍ପାଦଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ପ୍ରଥମ ଦ୍ୱାରା ଭାଗ କରି, ଫଳ ଯୋଗ କଲେ ସମୁଦାୟ ମିଳେ । ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଚ୍ୟୁତି ଚର୍ଦ୍ଦ ସପ୍ତ ଛିଦ୍ର ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ମିଳେ । ଗ୍ରହ ସଂଶୋଧନ ପରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ଳଥ ଓ ଶୀଘ୍ର ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ସଂଶୋଧନ କରିବା ଉଚିତ । ଯେତେବେଳେ ଧନୁର ଚର୍ଦ୍ଦ ଅତିକ୍ରମ କରିଯାଏ, ଅସମ ମାର୍ଗରେ ପାଦ ତଳେ ଆଧାର ହୁଏ । ଅଂଶଗୁଡ଼ିକୁ ସତ୍ୟ ମୂଲ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଭାଗ କଲେ, ମିଳିଥିବା ଚର୍ଦ୍ଦ ଉତ୍ପାଦ ଫଳ ହୁଏ । ଏହି ଭାବେ ମିଳିଥିବା ଫଳକୁ ଚର୍ଦ୍ଦ ଉତ୍ପାଦରେ ଲାଗୁ କରିବା ଉଚିତ । ଏପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗଣନା ଓ ନୀତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିଶ୍ୱ ଚଳିତ ଅଛି, ଏହା ରୁଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି ।