ଏହି ପବିତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ରରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି—ଜେତେବେଳେ ଜ୍ୟୋତିଷ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ରାଶି ଗଣନା କରାଯାଏ, ବହୁତ ଗୋଟିଏ ରାଶି ଦ୍ୱାରା ବିଭାଜନ କଲେ ଏବଂ କେବଳ କିଛି ରାଶି ଦ୍ୱାରା ବିଭାଜନ କଲେ କେମିତି ଫଳ ମିଳେ। ସମୟକୁ ମାପ କରି, ଏହି ମାପକୁ ଅବଧି ସହିତ ଗୁଣନ କଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ତାହା ଉଲ୍ଲେଖିତ। ବହୁତ ରାଶି ଦ୍ୱାରା ମିଳିଥିବା ଫଳ ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ କିଛି ରାଶି ମାସର ଫଳ ବେଶି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଯେଉଁଠାରେ ଛାଡ଼ା ଓ ଘାତ ମିଶିଥାଏ, ସେଠାରେ ଏହାକୁ ସମ୍ମିଳନ ଦ୍ୱାରା ବିଭାଜନ କରି ଫଳ ମିଳେ। ଏଠାରେ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗତି ବିବର୍ତିତ ହୁଏ, ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗତି ଏବଂ ଦଳ ର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଏକ ନିୟମ ଅଛି। ଏକ ଅଙ୍କ, ଏହାର ଗୁଣନ ଫଳ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଗୁଣନ କ୍ରମରେ ମୂଖ୍ୟ ମାପକୁ ଧ୍ୟାନ ଦିଆଯିବା ଦରକାର। ଶ୍ରବଣ କ୍ରିୟାର ଅନ୍ୟ ଏକ ପଦକ୍ରମ, ତାହାର ଶିଖର, କାନ ଓ ଦଳର ଦୋଷ ଉଲ୍ଲେଖ ହୁଏ। ଏଠାରେ ଦୁଇଟି ରାଶି ମଧ୍ୟର ତଫାତକୁ ଦୁଇ ଦ୍ୱାରା ଗୁଣନ କରି, ତାଙ୍କର ଯୋଗରେ ଯୋଗ କଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ସେଥିରୁ ମୁଳ ମାନ ନେଲେ ଏହା ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାସ ମିଳିଥାଏ, ମୁନିବର। ଏହି ବ୍ୟାସକୁ ଧନୁଷ୍ୟର ତୀର ଭାବରେ ଧରାଯାଏ, ଏବଂ ତୀରର ଲମ୍ବ ଏହି ବ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ତୀର ନିୟମରେ ନିଷ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏହି ବ୍ୟାସକୁ ଆଠ ଦ୍ୱାରା ଭାଗ କଲେ ଯେଉଁ ମାନ ମିଳେ, ତାହା ଗଣିତ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମାନ୍ୟ କରନ୍ତି। ପୁଣି, ଏହି ବ୍ୟାସର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଏବଂ ତୀରର ଗୁଣନ କରି, ତାହାରୁ କିଛି ବିୟୋଗ କଲେ ଚାରି ଗୁଣା ମାପ ମିଳେ। ଚପ, ତୀର ଏବଂ ଧନୁଷ୍ୟ ତାର, ଏହା ସହ ଚକ୍ରର ବର୍ଗ ମିଶାଇ ଏବଂ ବ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଭାଗ କଲେ ମଧ୍ୟମ ମାନ ମିଳିଥାଏ। ଚକ୍ରର ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ତାଙ୍କର ଅନୁକ୍ରମିକ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ଭାଗ କଲେ ମୋଟ, ମଧ୍ୟମ ଏବଂ ସବୁଠୁ କମ୍ ପାତଳ ମିଳିଥାଏ। ବ୍ୟାସକୁ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଗୁଣନ କଲେ ଏବଂ ପୁଣି ଅଙ୍ଗୁଳ ପ୍ରମାଣ ତିକ୍ତିକୁ ଗୁଣନ କଲେ ଯେଉଁ ଦୈର୍ଘ୍ୟ ମିଳେ, ଏହି ଦୈର୍ଘ୍ୟ, ପ୍ରସ୍ଥ ଏବଂ ପାତଳ—ଏହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦୁଇ ଗୁଣନ କଲେ ଅଙ୍ଗୁଳ ପ୍ରମାଣ ମିଳିଥାଏ। ଉଚ୍ଚତା, ବ୍ୟାସ ଏବଂ ଦୈର୍ଘ୍ୟ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ସବୁ ଅଙ୍ଗୁଳରେ ମାପାଯିବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ପ୍ରସ୍ଥ ଓ ଦୈର୍ଘ୍ୟ ଗୁଣନ କଲେ ହସ୍ତ ପ୍ରମାଣ ମିଳେ। ଦୀପ, ଖୁଟି ଏବଂ ଛିଦ୍ର—ଏହି ତିନିଟିକୁ ଗୁଣନ କଲେ ଖୁଟିର ମାପ ମିଳେ। ଖୁଟିକୁ ଦୀପ ଏବଂ ତଳ ଛିଦ୍ର ସହ ଗୁଣନ କଲେ ଦୀପର ଉଚ୍ଚତା ମିଳେ। ଦୀପ ଓ ଖୁଟିର ମଧ୍ୟର ଦୂରତାକୁ ଛାୟାର ଟିପର ତଫାତ ସହ ଗୁଣନ କଲେ ଆଲୋକର ପ୍ରମାଣ ମିଳେ, ଏବଂ ଦୀପଶିଖାର ଉଚ୍ଚତା ରାଶିର ତିନି ଗୁଣା ଥାଏ। ଏବେ ମୁଁ ଗ୍ରହର ମଧ୍ୟମ ସ୍ଥିତି ଗଣନା କିପରି କରାଯିବ, ସେଥିରେ ଅତିରିକ୍ତ ବିବରଣୀ ଦିଅନାହିଁ। ଏହାର ଚାରି ଦଶମାଂଶକୁ 'ଚତୁର୍ଥାଂଶ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏକାଠି ଏକାଠି ଏକାତ୍ତରି ମନ୍ବନ୍ତର ବର୍ଷ ଓ କୃତ ଯୁଗ ମିଶି ଯୁଗ ତିଆରି ହୁଏ। ଏହି ରାତି, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏପରି ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ଯୁଗର ଆରମ୍ଭରୁ ଗ୍ରହମାନେ କେମିତି ଚଳନ କରନ୍ତି, ତାହା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ଦରକାର। ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବୃହସ୍ପତି, ଶୁକ୍ର ଓ ରାହୁ-କେତୁ ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବେ ପାପୀ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ମଙ୍ଗଳର ଦୃଷ୍ଟି ଦଶ, ତିନି, ଆଠ ଓ ଛଅ ରୂପରେ ଉପମା ଦିଆଯାଇଛି। ବୃହସ୍ପତି ପାଇଁ ଦଶ, ଦୁଇ ଏବଂ ଗୋଟିଏ ରୂପ ଏବଂ ଏହିପରି ଅନୁଷ୍ଠାନ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଶନି ପାଇଁ ଛଅ, ପାଞ୍ଚ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର ରୂପ, ସାପ ରୂପ ଦିଆଯାଇଛି। ରାହୁ-କେତୁଙ୍କ ବାମ ପାଖ ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ନିଜ ଅଗ୍ନି, ନିଗ୍ରହ, ଘୋଡ଼ା ଏବଂ ଦଶ ରୂପ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ବସୁଙ୍କ ଦୁଇ, ଆଠ, ପାହାଡ଼ ରୂପ ଏବଂ ସାତ ପାହାଡ଼ ତିଥି ଯୁଗରେ ଥାଏ। ତିଥି ହରାଇଲେ ଦୁଇ, ଆଠ, ଆକାଶ, ତୀର ଏବଂ ଅଶ୍ୱିନୀ ରୂପ ଥାଏ। ଛଅ, ତିନି, ଅଗ୍ନି, ବେଦ, ଅଗ୍ନି, ପାଞ୍ଚ ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କିରଣ ଏହା ମାସ ଅଟେ। ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ନିଜ ବେଦ, ବୁଧ ପାଇଁ ଆଠ ଋତୁ ଓ ଅଗ୍ନି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଶନି ପାଇଁ ଗାଈ ଏବଂ ଅଗ୍ନି ରାହୁ-କେତୁ ରୂପ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। କୃତ ଯୁଗରେ ପାହାଡ଼, ଚନ୍ଦ୍ର, ବିଜୟ, ଏକ ଶବ୍ଦ, ଅଗ୍ନି ଏବଂ ଆନନ୍ଦ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଯୁଗରେ ବର୍ଷର ନାମ ଗ୍ରହ ଅନୁଯାୟୀ ରଖାଯାଇଛି। ଅଲଗା ଭାବରେ ଚନ୍ଦ୍ର ମାସଗୁଡ଼ିକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମାସ ଅନୁଯାୟୀ ଭାଗ କରାଯାଏ। ଏହିପରି ଶାସ୍ତ୍ର ଗାଥା ମାନେ ଗଣନା ଏବଂ ଜ୍ଞାନର ମାଧ୍ୟମରେ ଜ୍ୟୋତିଷ ଏବଂ ଧର୍ମର ଗଭୀର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଉନ୍ମୋଚନ କରେ।