ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କ ତିଥି, ଦିନ, ନକ୍ଷତ୍ର ଏବଂ ଅର୍ଧତିଥି ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଯୋଗଗୁଡିକୁ ଗଣନା କରାଯାଏ, ସେମାନେ କେବଳ ସମୟର ଗଠନକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରନ୍ତି। ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ଓ କ୍ଷୟ, ଏବଂ ନକ୍ଷତ୍ରମାଳାର ଋତୁଗୁଡିକୁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଗଣନା ଭିତରେ ଆଣାଯାଇଛି। ମଣିଷର ଜୀବନରେ ପ୍ରଥମ କେଶ କାଟିବା, କାନ ଛିଦ୍ର କରିବା, ମୁଣ୍ଡନ କରିବା, ଛୁରି ବାନ୍ଧିବା ଏବଂ ଏପରି ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟର ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ। ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ, କୌଣସି ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ, ଅଚାନକ ବୃଷ୍ଟି ଆସିବା, ବିଶେଷ କ୍ରିୟା ହେବା—ଏ ସବୁ ଘଟଣା ମଧ୍ୟ ଏହି ଗଣନା ଅନୁସାରେ ଦେଖାଯାଏ। ଏଠାରେ ଏକ, ଦଶ, ଶତ, ସହସ୍ର, ଦଶ ସହସ୍ର, ଏବଂ ଲକ୍ଷ ଯଥାକ୍ରମେ ଗଣନା କରାଯାଏ। ନିରାବର, ମହାପଦ୍ମ, ଶଙ୍କୁ ଏବଂ ସାଗର ଭଳି ସଂଯୋଗ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଏହି ଗୁଣିତ ଅନୁସାରେ, ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ସଂଯୋଗ କ୍ରମ ରହିଲେ ବା ଭିନ୍ନ କ୍ରମ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ ଫଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବାକୁ ହୁଏ। ଯେତେବେଳେ ଭାଗ ଶୁଦ୍ଧ ଥାଏ, ତେବେ ଶେଷ ଶେଷ ଶେଷ ଶେଷ ଅଂଶକୁ ଗୁଣି ଫଳ ମିଳିଥାଏ। ଯଦି ଶେଷ ଅଂଶ ବିସମ ହୁଏ, ତେବେ ଏହି ବିସମକୁ ଅଲଗା କରି ମୂଳକୁ ଅଲଗା ରଖିବା ଉଚିତ। ଏହି ଗୁଣିତ ଫଳକୁ ପୁଣି ବାଣ୍ଟି ମୂଳ ଦ୍ୱାରା ଭାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ 'ସମତ୍ର' କୁହାଯାଏ; ଏଠି ଦ୍ରବ୍ୟର ନିୟମ ରହିଛି। ଅନ୍ତିମ ବିସମ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ଧନକୁ ପବିତ୍ର କରିବାକୁ ହୁଏ, ଏହି ମୂଳ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ଏହି ଗୁଣିତ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ଯାହା ହ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛି ତାହାକୁ ଏବଂ 'ନିଘ୍ନୀ'କୁ ଶୁଧ କରିବା ଯାଏ। ପରସ୍ପର ଦେବା ଓ ନେବାରେ, ଅଂଶଗୁଡ଼ିକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ କାଟିବା ଦରକାର। ଏହି ଅଂଶର ଅନୁପାତ ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଚିନ୍ତକମାନେ ବୁଝିପାରିବେ। ମୋଟ ରାଶିରୁ ଅଂଶକୁ ବିୟୋଗ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ଅଂଶ ଦିଆଯିବା ଦରକାର। ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଅଂଶ ସମାନ ହୁଏ, ତେବେ ଶେଷରେ ସଂଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ। ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶର ବିୟୋଗ, କଟିବା, ଘାତ, ଗୁଣିତ ଦ୍ୱାରା ଫଳ ମିଳିଥାଏ। ଅଂଶ ବିଭାଗରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ନେଇ ଗୁଣିତ ନିୟମ ଲାଗୁ କରିବା ଦରକାର। ପ୍ରତି ପଦକ୍ରମ ସଫଳତା ପାଇଁ ଧ୍ୱନି ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବା ଏବଂ ସବୁଠାରେ ଏହି ଧ୍ୱନି ଦେବା ଉଚିତ। ନିଜ ଋଣ ଓ ନିଜର ଦ୍ୱିତୀୟ ଋଣକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବା ଦ୍ୱାରା ରାଶିଚିହ୍ନର ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏଠି ଅଂଶ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହେ; ପ୍ରତିକୂଳରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଆଗରୁ ଯେପରି ଥିଲା ସେପରି ରହିଥାଏ। ଆବଶ୍ୟକ ଜିନିଷକୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷରେ ଗୁଣି ରାଶି ଉତ୍ପାଦ କରାଯାଏ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ରାଶିଚିହ୍ନ ମଧ୍ୟରେ ତଫାତ୍ ହେଉଛି ଦଳର ଅତିରିକ୍ତ ଅଂଶ; ଜନ୍ମଗ୍ରହୀ, ସେଇ ଦୁଇ ଅଂଶ। ଏହାର ଏକ ଦଳକୁ ବିଭାଗ କରାଯାଏ; ଏହିପରି ଏକ ରାଶିଚିହ୍ନକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନାଯାଏ। ଅନ୍ୟ ଦଳର ସଂଯୋଗରେ, ଏକା ଏକା ହେଉଛି ରାଶିଚିହ୍ନ ଓ ଏହି ଦୁଇର ଦଳ। ଉଭୟ ଚେଷ୍ଟାକାରୀ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି, ଗଣନାରେ କେବଳ ପ୍ରକଟକୁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ଦୃଷ୍ଟ ଉତ୍ପାଦର ଅର୍ଧ ଯୋଗ କରାଯାଏ ନାହିଁ; ଦଳରେ ହୋଇଥିବା ଉତ୍ପାଦ ହେଉଛି ଗୁଣକ। ଏହିପରି ମୂଳ ଗୁଣକକୁ ସେଇ ଦୁଇ ଦ୍ୱାରା ବିଭାଗ କରି ମିଳିଥାଏ, ପ୍ରକଟ ଯେପରି। ଆବଶ୍ୟକ ଜିନିଷକୁ ପ୍ରଥମ ଅବଶିଷ୍ଟ ସହିତ ଗୁଣି ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ପ୍ରତିକୂଳ ଦ୍ୱାରା ଅଲଗା କରାଯାଏ। ଅନେକ ରାଶିଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ବିଭାଗର ଫଳ ଏବଂ କମ ରାଶି ଦ୍ୱାରା ବିଭାଗର ଫଳ ମିଳିଥାଏ। ସମୟକୁ ମାପ ସହିତ ଗୁଣି ଏବଂ ବ୍ୟତୀତ ସମୟକୁ ଗୁଣି ଫଳ ନିଆଯାଏ। ଅଧିକ ରାଶି ଫଳରୁ କମ ରାଶି ମାସର ଫଳ ଅଧିକ ମିଳିଥାଏ। ଛାଡ଼ି ମିଶାଇ ଘାତ କଲେ, ସଂଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ବିଭାଗ କଲେ ଏବଂ ତାହାର ଫଳ ମିଳିଥାଏ। ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ଆଗକୁ ବଢ଼େ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଇଁ ଏହିପରି, ଦଳର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ। ଏକା ଅଂଶ, ତାହାର ଉତ୍ପାଦ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣକର ମୂଖ୍ୟ ମାପ ହୁଏ। ଶ୍ରବଣ କ୍ରିୟାର ଅନ୍ୟ ପଦକ୍ରମ, ଶିଖର, କାନ ଓ ଦଳର ଦୋଷ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଦୁଇ ରାଶି ମଧ୍ୟର ତଫାତକୁ ଦୁଇ ଦ୍ୱାରା ଗୁଣି, ତାହାର ଯୋଗରେ ଉତ୍ପାଦ ଯୋଗ କରିବା ଦ୍ୱାରା, ଏହାର ମୂଳ ମୂଲ୍ୟ ନେଇ ଡାୟାମିଟର ନିଷ୍ପତ୍ତି ହୁଏ। ଏହି ଡାୟାମିଟରକୁ 'ବାଣ' କୁହାଯାଏ; ଏହି ବାଣର ଲମ୍ବ ଡାୟାମିଟର ଦ୍ୱାରା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହୁଏ। ଏହିପରି, ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନିୟମ ଓ ଗଣନା ଦ୍ୱାରା ଜୀବନର ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଫଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ।