ଏକ ସମୟରେ, ବିଦ୍ୱାନ ନାରଦଙ୍କୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଶବ୍ଦ ମୂଳ ଓ ତାଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟାକରଣ ନିୟମ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏଠାରେ ଚାରିଏ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପ୍ତ 'ରଥ', 'ଚାରିଅଟିଅର', 'ନସତ', 'ଅମ୍ନର୍ଭୁଵ', ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶବ୍ଦ ମୂଳ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଥିଲା। 'ଦେଇଛି', 'ଅନ୍ୟର ଅଛି', 'ନିଜର ଅଛି', 'ପୁଅ ଥିବା', ଏବଂ 'ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ' ଭଳି ଶବ୍ଦଗୁଡିକୁ ଉପସ୍ଥାପିତ କରାଯାଇଥିଲା। ଚାରିପ୍ରକାର ଧନ-ଧାନ୍ୟରୁ କ୍ରିୟା ଓ ଅକ୍ରିୟା, ଦୁଇଟି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। 'ଭୂ' ଆରମ୍ଭର ମୂଳଗୁଡିକୁ ପରସ୍ମୈପଦ ଭାବରେ ଜଣାଯିବା ନିୟମ ରହିଛି; ଏହି ଭଳି ମୂଳଗୁଡିକୁ ସ୍ମୃତି ଅନୁସାରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। 'ଅତ' ଆରମ୍ଭର ଏବଂ ଅନ୍ୟ ୩୮ଟି ମୂଳ, ବିଦ୍ୱାନଙ୍କୁ କୁହାଯାଏ, ପରସ୍ମୈପଦ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। 'ଫକ' ଆରମ୍ଭର ୫୦ଟି ମୂଳ ଉଦାତ୍ତ ଉଚ୍ଚାରଣରେ ଗଣନା କରାଯାଏ। 'ଗୁପ' ଆରମ୍ଭର ୪୨ଟି ମୂଳ ଉଦାତ୍ତ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥାପିତ। 'ଅଣ' ଆରମ୍ଭର ୨୭ଟି ମୂଳ ଉଦାତ୍ତ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। 'ମଵ୍ୟ' ଓ 'ମୁଖା' ଆରମ୍ଭର ୭୨ଟି ମୂଳ ଉଦାତ୍ତ ଉଚ୍ଚାରଣରେ ବନ୍ଧା। 'କ୍ଷୁଧା' ଆରମ୍ଭର ୫୨ଟି ମୂଳ ଅନୁଦାତ୍ତ ଭାବରେ ପଠିତ। 'ଦ୍ୟୁତା' ଆରମ୍ଭର ୨୨ଟି ମୂଳ ଅନୁଦାତ୍ତ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। 'ଜ୍ୱଳଦ' ଆରମ୍ଭର ୫୨ଟି ମୂଳ ଉଦାତ୍ତ ଭାବରେ ମାନାଯାଏ। ଅନୁଦାତ୍ତ ଭାବରେ ଥିବା ମୂଳଗୁଡିକ ଏକ କ୍ରିୟା ଭାବରେ ଦୃଷ୍ଟିଗତ, ଯେଉଁଠାରେ 'ଭା' ଓ 'ଦ୍ୟୁତ' ଆରମ୍ଭର ମୂଳ ଉଦାତ୍ତ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। 'ସଦ' ଓ 'ଆଶ୍ରୟ' ଆରମ୍ଭର ମୂଳ ଉଦାତ୍ତ; 'କୁଚାଦ' ଓ 'ବେଦ' ଆରମ୍ଭର ମୂଳ ଉଦାତ୍ତ। 'ସ୍ୱରିତ', 'ଇଚ୍ଛ', 'ଭୃଞ' ଆରମ୍ଭର ୪ଟି ମୂଳ ସ୍ୱରିତ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। 'ଅଷ୍ଟାଦଶ' ଆରମ୍ଭର ମୂଳ ଆତ୍ମନେପଦ ଭାବରେ ମାନାଯାଏ। 'ହୃ' ଆରମ୍ଭର ମୂଳ ପରସ୍ମୈପଦ; 'ଗୁପ', 'ଆ', 'ତ୍ର' ମୂଳ ଦୁଇପଦରେ ବ୍ୟବହୃତ। 'ସ୍କଂଭ' ଆରମ୍ଭର ୧୫ଟି ମୂଳ ପରସ୍ମୈପଦ। 'ପଚ' ଆରମ୍ଭର ମୂଳ ସ୍ୱରିତ ଭାବରେ ପରସ୍ମୈପଦ। 'ଭୂ' ଆରମ୍ଭର ୧୦୦୬ଟି ମୂଳ ମୂଳ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। 'ଦ୍ୱିଷ' ଆରମ୍ଭର ୪ଟି ମୂଳ ସ୍ୱରିତ ଭାବରେ ମୂଳ। 'ଇର' ଆରମ୍ଭର ୧୩ଟି ମୂଳ ଅନୁଦାତ୍ତ ଭାବରେ ମୂଳ। 'ଷୁ' ଆରମ୍ଭର ୭ଟି ମୂଳ ପରସ୍ମୈପଦ। 'ଘୁ' ଆରମ୍ଭର ୩ଟି ମୂଳ ପରସ୍ମୈପଦ। 'ଷ୍ଟୁଞ' ଏକ ମୂଳ ବ୍ୟାକରଣ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। 'ଇଙ୍' ମୂଳ ଆତ୍ମନେପଦ ଭାବରେ ମାନାଯାଏ। 'ଞିଷ' ମୂଳ ଅର୍ଥାତ୍ 'ନିଦ୍ରା' ପରସ୍ମୈପଦ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ। 'ଦୀ', 'ଧୀ', 'ଭେ', 'ହ୍ୱେ' ମୂଳ ପ୍ରମାଣ ଅନୁସାରେ ଆତ୍ମନେପଦ। 'ହ୍ନୁ' ମୂଳ ଅନୁଦାତ୍ତ ଉଚ୍ଚାରଣରେ ଚର୍କରୀତ। 'ଦା' ଆରମ୍ଭର ମୂଳ ବେଦରେ ପରସ୍ମୈପଦ। 'ମା', 'ହା', 'ଦ୍ୱ', ଅନୁଦାତ୍ତ ଉଚ୍ଚାରଣରେ ଦାନ ଗୁଚ୍ଛରେ ସ୍ୱରିତ। 'ଘୃ' ଆରମ୍ଭର ୧୨ଟି ମୂଳ ପରସ୍ମୈପଦ। 'ଦିଵ' ଆରମ୍ଭର ୨୫ଟି ମୂଳ ପରସ୍ମୈପଦ। 'ପୂ' ଆରମ୍ଭର ୭ଟି ମୂଳ ଆତ୍ମନେପଦ। 'ସ୍ୟତି' ଆରମ୍ଭର ମୂଳ ପରସ୍ମୈପଦ। 'ମୃଷ' ଆରମ୍ଭର ୫ଟି ମୂଳ ସ୍ୱରିତ। 'ରାଧୁ' ମୂଳ କର୍ମକ, 'ସ୍ୱାଦି' ଓ 'ଚୁରାଦି' ମୂଳ ବୃଦ୍ଧି ଶ୍ରେଣୀରେ କର୍ମକ। 'ରଧ' ଆରମ୍ଭର ୮ଟି ମୂଳ ପରସ୍ମୈପଦ। 'ଦିଵ' ଗୁଚ୍ଛରେ ୪୦୦ଟି ମୂଳ ଗଣନା। 'ଦୁନୋତି' ଆରମ୍ଭର ୭ଟି ମୂଳ ପରସ୍ମୈପଦ। ଏହିପରି ବ୍ୟାକରଣ ଶାସ୍ତ୍ରର ମୂଳ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ, ପଦ, ଶ୍ରେଣୀ ଓ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ବିଦ୍ୱାନଙ୍କୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୂଳର ଉଚ୍ଚାରଣ ଓ ବ୍ୟବହାର ନିୟମ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା।