ଏକ ଦିନ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଏକ ବିଦ୍ୱାନ ଋଷି ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ବେଦ ଶିକ୍ଷା ବିଷୟରେ ଉପଦେଶ ଦେଉଥିଲେ। ସେ ଆରମ୍ଭ କଲେ, "ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାବେଳେ ଚାଉଳର ପିଣ୍ଡ ଗାଈ, ମେଉଁ, ଭେଡ଼ା, କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିକୁ, ଅଥବା ଜଳକୁ ଉପହାର ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି ଉପହାର ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଦି ପକ୍ଷ ଭୋଜନ ଦେଇ, ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଦ୍ଧ ଖିର ଦେଇ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଏହା ସହିତ, କ୍ରମକ୍ରମେ କୃଷ୍ଣମୃଗ, ଭେଡ଼ା, ବନ୍ଧୁକ, ଓ ଖରା ମାଂସ ଦେଇ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଗଣ୍ଡମୃଗର ମାଂସ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମାନାଯାଏ; ମଧ ଓ ତପସ୍ୟା ଭୋଜନ ମଧ୍ୟ ଏହି ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। ଯେଉଁଠି ଗୟାରେ ଉପହାର ଦିଅନ୍ତି, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଅନନ୍ତ ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏକ ଗୁଣବତୀ ପତ୍ନୀ, କୌମୁଦି ପ୍ରଚାରକ, ଗାଈ ଓ ଭଲ ଶନ୍ତାନ ଦିଆଯାଏ। ଏହି ଶନ୍ତାନ ବ୍ରାହ୍ମଣୀୟ ତେଜରେ ଶୋଭିତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ରୌପ୍ୟ ଦେଇ ପାତ୍ରରେ ଉପହାର ଦିଆଯାଏ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଥମ ଚନ୍ଦ୍ର ତିଥିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦିନ କରାଯାଏ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ହେଉଛି ସ୍ୱର୍ଗ, ଶନ୍ତାନ, ଶକ୍ତି, ବୀରତ୍ୱ, ଭୂମି ଓ ଶକ୍ତିର ଲାଭ। ଏହିପରି ଧନ, ରାଜ୍ୟ, ବ୍ୟବସାୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ପଦ ଲାଭ ହୁଏ। ଧନ, ଜ୍ଞାନ, ଔଷଧାରେ ସଫଳତା, ପାତ୍ର ଓ ଜୀବନ ଯାପନର ଉପାୟ ମିଳେ। କୃତ୍ତିକାରୁ ଭରଣୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେଉଁଠି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଚାହିଦା ଫଳ ମିଳେ। ଏଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଦେବତା ହେଉଛନ୍ତି ବସୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ଆଦିତ୍ୟମାନେ, ଏହି ଶନ୍ତାନମାନେ ଦେବତା ଭାବେ ପୂଜିତ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଫଳରେ ଆୟୁ, ଶନ୍ତାନ, ଧନ, ଜ୍ଞାନ, ସ୍ୱର୍ଗ, ମୋକ୍ଷ ଓ ସୁଖ ମିଳେ। ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ କଳ୍ପ ବିଷୟର ଏକ ଅଂଶ ବିଶେଷ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ନିତ ହୋଇଛି। ଏବେ ଋଷି କହିଲେ, "ଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି, ଯେଉଁ ବିଦ୍ୱାନ ଏହି କଳ୍ପ ଅଧ୍ୟାୟକୁ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ପଢ଼ନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଦେବ ଓ ପିତୃ କ୍ରିୟା ବିଷୟରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନ, ଜ୍ଞାନ, କୀର୍ତି, ଶନ୍ତାନ ଓ ପରଲୋକର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଥ ଲାଭ କରନ୍ତି।" ଏବେ ଋଷି କହିଲେ, "ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ବେଦର ଆରମ୍ଭ ବିଷୟରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ଆପଣମାନେ ଏହାକୁ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣନ୍ତୁ।" "ବେଦର ଆରମ୍ଭ ସିଦ୍ଧ-ରୂପ ଉପସ୍ଥାପନାରେ କରାଯାଏ। ପ୍ରଥମ ରୂପ ହେଉଛି 'ସ୍ୱଉଜସଃ', ଏହା ପ୍ରାତିପଦିକର ନିଜ ରୂପ। ପ୍ରାତିପଦିକ ହେଉଛି ଯାହାର ଅର୍ଥ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଧାତୁ ଓ ପ୍ରତ୍ୟୟ ନାହିଁ। ଦ୍ୱିତୀୟ କ୍ରମ 'କର୍ମଣି' ଯେଉଁଠି ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଉପାଦାନ ଯୋଗ ହୁଏ। କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି 'କର୍ତ୍ତା', ଯିଏ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ଯାହାକୁ ଦେବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରାଯାଏ, ସେ 'ଉପାଦାନ'। ଯାହାଠାରୁ କିଛି ବିଦାୟ ହୁଏ, କିମ୍ବା ଯାହାଠାରୁ ନିଆଯାଏ, ସେ 'ଅପାଦାନ'। 'ଙି' ଓ 'ସୁ' ଯୋଗ କରି ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି ହୁଏ, ଏହା 'ଅଧିକାରଣ' ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। ଚାହିଦା କିମ୍ବା ଅଚାହିଦା ବସ୍ତୁ 'ଅପାଦାନ' ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ। ଏହି ଯୋଗରେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଭକ୍ତି କର୍ମପ୍ରବଚନୀୟ ପଦରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଅର୍ଥରେ, ସହଯୋଗ ଓ ଅଭାବର ଅର୍ଥ ପାଇଁ 'ଉପ' ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଜଡ଼ ବସ୍ତୁ ପାଇଁ ଦୁଇ ବିଭକ୍ତି ଉପଯୁକ୍ତ ହୁଏ, ମନସ୍ତତ୍ୱ କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଅବହେଳା ଅର୍ଥରେ। ଚତୁର୍ଥ ବିଭକ୍ତି 'ତୁମ' ପ୍ରତ୍ୟୟ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ଅର୍ଥ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି ସମୟ ଓ ଅବସ୍ଥା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ, ଏଥିରେ ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଲାଗିପାରେ। ଉଲ୍ଲେଖ ପାଇଁ ଦୁଇ ବିଭକ୍ତି ଲାଗିଥାଏ; ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି କାରଣ ଦ୍ୱାରା ଉପଯୁକ୍ତ। ଅପହାର କ୍ରିୟାରେ, ଉପାଦାନ କିମ୍ବା କର୍ତ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିଭକ୍ତି ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। 'ଭୂ' ଧାତୁ ଦ୍ୱାରା ଦଶ ଲକାର (କାଳ ଓ ମୂଡ୍) ଚିହ୍ନିତ। 'ମି', 'ବସ', 'ମସ', 'ସଃ' ଆତ୍ମନେପଦର, ଏବଂ 'ପା', 'ନା', 'ମ', 'ପ', 'ନେ', 'ଦମ' ପରସ୍ମାଇପଦର ଅନ୍ତ୍ୟ। 'ଏ', 'ଵହେ', 'ମହ' ପ୍ରତ୍ୟୟ ଅନ୍ୟ ପଦରେ ଲାଗିଥାଏ, ବିଶେଷ କରି ବିଧି ଆରମ୍ଭରେ। ମଧ୍ୟମ ପୁରୁଷ 'ୟୁଷ୍ମଦ' ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ 'ଅସ୍ମଦ' ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ। 'ଲଟ୍' କାଳ ବର୍ତ୍ତମାନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ, ଏବଂ ଏହା ଆଜିର ନୁହେଁ ପୂର୍ବ କାଳ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଲାଗିଥାଏ। ଏଭଳି ଋଷି ଶିଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେବ, ପିତୃ କ୍ରିୟା ଓ ବେଦର ଗଭୀର ତତ୍ତ୍ୱ ଶିଖିଲେ, ଏହି ଜ୍ଞାନର ଫଳରେ ଜୀବନର ସମସ୍ତ ଉନ୍ନତି ଓ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି ହେଉଥିଲା।