ଯେତେବେଳେ ବିଧିମତ ଭାବେ ଅତିଥିମାନେ ସୁମଧୁର ବାଣୀରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି, ଗୃହସ୍ଥ ନମ୍ରତା ସହିତ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ବିଦାୟ ଦେଇଥାଏ। ଯେ ଭାଜନରେ ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ସେହି ଭାଜନ ନେଇ ଗୃହସ୍ଥ ତାଙ୍କ ପଛପଛ ପରିକ୍ରମା କରି, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଯେ ଭୋଜନ ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି, ତାହା ଗ୍ରହଣ କରେ। ଏଭଳି ପରିକ୍ରମା କରି, ପ୍ରବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଯେ ନାନ୍ଦୀମୁଖ ପିତୃମାନେ ବିଶେଷ ମାନ୍ୟତା ପାଆନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଏହି କ୍ରମ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଯଦି କେବଳ ଗୋଟିଏ ପିତୃ, କିମ୍ବା ଦିବ୍ୟ ଜନ ଥାନ୍ତି, ତେବେ ଏକ ପବିତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଘ୍ୟ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ନିରନ୍ତର କ୍ରିୟା ସମୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ, ଚାରିଟି ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳର ଭାଜନ ତିଆରି କରି, ସେଥିରେ ତିଳ ମିଶାଯିବା ଉଚିତ। ସମାନ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଦୁଇଟି ଭାଜନ ଦେଇ, ଅନ୍ୟ କ୍ରମ ପୂର୍ବବତ ଚାଲିଥାଏ। ଯେଉଁଠି ସପିଣ୍ଡ ସମ୍ବନ୍ଧ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ହୁଏ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପୋଷଣ ଦିନରେ ଏହି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ବର୍ଷ ପୂରା ମାସେ ମାସେ କରିବା ଦରକାର। ପିଣ୍ଡ ଗାଈ, ଛାଗ, ମେଷ, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ଜଳରେ ଦାନ କରାଯାଇପାରେ। ଏହି କ୍ରିୟା ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହବିଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଧ-ଚାଉଳ ଦ୍ୱାରା କରିବା ଉଚିତ। କ୍ରମାନୁସାରେ କୃଷ୍ଣମୃଗ, ମେଷ, ବନରୋ, ଶଶକ ମାଂସ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଗଣ୍ଡଗୋକରଣ ମାଂସ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ମଧୁ ଏବଂ ତପସ୍ୟା ଜନିତ ଆହାର ମଧ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ। ଯେଉଁଠି ଗୟାରେ ଦାନ କରାଯାଏ, ସେଠି ସମସ୍ତ ଅନନ୍ତ ଫଳ ଲାଭ ହୁଏ। ଧର୍ମପତ୍ନୀ, କନ୍ୟା ସୂଚନାକାରୀ, ପଶୁ, ଓ ଉତ୍ତମ ସନ୍ତାନ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଲାଭିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ତେଜସ୍ବୀ ପୁଏ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ରୌପ୍ୟ ଭାଜନ ରେ ଦାନ, ଏବଂ ପ୍ରଥମ ଚନ୍ଦ୍ରତିଥିରୁ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ବଦଳି ଅନ୍ୟ ଦିନ ଯାଏଁ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ, ସନ୍ତାନ, ଶକ୍ତି, ପ୍ରତାପ, ଭୂମି, ଶାସନ ଓ ଶକ୍ତି ମିଳେ। ଧନ, ରାଜ୍ୟ, ବ୍ୟବସାୟ ଓ ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାର୍ଜନ ଲାଭିତ। ଧନ, ଜ୍ଞାନ, ଔଷଧ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ସିଦ୍ଧି, ଭାଜନ ଓ ଜୀବିକା ମିଳେ। କୃତ୍ତିକା ରୁ ଭରଣୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି କ୍ରିୟା କଲେ ସମସ୍ତ ଇଛିତ ଫଳ ମିଳେ। ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଦେବତାମାନେ ବସୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ଆଦିତ୍ୟ—ଏମାନେ ସନ୍ତାନ ରୂପେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ। ଏହି କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଆୟୁ, ସନ୍ତାନ, ଧନ, ଜ୍ଞାନ, ସ୍ୱର୍ଗ, ମୋକ୍ଷ ଓ ଭୋଗ ଲାଭ ହୁଏ। ଏହିପରି ଏଠି କଳ୍ପ ଅଧ୍ୟାୟର ଏକ ଅଂଶ ବିଶେଷ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯିଏ ଏହି କଳ୍ପ ଅଧ୍ୟାୟକୁ ଚିନ୍ତନ କରେ, କିମ୍ବା ଦେବତା ଓ ପିତୃୟ ନିୟମ ସମ୍ପର୍କରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶ୍ରବଣ କରେ, ସେ ଧନ, ଜ୍ଞାନ, କୀର୍ତ୍ତି, ପୁତ୍ର ଓ ପରଲୋକର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଥ ଲାଭ କରେ। ଏବେ ମୁଁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ତୁମେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ। ବେଦର ଆରମ୍ଭ ସିଦ୍ଧରୂପ ରୂପରେ ଏଠି ପ୍ରସ୍ତୁତ। ପ୍ରଥମଟି ‘ସ୍ୱଉଜସଃ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ପ୍ରାତିପଦିକ ରୂପରେ ଅସ୍ତି। ପ୍ରାତିପଦିକ ହେଉଛି ଯାହାର ଅର୍ଥ ରହିଛି, କିନ୍ତୁ ଧାତୁ ଓ ପ୍ରତ୍ୟୟ ନାହିଁ। ଦ୍ୱିତୀୟ କର୍ମଣି ରୂପ, ଯେଉଁଠି ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଉପାଦାନ ଯୋଗ ହୁଏ। ଯିଏ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେ କର୍ତ୍ତା; ଯିଏ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। ଯାହାକୁ ଦାନ ଦେବା ଇଚ୍ଛା ରହିଛି, ସେ ହେଉଛି ପ୍ରତିଗ୍ରାହକ। ଯାଁଠାରୁ କିଛି ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୁଏ, ଯିଏ ନେଇଯାଏ, କିମ୍ବା ଯାଁଠାରୁ ନେଇଯାଏ, ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ‘ଙି’ ଓ ‘ସୁ’ ଯୋଗରେ ସପ୍ତମୀ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ଯାହା ଅଧିକାର ଅର୍ଥ ଦିଏ। ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛିତ କିମ୍ବା ଅନିଚ୍ଛିତ ଅନୁଭବ ଥାଏ, ସେଉଁଠି ଅପାଦାନ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ, ଦ୍ୱିତୀୟ କର୍ମପ୍ରବଚନୀୟ ପଦ ଯୋଗରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଅବସ୍ଥାରେ, ସହଯୋଗ ଅର୍ଥରେ ଏବଂ ଅପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଇଁ ‘ଉପ’ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଏହିପରି ସଂକ୍ଷେପ ଏଠି ଉପସ୍ଥାପିତ।