ଏକ ପବିତ୍ର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରମରେ, ଯେଉଁଠି ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ଉଚିତ୍ ଭାବରେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ, ସେଠି ଯଜ୍ଞ କ୍ରମରେ ବ୍ୟବହୃତ ଅଞ୍ଜଳିର ଅବଶିଷ୍ଟ ଭାଗକୁ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଭାଜନରେ ବଣ୍ଟନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେତେବେଳେ ଭୋଜନ ଦିଆଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଏହା ପୃଥିବୀର ପାତ୍ର ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପାତ୍ରକୁ ପବିତ୍ର କରାଯିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହା ପରେ, ବ୍ୟାହୃତି ସହିତ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଓ ‘ମଧୁବାତା’ ରୁଦ୍ରୁକ୍ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରମ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଅଗ୍ନି ଓ ହବିଷ୍ୟର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଅଞ୍ଜଳି ଦେବାବେଳେ କ୍ରୋଧ କିମ୍ବା ଅତି ତ୍ୱରା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେତେବେଳେ ପିତୃଦେବତାମାନେ ଭୋଜନ ଗ୍ରହଣ କରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ଓ ଅବଶିଷ୍ଟ ଭାଗ ନେଉଥିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ତିଳ ସହିତ ସମସ୍ତ ଭୋଜନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି ଭାବେ, ମାତୃପକ୍ଷ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଚମନ ପାଇଁ ଜଳ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ। ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦାନ ଦେଇ, ‘ସ୍ୱଧା’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରାଯାଏ। ‘ସ୍ୱଧା’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଗଲେ, ପିତୃମାନେ ‘ତଥାସ୍ତୁ’ କହି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥାନ୍ତି, ତା’ପରେ ଜଳ ଭୂମିରେ ଢାଳିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହା ସହିତ, ଦାତାମାନେ ବଢ଼ନ୍ତୁ, ବେଦ ଓ କୁଳର ବୃଦ୍ଧି ହେଉ—ଏହିପରି ଶୁଭ କଥା କହାଯାଏ। ଏପରେ, ଯେତେବେଳେ ଏମିତି ମଧୁର କଥା ଶୁଣିଥାଏ, ସେ ବନ୍ଦନା କରି, ପିତୃମାନେ ଯିବାକୁ ଦେଖିବା ପରେ ସେମାନେ ଦେଖିଥିବା ପାତ୍ରରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ, ସେହିପରି ପାତ୍ରକୁ ନେଇ ଚକ୍ରାକାରେ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିବା ଉଚିତ୍। ଏହା ପରେ, ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଭୋଜନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏପରି ଭାବରେ ପରିକ୍ରମା କରି, ନାନ୍ଦୀମୁଖ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ବୃଦ୍ଧି ଉପଚାର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯଦି କେବଳ ଜଣେ ପିତୃ କିମ୍ବା ଦେବତା ସ୍ୱରୂପ ଅଛନ୍ତି, ତେବେ ଏକ ପବିତ୍ର ସହିତ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ। ଅନନ୍ତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେବାବେଳେ ଚାରିଟିଏ ତିଳ ମିଶିତ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳର ପାତ୍ର ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁମାନେ ସମାନ, ସେମାନେ ପାଇଁ ଦୁଇଟି ଦେଇ, ଅବଶିଷ୍ଟ କ୍ରିୟା ପୂର୍ବବତ୍ କରିବା ଦରକାର। ଯାହା ପାଇଁ ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସପିଣ୍ଡ ସମ୍ବନ୍ଧ ହୁଏ, ସେମାନେ ପାଇଁ ଜୀବନ ଦିନରେ ଏବଂ ପ୍ରତିମାସ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍। ପିଣ୍ଡ ଗାଈ, ଛାଗ, ମେଷ, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ଜଳରେ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଏକ ମାସ ହବିଷ୍ୟ ଓ ଏକ ବର୍ଷ ଦୁଧର ଚାଉଳ ସହିତ ଦେବା ଉଚିତ୍। କ୍ରମବଦ୍ଧ ଭାବେ କୃଷ୍ଣମୃଗ, ମେଷ, ବନ୍ଦରା, ଶଶକ ମାଂସ ଦେବା ଉପଯୁକ୍ତ। ଗଣ୍ଡବେଦ ମାଂସ, ମଧୁ ଓ ତପସ୍ୟାଜନିତ ଭୋଜନ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ। ଗୟାରେ ଯିଏ ଦାନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଅନନ୍ତ ଫଳ ଲାଭ କରେ। ଏଠି ଧର୍ମପତ୍ନୀ, କନ୍ୟା ସୂଚନାକାରୀ, ଗୋମାତା, ଭଲ ପୁଅ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ତେଜସ୍ବୀ ପୁଅ, ସୁନା-ଚାନ୍ଦି ପାତ୍ର ଦାନ ଦେଇ ଶୁଭ ଫଳ ପାଏ। ପ୍ରଥମ ତିଥିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, କେବଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ବ୍ୟତୀତ, ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହା ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ, ସନ୍ତାନ, ଶକ୍ତି, ପାରାକ୍ରମ, ଭୂମି ଓ ଶକ୍ତି ମିଳେ। ସମୃଦ୍ଧି, ରାଜ୍ୟ, ବ୍ୟବସାୟ ଓ ଏହିପରି ଅନେକ ଫଳ ମିଳେ। ଧନ, ଜ୍ଞାନ, ଔଷଧରେ ସିଦ୍ଧି, ପାତ୍ର ଓ ଜୀବିକା ମିଳେ। କୃତ୍ତିକାରୁ ଭରଣୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେଉଁଠି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ସେଠି ସମସ୍ତ ଆକାଙ୍କ୍ଷା ପୂରଣ ହୁଏ। ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଦେବତା ଭାବେ ପୂଜିତ। ଆୟୁ, ସନ୍ତାନ, ଧନ, ଜ୍ଞାନ, ସ୍ୱର୍ଗ, ମୋକ୍ଷ ଓ ଭୋଗ ଏହି କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଲାଭ ହୁଏ। ଏହି ପରି ଏଠାରେ କଳ୍ପ ଅଧ୍ୟାୟର ଏକ ଅଂଶ ବିଶେଷ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନୀ ଏହି କଳ୍ପ ଅଧ୍ୟାୟକୁ ଚିନ୍ତନ କରେ, କିମ୍ବା ଯେଉଁମାନେ ଦେବତା ଓ ପିତୃ କ୍ରିୟା ବିଷୟରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନ, ଜ୍ଞାନ, କୀର୍ତ୍ତି, ପୁତ୍ର ଓ ପରଲୋକର ସ୍ରେଷ୍ଠ ମାର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ଆପଣ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏହିପରି, ବେଦର ଆରମ୍ଭ ଏବେ ସିଦ୍ଧରୂପ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଉଛି।