ଏହି ପବିତ୍ର କାହାଣୀରେ, ପୂଜାରୀ ଏବଂ ଧର୍ମପରାୟଣ ବ୍ୟକ୍ତି ମାନେ କ୍ରମବଦ୍ଧ ଭାବେ ଆରତି ଏବଂ ଦାନ କରି ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଉଚିତ୍। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ନୂଆ ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଷ୍ଟକା, ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଓ ଦୁଇଟି କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ, ବ୍ୟତିପାତ, ହାତୀର ଛାୟା, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ଦିନରେ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ରଖେ। ଏଥିରେ ବେଦରେ ପ୍ରଶଂସିତ ଯେଉଁ ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନୀ ଯୁବକ, ସେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ପୂଜାରେ ଯେଉଁମାନେ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଜଣେର ବୋନ୍ଧିଆ ପୁଅ, ଋତ୍ବିଜ୍, ଝିଅର ଜମାଇ, ଯଜ୍ଞକାରୀଙ୍କର ସ୍ଵଶୁର ଓ ମାମା। ଏହା ସହ ଯେଉଁମାନେ କ୍ରିୟାନୁଷ୍ଠାନରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ତପସ୍ଵୀ, ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ସାଧକ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଆସୁସ୍ଥ, ଅଙ୍ଗବିକଳ, ଏକଚକ୍ଷୁ, ପୁନର୍ବିବାହିତ, ଭାଡ଼ା ଶିକ୍ଷକ, ନପୁଂସକ, ଅପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା, ଶାପଗ୍ରସ୍ତ, ମାଆ, ବାପା, ଗୁରୁଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା, ଅପବିତ୍ର ଭୋଜନ କରିଥିବା, ଶୂଦ୍ରପୁତ୍ର—ଏମାନେ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଅଯୋଗ୍ୟ। ଯଜ୍ଞକାରୀ ଦିନଟିକୁ ଆଗରୁ ସଂଯମ ଓ ଶୁଚିତା ସହ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ବିକାଳବେଳେ ନିର୍ମଳ ଭାବେ ପୂଜା କରି, ଯେଉଁମାନେ ଆସିଛନ୍ତି ସେମାନେକୁ ଆଦର ସହ ସ୍ଵାଗତ କରିବା ଦରକାର। ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗ୍ୟ, ଏବଂ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଯେଉଁମାନେ ଅଲଗା, ସେମାନେକୁ ବିଛିନ୍ନ ଭାବେ ବସେଇବା ଉଚିତ୍। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦୁଇଜଣ, ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ତିନିଜଣ, ଓ ଜଳତର୍ପଣ ପାଇଁ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆବଶ୍ୟକ। ଏହା ପରେ ହସ୍ତପ୍ରକ୍ଷାଳନ ପାଇଁ ପାଣି ଦେଇ, ବସିବା ପାଇଁ କୁଶ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଏବେ ଶୁଛ ଅଙ୍ଗୁଳିରେ ଯଜ୍ଞପାତ୍ରରେ ଯବ ଛିଟିଇବା ଦରକାର। ତାପରେ ‘ୟା ଦିବ୍ୟା’ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରି, ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ ପାଇଁ ପାଣି ଦେଇ, ଦକ୍ଷିଣ ଦিক୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରିବା ଦରକାର। ସେମାନେକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସମ୍ମତି ମିଳିଲେ, ‘ସେମାନେ ଏଠାରେ ଆସନ୍ତୁ’ ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ। ଏବେ ଯଥାନିୟମରେ ଯବର ସହ ଅର୍ଘ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଦରକାର। ଆଗ୍ନିହୋତ୍ର ପାଇଁ ଘୃତ ଲିପ୍ତ ଭୋଜ୍ୟବସ୍ତୁ ନେଇ, ଅନୁମତି ନେଇବେ। ଶେଷ ଭାଗକୁ ଅନ୍ୟ ପାତ୍ରରେ ବାଣ୍ଟିବା ଦରକାର। ଭୋଜ୍ୟବସ୍ତୁ ଦେଇ, ‘ଏହି ଭୂମିର ପାତ୍ର’ ବୋଲି ପାତ୍ରକୁ ପବିତ୍ର କରିବେ। ପୁନି ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ସହ ବ୍ୟାହୃତି ଓ ‘ମଧୁବାତା’ ରିଚ୍ ପାଠ କରିବେ। କ୍ରୋଧ ବା ଅତି ତ୍ୱରା ବିନା, ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ନୈବେଦ୍ୟ ଓ ଭୋଜ୍ୟବସ୍ତୁ ଅର୍ପଣ କରିବେ। ସେମାନେ ତୃପ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ଶେଷ ଭାଗ ପାଇଁ ଅନୁମତି ମିଳିଲେ, ସେସବୁ ଭୋଜ୍ୟବସ୍ତୁ ତିଳ ସହ ଦକ୍ଷିଣ ମୁହଁ କରି ଗ୍ରହଣ କରିବେ। ଏହିପରି ମାତୃପକ୍ଷ ପିତୃମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଜଳ ଆଚମନ ପାଇଁ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦାନ ଦେଇ, ‘ସ୍ୱଧା’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ। ‘ସ୍ୱଧା’ କହିଲେ, ସେମାନେ ‘ତଥାସ୍ତୁ’ ବୋଲି ଅନୁଗୃହଣ କରି, ପୃଥିବୀରେ ପାଣି ଛାଡ଼ିବେ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଦାତାମାନେ ବଢ଼ନ୍ତୁ, ବେଦ ଓ ବଂଶ ବିକଶିତ ହେଉ। ଏପରି ଶୁଭ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ପୂଜାରୀ ଶିର ନମାଇ ସେମାନେକୁ ବିଦାୟ ଦେବେ। ଯେଉଁ ପାତ୍ରରେ ପ୍ରଥମେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ସେହି ପାତ୍ରକୁ ନେଇ, ପରିକ୍ରମା କରି, ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ନିବେଦିତ ଭୋଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବେ। ଏହିପରି ପରିକ୍ରମା କରି, ନାନ୍ଦୀମୁଖ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ବୃଦ୍ଧି କାମନା ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇବା ଦରକାର। ଏକ ପିତୃ କିମ୍ବା ଦେବତା ପାଇଁ ଏକ ପବିତ୍ର ସହ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବେ। ଅନନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ, ଚାରିଟି ତିଳ ମିଶିତ ଗନ୍ଧ ଜଳ ପାତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତି କରିବେ। ସମାନ ପ୍ରକୃତି ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଦୁଇଟି, ଅନ୍ୟ ଯଥାପୂର୍ବ ହେବ। ଯେଉଁମାନେ ସପିଣ୍ଡ ସମ୍ପର୍କରେ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଆସନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ଉପଜୀବିକା ଦିନରେ ଏବଂ ପ୍ରତିମାସ ଏହି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏପରି ଶାସ୍ତ୍ର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କ୍ରମବଦ୍ଧ ଭାବେ ପୂର୍ବଜମାନେ, ଦେବତା ଓ ବଂଶର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏହି ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି।