ବେଦର ପ୍ରଥମ ଅଙ୍ଗକୁ ଯେଉଁମାନେ ଜାଣିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମ ସହିତ ଏକତା ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ। ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମାନବ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୁଏ। ଚତୁର୍ଥ ଅଂଶ ହେଉଛି ଆଙ୍ଗିରସ ଏବଂ ପଞ୍ଚମ ହେଉଛି ଶାନ୍ତିକଳ୍ପ। ନକ୍ଷତ୍ରକଳ୍ପରେ ଯାହା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ସେଥିରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଅନିବାର୍ୟ। ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଶିଖାଯାଏ। ସଂହିତାକଳ୍ପରେ ଏହି ସବୁ ନିୟମ ସତ୍ୟଦର୍ଶୀ ଋଷିମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଥିଲେ। ମାୟାବି କାର୍ଯ୍ୟର ବିଧି ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ଏହିପରି, ଆକାଶୀୟ ଅପଶକୁନ ଶାନ୍ତିକରଣ ଏକାଏକି ଶିଖାଯାଏ। ଏହି ସମସ୍ତ ବିଭେଦ ଶଂଖମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଏହି ନିୟମଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ମନୋযোগ ସହିତ ଶୁଣ। ଗଳାକୁ ଛିଦ୍ର କରି, ଏହି ଦୁଇଟି ଶୁଭ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଏପରେ ଏକ ଧ୍ୱନି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଅନନ୍ତତା ପାଇଁ ଅନୁସୂଚିତ। ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅତିରିକ୍ତ କିମ୍ବା ଅନିଚ୍ଛିତ, ତାହା ଫଳହୀନ। ଏମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଧ୍ଧିର ବିଧି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଅପୂର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ଅତିରିକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ଏହା ନିୟମ। ଏହି କାମ ପାଇଁ ଗୋବର ଲଗାଇବା ଉଚିତ, ହେ ନାରଦ। ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଗୋବର ଆଣିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଯେପରି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଏହି ଅପବିତ୍ରତା ହଟାଇବା ପାଇଁ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଉପାୟ ଅନୁସୂଚିତ, ହେ ଦ୍ୱିଜ। ଅସ୍ଥି ଓ କଂଟକ ହଟାଇବା ପାଇଁ ଏହି ନିୟମ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘୋଷିତ। ସେଥିପାଇଁ ପ୍ରଖ୍ୟାତ ଋତ୍ୱିଜମାନେ ପାନୀୟ ଛିଟିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି। ଶୁଭ ମାଟିର ଭାଣ୍ଡରେ ପାନୀୟ ଛିଟି ରଖିବା ଉଚିତ। ଯେତେବେଳେ ଏହା ବେଦିରେ ରଖାଯାଏ, ତେବେ ଅର୍ଣ୍ଣି ଶ୍ରୁଚି ସହ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ। ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ, ସେ ଦିଗରେ ବ୍ରହ୍ମାନ୍କୁ ବସାଇବା ଉଚିତ। ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ପୂର୍ବଦିଗରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ବସିବେ, ହେ ନାରଦ। ଯଦି କର୍ତ୍ତା ମନରେ ଅନାସକ୍ତ ଅଟୁଥିବେ, କାର୍ଯ୍ୟ ବିଫଳ ହୁଏ—ଏହି ନିୟମ। ପୁରୋହିତମାନେ ପାଇଁ କୌଣସି ବାଧ୍ୟକତା ନାହିଁ; ଯେଉଁଠାରେ ଉପଲବ୍ଧ ତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ। ଘୃତପାତ୍ର ତିନି ଅଙ୍ଗୁଳ ଚଉଡ଼ା ଓ ପିଷ୍ଟକପାତ୍ର ଛଅ ଅଙ୍ଗୁଳ ଚଉଡ଼ା ହେବା ଉଚିତ। ସ୍ରୁଵ ଛଅ ଅଙ୍ଗୁଳ ଓ ସ୍ରୁଚ ଢାଇ ଅଙ୍ଗୁଳ ମାପର। ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ପ୍ରଣୀତପାତ୍ର ଆଠ ମାପରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଣୀତ ନିକଟରେ ଥିଲେ, ଏହାକୁ ପାନୀୟରେ ଭରିବା ଉଚିତ। ଦର୍ଭା ଘାସ ପିଛି ଛଡ଼ି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏହି ପାତ୍ର ରଖିବେ। ଦର୍ଭା ଆକୃତିର ତିନିଟି ପବିତ୍ର କଟିବା ଦରକାର। ଏହିପରି କଲେ କାର୍ଯ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ ଏବଂ ଏହାକୁ ଶୁଧ୍ଧ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। କୁମ୍ଭାରଙ୍କ ଚକରେ ତିଆରି ମାଟିର ପାତ୍ରକୁ ଅସୁରୀ ଓ ମାଟିର ବୋଲି ଗଣାଯାଏ। ସ୍ରୁଵ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଶୁଭ-ଅଶୁଭ କ୍ରିୟା କରାଯାଏ। ଏହା ସାମ୍ନାରେ ବ୍ୟବହାର କଲେ ବିଧବାତ୍ୱ, ମଧ୍ୟରେ କଲେ ସନ୍ତାନ ହାନି ହୁଏ। ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ୟ, ସୋମ, ବିରିଞ୍ଚି, ଅନିଳ ଏବଂ ଯମ—ଏହି ଦେବତାମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ଧନ ନାଶ କରେ, ସୂର୍ୟ ରୋଗ ଦେଇଥାଏ। ଅନିଳ ବୃଦ୍ଧି ଦାନ କରେ, ଯମ ମୃତ୍ୟୁ ଦାତା ବୋଲି ଗଣାଯାଏ। ପ୍ରଥମେ ସମସ୍ତ ଶାଖା ସହିତ ଏକ ପାତ୍ର ରଖିବା ଦରକାର, ତାପରେ ପାଞ୍ଚ ଶାଖା ସହିତ ଏକ ପାତ୍ର। ଏପରି, ଶାସ୍ତ୍ର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଯଜ୍ଞ ଓ କର୍ମକୁ ପବିତ୍ର ଓ ଫଳଦାୟକ କରିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ବିଧି ଦେଖାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବସ୍ତୁର ନିଜସ୍ୱ ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ନିୟମ ଅଛି।