ଏକଦିନ, ଜଙ୍ଗଲରୁ ଦେହରେ କ୍ଷୁଧା ଓ ତୃଷ୍ଣାରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ କୁଶ ଓ ହୋମଦଣ୍ଡ ନେଇ ଏସିଲେ। ସେଠାରେ ବସିଥିବା ଦ୍ୱିଜାତିକୁ ଦେଖି, ସେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ହେ ଦ୍ୱିଜ, ତୁମେ ଏଠି ଏକାକି କାହିଁକି ବସିଛ?” ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ମୁଁ ଏହି ଶୋଭାମୟ ନଗରରେ କିଛି କହିବାକୁ ଚାହେଁ, ତେଣୁ ଏଠି ରହିଛି।” ତାହାପରେ ଅତିଥି ଆଉ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ମୋତେ କୁହ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମକୁ ମୁଁ ଜ୍ଞାନୀ ବୋଲି ମନେ କରେ।” ସେ ପଛରେ ଦେଖିଲେ ଏକ ରାଜା ଗଜରେ ଚଢ଼ିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଅନେକ ଲୋକ ଅଛନ୍ତି। ଅତିଥି ପଚାରିଲେ—“ତୁମେ ବେଦ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦୁଇଁକୁ ଅଲଗା କରି ଚିହ୍ନଟ କରିଛ, ତେଣୁ ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ—ଏଠାରେ ଗଜ କିଏ? ଏବଂ ନରପତି କିଏ? ଚଢ଼ିଥିବା ଓ ଚଢ଼ାଯାଉଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗ ତ କେହି ଅଜଣା ନୁହେଁ। ତାଲେ, ଏଠି ଉପରେ କିଏ, ତଳେ କିଏ? ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ବିଭାଗ କ’ଣ?” ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ—“ଶୁଣ, ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଛ, ମୁଁ କହିବି। ତୁମେ ବୁଝିପାରିବା ପାଇଁ ଏହା ଉଦାହରଣ ଦେଉଛି। ଏବେ କୁହ, ତୁମେ କିଏ ଏବଂ ମୁଁ କିଏ?” ନିଦାଘ ଭକ୍ତିଭାବରେ କହିଲେ—“ହେ ପୂଜ୍ୟ, ଆପଣେ ମୋର ଗୁରୁ ନୁହଁ, ଆପଣେ ରିଭୁ। ଯେପରି ଗୁରୁ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଥାଏ, ସେପରି ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ମୋ ଗୁରୁ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି।” ଏହିପରି ଭାବରେ, ଶିଷ୍ୟ ପ୍ରତି ସ୍ନେହବଶତଃ, ରିଭୁ ନାମକ ମହାନ ଜ୍ଞାନୀ ନିଦାଘଙ୍କଠାରେ ଆସିଥିଲେ। ସେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱର ମୂଳ ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ଏହି ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା ନିଦାଘ ମଧ୍ୟ ଅଦ୍ୱିତୀୟତାରେ ନିଷ୍ଠା ହେଲେ। ଏପରି ଭାବେ, ସେ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦେହ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ ମୁକ୍ତିର ଉପଦେଶ କଲେ। ହେ ରାଜନ୍, ଏହି ଆତ୍ମା ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଅଟୁଟ ଅଛି। ଏହି ଆତ୍ମା ଏକ, କିନ୍ତୁ ଅବିବେକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହା ଅନେକ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ଆତ୍ମା ମୁଁ, ତୁମେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଭବନ୍ତୁ; ଭିନ୍ନତା ମାତ୍ର ଅଜ୍ଞାନର ମାୟା। ଏହି ଏକାତ୍ମା, ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମୃତି ସହିତ, ସେ ଜୀବନରେ ମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶ୍ରୋତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମୁକ୍ତି ଦେଉଛି। ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ଏପରି; ଆଉ କ'ଣ କହିବି? ଏହି ସମ୍ବାଦ ପରେ, ତିନି ଭାଇଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ, ମନରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣତା ଅନୁଭବ କରି, ସନନ୍ଦନଙ୍କୁ କହିଲେ। ସେ କହିଲେ—“ହେ ଭ୍ରାତା, ହରିଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଅନେକଥର ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆତ୍ମା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏନାହିଁ। ଏପରି ମହାସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରି, ସେ ବାହ୍ୟ-ଆନ୍ତରିକ ଉଦାସୀନ ହୋଇ ରହିଲେ। ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ଏପରି ଜ୍ଞାନ କେମିତି ପାଇଲେ?” ସେ ପଚାରିଲେ—“ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଆପଣ ଶାସ୍ତ୍ରର ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି, ମୋତେ ଏହା କୁହନ୍ତୁ। ଯାହା ଶୁଣିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱର ଜ୍ଞାନୀ ହୁଏ, ସେହି କଥା କହନ୍ତୁ। ରୁଷିମାନେ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ, ଯିଏ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛି, ସେ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ, ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ, ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ। ଯାହା ଜାଣିଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ଶାଖାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୁଏ। ପଣ୍ଡିତମାନେ ଛନ୍ଦଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଏହି ଷଡ଼ଅଙ୍ଗ ତର୍କ ଜାଣନ୍ତି। ଧର୍ମ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପାଇଁ ଏହି ଚାରି ବେଦକୁ ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଇଛି। ଯିଏ ଏହି ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରେ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଅନ୍ୟଥା କୋଟି କୋଟି ଗ୍ରନ୍ଥ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଆପଣ ଏହି ବିଷୟରେ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ବହୁତ ପଣ୍ଡିତ। ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ଏହାର ସାର କହିଦେବି। ବେଦବିଦ୍ୟମାନେ ବେଦ ବିଷୟରେ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ତାହା ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ। ଯଜ୍ଞାନ୍ତେ ସ୍ୱରଶାସ୍ତ୍ର ସବୁଠାରୁ ଅତି ଦ୍ରଢ଼ କରି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଦରକାର।