ଏହି ଶରୀର ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ତିକା ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ, ମୃତ୍ତିକାର ଅଣୁ ଦ୍ୱାରା ଏହା ତିଆରି। ଏହିପରି ସିନ୍ଧୁର ଓ ଫଳ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ତିକା ଅଣୁ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥାଏ। ଏହି ଯଥାର୍ଥ ଜ୍ଞାନକୁ ବୁଝି, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର; ଏହି ଏକମାତ୍ର ମୁକ୍ତିର ଉପାୟ। ଏପରେ, ପ୍ରଶଂସିତ ନିଡାଘ ନମ୍ରତା ସହିତ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ କହିଲେ—“ହେ ଦ୍ୱିଜ, ତୁମ ଉପଦେଶ ଶୁଣି ମୋର ମୋହ ଦୂର ହୋଇଗଲା। ମୁଁ ଏଠାରେ ଆସିଛି; ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟ କୁହିବି। ସେହି ସତ୍ୟ ହେଉଛି ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ଯଥାର୍ଥ ସ୍ୱରୂପ, ଯାହାକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଜଣାଯାଏ—ସେହି ହେଉଛନ୍ତି ବାସୁଦେବ। ପରମ ଭକ୍ତି ସହିତ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ପ୍ରଭୁ ଅନୁରୋଧ ନ କରିଥିବା ସତ୍ୱେ ଚାଲିଗଲେ। ସେହି ସହର ନିଡାଘଙ୍କ ପାଇଁ ଜ୍ଞାନର ଦାତା ହେଲା। ଏହିପରି, ସେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପରିବାର ପରିବେଷ୍ଟିତ ହୋଇ ମୃତ୍ତିକା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଅଟବିରୁ ନିଜେଇ ପବିତ୍ର କୁଶ ଓ ଦର୍ଭା ନେଇ ଆସି, ତିବ୍ର ଭୋକରେ ଗଳା ଶୁଖିଗଲା। ସେ ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ—“ହେ ଦ୍ୱିଜ, ତୁମେ ଏଠି ଏକାକୀ ବସିଛ କାହିଁକି?” ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ମିଳିଲା—“ମୁଁ ଏହି ସୁନ୍ଦର ସହରରେ କିଛି କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ତେଣୁ ଏଠାରେ ରହିଛି।” ପୁଣି ପଚାରିଲେ—“ମୋତେ କୁହ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଜ୍ଞାନୀ ବୋଲି ମନେ କରେ। ଏହି ରାଜା ହସ୍ତୀ ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଅଛନ୍ତି। ବେଦ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଅଲଗା ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ କର। ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି—ଏଠି କିଏ ହସ୍ତୀ, କିଏ ନରପତି? ଏହି ଅଶ୍ୱାରୋହୀ ଓ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଯାନ୍ତ୍ରଣାର ସମ୍ପର୍କ କିଏ ଜାଣିନାହିଁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ? ଉପର ଓ ତଳରେ ଜୀବଗୁଡ଼ିକର ବିଭାଜନ କ’ଣ?” ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେଇ କହିଲେ—“ଶୁଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ତୁମ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେଉଛି। ତୁମର ବୁଝିବା ସୁବିଧା ପାଇଁ ଏକ ଉଦାହରଣ ଦେଖାଇଲି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ। ଏବେ କହ, ଆମେ ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟରେ କିଏ କିଏ? ମୁଁ କିଏ, ତୁମେ କିଏ?” ନିଡାଘ କହିଲେ—“ହେ ପୂଜ୍ୟପାଦ, ଆପଣ ମୋର ଗୁରୁ ନୁହେଁ, ଆପଣ ରିଭୁ। ଯେପରି ଶିକ୍ଷକ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି, ସେପରି ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ଗୁରୁ ଭାବେ ମନେ କରେ। ଶିକ୍ଷକ ପ୍ରତି ସ୍ନେହରୁ, ରିଭୁ ନାମକ ମହାନ ନିଡାଘଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ। ଯାହା ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟର ସାର, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଦ୍ୱୈତ ତତ୍ତ୍ୱ—ନିଡାଘ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ଅଦ୍ୱୈତରେ ନିଷ୍ଠା ହେଲେ। ଏପରି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶରୀରରେ ବ୍ରହ୍ମ ମୁକ୍ତିକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ। ହେ ରାଜନ୍, ଆତ୍ମା ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଜ୍ଞାନ ଭାବେ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ। ଏକ ଆତ୍ମା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୂଢ଼ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ବିଭିନ୍ନ ଓ ଅଲଗା ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ। ସେହି ଆତ୍ମା ମୁଁ, ସେହି ଆତ୍ମା ତୁମେ, ସେହି ଆତ୍ମା ଏହି ସମସ୍ତ; ଭିନ୍ନତାର ମାୟା ଅଜ୍ଞାନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ସେଇ ଜଣ, ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମୃତି ସହିତ, ସେହି ଜନ୍ମରେ ମୁକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶ୍ରୋତାମାନେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ଏହି ହେଉଛି ଶୁଦ୍ଧ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ; ଏଠାରେ ଆଉ କଣ କୁହିବି? ଏହାପରେ, ଏକ ଅତୃପ୍ତତାର ଭାବରେ, ସେ ତାଙ୍କର ଭାଇ ସନନ୍ଦନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ପୁଣିପୁଣି ହରିଙ୍କର କଥା ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆତ୍ମା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏନାହିଁ। ବଡ଼ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରି, ସେ ଭିତରେ ବାହାରେ ଉଦାସୀନ ରହିଲେ। ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶିଶୁ ହେଉଥିଲେ କିପରି ଏପରି ଜ୍ଞାନ ପାଇଲେ? ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତୁମେ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ଜାଣ, ମୋତେ ଏହା କୁହ। ହେ ମୁନି, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ଏକ ମାନବ ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱର ଜ୍ଞାନୀ ହୁଏ—ସେଇ କଥା ମୋତେ କୁହ।