ଦ୍ୱାରରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ବୈଶ୍ୱଦେବ ରୂପରେ ଦେଖାଗଲେ। ସେ ହାତ ପା ଧୋଇ ସେଉଁଠି ବସିଲେ। ତାହା ପରେ ସେ କହିଲେ, “ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ଘରେ ଯେ କୌଣସି ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାକୁ ଅଛି—” ତାହାର ଉତ୍ତରରେ ଘରମାଳିକ କହିଲେ, “ମୋ ଘରେ ସକ୍ତୁ, ଯାବ, ଚାଉଳ ଓ ମଣ୍ଡା ଅଛି।” ସେ ପୁନି କହିଲେ, “ଓ ଦ୍ୱିଜ, ମୋତେ ପକାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଦିଅ, ସେ ସାଧାରଣ ହେଉ କି ସୁସ୍ୱାଦୁ।” ଘରମାଳିକ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୋ ଘରେ ଯେଉଁ ସୁସ୍ୱାଦୁ ଖାଦ୍ୟ ଅଛି, ଚାଉଳ କି ଯାବ ସହିତ, ସେ ଦେଉଛି।” ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ଜନାନୀ ସେ ସୁସ୍ୱାଦୁ ଖାଦ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଏହି ମହାମୁନି, ଯଦିଓ ସୁସ୍ୱାଦୁ ଖାଦ୍ୟ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଖାଇବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ତୁମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସନ୍ତୋଷ କିମ୍ବା ପୋଷଣ ଅନୁଭବ କରିଛ?” ଆଉ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ କେଉଁଠି ବସିଛ, ଆଉ କେଉଁଠି ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?” ସେ କହିଲେ, “ଏକ ଭୁକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ, ତାଙ୍କର ସନ୍ତୋଷ ଆସେ। ଯେତେବେଳେ ଅଗ୍ନି କି ଭୂମିରେ ବଳିଯାଏ, ଆରମ୍ଭରେ—” “ଓ ଦ୍ୱିଜ, ଭୋକ ଓ ତିଆରି, ଶରୀରର ଅବସ୍ଥା ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ, ମୋତେ ଏହି ଅନୁଭୂତି ନାହିଁ। ମନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଲ ଅବସ୍ଥା ଓ ସନ୍ତୋଷ—ଏହି ଦୁଇଟି ମନର ଗୁଣ। ତୁମେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲା, ‘ତୁମର ନିବାସ କେଉଁଠି?’ ଆଉ ‘କେଉଁଠି ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?’ ଏହା ଜାଣ, ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍୵ଭାବରେ ସାର୍ବଭୌମ, ଆକାଶ ପରି। ମୁଁ ଯାଉଛି, କିନ୍ତୁ ଆସୁନାହିଁ; ମୋର ନିଜ ନିବାସ କିଛି ଏକ ସ୍ଥାନରେ ନାହିଁ। ଏହି ଜିହ୍ୱା, ଯାହା କହେ ‘ଏହା ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ’, ଏହା ତୁମେ ତିଆରି କରିଛ। ଯାହାକୁ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଭାବିଲେ, ଯେତେବେଳେ ଏହା ଅସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ଏହି ଦୁଃଖର କାରଣ ହୁଏ। ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷରେ, କେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରକୃତ ଆନନ୍ଦର କାରଣ? ଏହି ଶରୀର ମଧ୍ୟ ଭୂମିର ଅଣୁ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ। ଚିନି ଓ ଫଳ ମଧ୍ୟ ଏହିଭଳି ଭୂମିର ଅଣୁ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି। ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର, ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ; ଏହି ଏକମାତ୍ର ମୁକ୍ତିର ଉପାୟ। ଏପରେ, ମହାନ ବିଦ୍ୱାନ ନିଡ଼ଘ ସମ୍ମାନ ସହ ବନ୍ଦନା କରି କହିଲେ, “ମୋର ମୋହ ତୁମ କଥା ଶୁଣି ଦୂର ହୋଇଯାଇଛି, ଓ ଦ୍ୱିଜ। ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି; ମୁଁ ତୁମକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟ ଦେବି, ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରି। ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମାର ପ୍ରକୃତ ସ୍ୱଭାବ, ଯାହାକୁ ବାସୁଦେବ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।” ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭକ୍ତି ସହ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଭଗବାନ ଅନୁଧ୍ୟାନ ରହି ବିଦାୟ ନେଲେ। ସେଇ ସହର ନିଡ଼ଘଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଦାନର ଅଧ୍ୟାପକ ହେଲା। ସେ ଭୂମିର ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ମହାଶକ୍ତି ସହିତ ଅନୁଚରମାନେ ଘିରି ରହିଲେ। ତାଙ୍କର ଗଳା ଭୋକରେ ଶୁଖିଗଲା, ସେ ଅରଣ୍ୟରୁ ପବିତ୍ର କାଠ ଓ କୁଶା ନେଇ ଆସିଲେ। ସେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଓ ଦ୍ୱିଜ, ତୁମେ ଏଠି ଏକା ବସିଛ କାହିଁକି?” ଉତ୍ତର ଦିଲେ, “ମୁଁ ଏହି ସୁନ୍ଦର ସହରରେ କଥା କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛି; ଏହି କାରଣରେ ଏଠି ରହିଛି।” ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମୋତେ କହ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ବିଦ୍ୱାନ ଅଟୁ।” ଏହି ରାଜା ଗଜରେ ବସିଛି, ତାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଅଛନ୍ତି। ତୁମେ ଭେଦ ବିନା, ବେଦ ଦ୍ୱାରା ଦୁଇଟିକୁ ଅଲଗା ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ କରିଛ। ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି: ଏଠି କିଏ ହାତୀ, ଏଠି କିଏ ନରପତି? କିଏ ଜାଣିନାହିଁ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅଶ୍୵ରୋହୀ ଓ ଅଶ୍୵ର ଯୋଗ? ନିମ୍ନରେ କଣ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ବିଭାଜନ ଏବଂ ଉପରେ କଣ? ଶୁଣ, ମୁଁ ତୁମେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିବା କଥା କହିବି।