ସେ ନିଜ ଦେହ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଦେହରେ ବି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସତ୍ୟରେ ଏକେ ତତ୍ତ୍ୱ, ଏକ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଅଛି । ଫ୍ଲୁଟ୍ କିମ୍ବା ପାଦ ଭଳି ନାମରେ ଯେଉଁ ଭିନ୍ନତାକୁ ଡାକାଯାଏ, ସେହି ସବୁ ବାହ୍ୟ ଭେଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । ଏକତା ଓ ଭିନ୍ନତା ଦୁଇଁଟି ଦେଖାଯିବା ମଧ୍ୟ ବାହ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ । ଏହି ବିଷୟରେ ପୁରାତନ କାଳରେ ଋଷି ଋଭୁ ଯେଉଁ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ, ଏହିବେ ମୁଁ ସେଥିରେ କିଛି କହିବି, ରାଜନ୍ । ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଋଭୁ ନାମକ ଏକ ପୁଏ ଥିଲେ । ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ନିଦାଘ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ ହେଲେ । ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ସେ ଦ୍ୱୈତ ଭାବରେ କୌଣସି ଆସକ୍ତି ରଖିଲେ ନାହିଁ । ଦେବିକା ନଦୀ ତଟରେ ନାଗରା ନାମକ ଏକ ସୁନ୍ଦର ସହର ଥିଲା । ଏହି ସହର ସୁନ୍ଦର ବାଗିଚା ଦ୍ୱାରା ବେଷ୍ଟିତ ଥିଲା । ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ବିତିଗଲାପରେ, ସେହି ସହରର ଦ୍ୱାରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଶରେ ଋଭୁ ଦେଖାଦେଲେ—ସେ ବୈଶ୍ୱଦେବ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ । ହାତ ପାଉ ଧୋଇ, ଏକାସନେ ବସି, ସେ କହିଲେ, "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ଘରେ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ରହିଛି..." ତେବେ ଘରମାଳିକ କହିଲେ, "ମୋ ଘରେ ସକ୍ତୁ, ଯାବ, ଚାଉଳ, ଓ ପିଠା ଅଛି..." ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, "ମୋତେ ଯେଉଁ ସୁଆଦିଷ୍ଟ କିମ୍ବା ସାଧା ଖାଦ୍ୟ ଅଛି, ଦିଅ।" ଘରମାଳିକ କହିଲେ, "ମୋ ଘରେ ଯେଉଁ ଭଲ ଖାଦ୍ୟ ଅଛି, ଚାଉଳ କିମ୍ବା ଯାବ ସହିତ ଯାହା ଅଛି, ତୁମକୁ ଦେଉଛି।" ଏହିପରି ଉପସ୍ଥାନ ଦେଖି, ଘରମାଳିକା ସେହି ସୁଆଦିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଲେ । ସେହି ମହାମୁନି, ଯଦିଓ ସୁଆଦିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା, ଖାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ ନାହିଁ । ତେବେ ଘରମାଳିକ ପଚାରିଲେ, "ତୁମେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ତୃପ୍ତି କିମ୍ବା ପୋଷଣ ଅନୁଭବ କରିଲେ କି?" "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ କେଉଁଠି ବସିଛ, ଏବଂ କେଉଁଠି ଯିବାକୁ ଚାହାଁଛ?" ତେବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, "ଯେତେବେଳେ ଭୁକ୍କା ଲୋକ ଖାଦ୍ୟ ଖାଏ, ସେତେବେଳେ ତୃପ୍ତି ମିଳେ । ଯେପରି ଯଜ୍ଞ କଟାରିକୁ ଆଗ୍ନି କିମ୍ବା ପୃଥିବୀ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମେ ଦହିଦିଏ, ସେପରି ଭୁକ୍କା ଓ ପିପାସା ଏହି ଦେହର ଅବସ୍ଥା, ମୋର ନୁହେଁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ । ମନସିକ ଶାନ୍ତି ଓ ସନ୍ତୋଷ—ଏହି ଦୁଇଁଟି ମନର ଗୁଣ ।" "ତୁମେ ପଚାରିଥିଲ, 'ତୁମର ବାସ କେଉଁଠି?' ଓ 'ତୁମେ କେଉଁଠି ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?'—ଏହା ଜାଣ, ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍ବଭାବତଃ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ, ଆକାଶପରି ସର୍ବବ୍ୟାପୀ । ମୁଁ ଯିଏ ଯାଏ, ଯାହା ଆସେ ନୁହେଁ; ମୋର କୌଣସି ଏକ ସ୍ଥିର ନିବାସ ନାହିଁ । ଏହି ଜିହ୍ବା, ଯାହା 'ଏହା ସୁଆଦିଷ୍ଟ' କୁହେ, ସେତିକି ତୁମେ ତିଆରି କରିଛ । ଯାହାକୁ ସୁଆଦିଷ୍ଟ ଭାବିବା, ସେଥିରେ ଅସୁଆଦ ଆସିଲେ, ସେଠାରେ ଦୁଃଖ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷରେ, କେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରକୃତରେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇପାରେ? ଏହି ଦେହ ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଗଠିତ । ଚିନି ଓ ଫଳ ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ତିଆରି । ମନକୁ ସଂଯମ କର, ଏହି ହେଉଛି ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ପ୍ରମୁଖ ଉପାୟ ।" ଏପରି ଶୁଣି, ପ୍ରଶଂସିତ ନିଦାଘ ନମ୍ରତାରେ କହିଲେ, "ତୁମର ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ମୋର ମୋହ ଦୂର ହୋଇଗଲା ।" ତେବେ ଋଭୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି; ତୁମକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଦେବି । ସେହି ହେଉଛି ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ, ଯାହାକୁ ବାସୁଦେବ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ ।" ପରମ ଭକ୍ତି ସହିତ ସମ୍ମାନ ମିଳିଲାପରେ, ପ୍ରଭୁ ଅନୁରୋଧ ନ କରାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଚଳିଗଲେ । ସେହି ସହର ନିଦାଘଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଦାନ ପାଇଁ ଗୁରୁ ହେଲା । ନିଦାଘ ବିଶାଳ ପରିବାର ଉପରେ ଆଶ୍ରିତ ହୋଇ ଏହି ପୃଥିବୀ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ।