ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ବଡ଼ ରାଜାଙ୍କୁ ଏକ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, “ହେ ରାଜା, ଆପଣ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଯାତ୍ରା ତୋଳା ପଳଙ୍କ ଖୋଜନ୍ତୁ। କିନ୍ତୁ ଏହି ପଳଙ୍କ କେଉଁଠି ଜନ୍ମ ନେଲା? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଆପଣଙ୍କୁ ଓ ମୋତେ ଉପଯୁକ୍ତ। ଏହି ଲୋକ ନାମ ଏବଂ ଶରୀର ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଏ, ଯାହା କାର୍ଯ୍ୟର କାରଣ। ଶରୀରର ଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟ ହୁଏ, ଏହି ଭିନ୍ନତା ମାନସିକ କଳ୍ପନା ମାତ୍ର। ହେ ରାଜା, ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଯାହା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେ କ’ଣ? ଆପଣ କି, ଜଣେ ପତି, କିମ୍ବା ପିତା? ମୁଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି, ଏହି ଶରୀର, ପାଦ ଇତ୍ୟାଦି ଆପଣଙ୍କର କି? ଏହି ସବୁ ଆପଣଙ୍କର ନୁହେଁ। ତେଣୁ ଆପଣ କି? ଇହା ଉପରେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତୁ, ‘ମୁଁ କି?’ ଏକା ଏକା ଲୋକ କିପରି କାମ ସଫଳ କରିପାରିବ? ଏହି ଭାବନା ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ। ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି ବଡ଼ ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଖରେ ନମ୍ରତାରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ କହିଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ମୋର ମନ ଭ୍ରମିତ ହେଉଛି। ଆପଣ ଏହି ପ୍ରକୃତିର ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ଖୋଲିଦେଲେ। ଏହି ପଳଙ୍କ ମୋର ଦେହ ଦ୍ୱାରା ଉଠାଯାଏନାହିଁ, ଅନ୍ୟ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ଉଠାଯାଏ। ଆପଣ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଗୁଣମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ କାହାର? ମୋର? ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ଅନ୍ତିମ ଖୋଜରେ ମୋର ମନ ବିଚଳିତ ହେଉଛି। ମୁଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, କିନ୍ତୁ ଏଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ସଂପର୍କରେ ଏଉଁ ଅଳ୍ପ ସନ୍ଦେହ ଅଛି। ସେଠିପାଇଁ, ମୋର ମନ ଉତ୍ତମ ସତ୍ୟ ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଦୌଡ଼ିଯାଉଛି। ଏହି ସଂସାରକୁ ମୋହିତ କରିବା ପାଇଁ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶ ଆସିଛନ୍ତି। ଆପଣ ଯାହା ଦେଖିଛନ୍ତି, ସେହିକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ କହୁଛନ୍ତି। ତେଣୁ, ଏ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଧାରାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ଦୟାକରି ଆଉ ଅଧିକ କହନ୍ତୁ।" ତା’ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, “ହେ ରାଜା, ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ଓ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ଏହିପରି ଉପଲବ୍ଧ ହୁଏ। କିଏ କେହି ପୁଅ, ରାଜ୍ୟ ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେପାଇଁ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ। ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଉଥିବା ଯଜ୍ଞ, କର୍ମ ଏବଂ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ। ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗରେ ଏକତ୍ରିତ, ସେମାନେ ନିଜ ଆତ୍ମା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ସହସ୍ର-ସହସ୍ର ରୂପରେ ଅଛି। ଧନକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭାବିଲେ ଧର୍ମ ଛାଡ଼ାଯାଏ। ଯଦି ପରଲୋକର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଅଛି, ସେ ଅନ୍ୟର। ଏହି ଚରାଚର ଜଗତରେ କୌଣସି ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ନାହିଁ। ଯଦି ରାଜ୍ୟ ଆଦି ପ୍ରାପ୍ତିକୁ ଏଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ତେବେ ଯେଉଁ କର୍ମ ଋକ୍, ଯଜୁର୍, ସାମ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଏ, ତାହା ଆପଣ ବିଚାର କରନ୍ତି। ମାଟି ଯେପରି କାରଣ ହୋଇ କାମ ହୁଏ, ସେପରି ନଶ୍ୱର ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା—କଣ୍ଡ, ଘୃତ, କୁଶ ଇତ୍ୟାଦି ଦ୍ୱାରା କରାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଜେଉଁଠାରେ ଅବିନାଶୀ ଉପଲବ୍ଧ ହୁଏ, ତାହାକୁ ପଣ୍ଡିତମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ୟ ବୋଲି ମାନନ୍ତି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଫଳ ଦେଉନଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ, ମୁଁ ଏହାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ୟ ମାନେ। ଆତ୍ମା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ପରମ ଓ ଆତ୍ମାର ଏକତ୍ୱ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ତେଣୁ, ଏହି ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେ ଏକ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସମ, ଶୁଦ୍ଧ, ଗୁଣରହିତ, ପ୍ରକୃତିର ଉପରେ। ସେ ନାମ, ଜାତି ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ, ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସଜ୍ଜନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଏ।” ଏଭଳି ରାଜା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନ ଓ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଉପରେ ଗଭୀର ସଂବାଦ ହେଲା।