ଏକ ଦିନ, ଏକ ସିଂହର ଗର୍ଜନା ଶୁଣି ଏକ ମୃଗୀ ଆତଙ୍କିତ ହୋଇ ଦୌଡ଼ି ନଦୀ କୂଳକୁ ଯାଇପହଞ୍ଚିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ମୃଗ ଜଳର ସ୍ରୋତରେ ଭାସି ଝାଙ୍କାର ତଳେ ପଡ଼ିଗଲା, ତାହା ସଂଘାତରେ ଦୂରକୁ ଚାଲିଗଲା। ମୃଗୀ ଗର୍ଭପାତର ବେଦନା ଭୋଗୁଥିଲେ ତାହାର ଶରୀର ଉପରକୁ ଉଠିଯାଇଥିଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ରାଜା ତପସ୍ବୀର ହୃଦୟ ଦୟାରେ ପ୍ରଭାବିତ ହେଲେ। ତା'ପରେ, ରାଜା ଦିନେ ଦିନେ ଏହି ଛୋଟ ମୃଗଶାଉଳିକୁ ଦୟାରେ ପାଳନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେ ଆଶ୍ରମର ଚାରିପାଖରେ ଘୂରି, ଜଙ୍ଗଲ ଝାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ତୀଣ ଓ ଘାସ ସଂଗ୍ରହ କରୁଥିଲେ। ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ସେ ଦୂରକୁ ଯାଉଥିଲେ ଏବଂ ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଆସୁଥିଲେ। ଏଠାରେ, ସେଇ ମୃଗ କେବେ ନିକଟେ ଆସୁଥିଲା, କେବେ ଦୂରେ ଯାଉଥିଲା। ଏଠି ରାଜା, ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ, ପୁଅମାନେ ଓ ଆତ୍ମୀୟ-ସ୍ୱଜନମାନେ ସବୁକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ। ସେ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ, ‘ମୃଗକୁ କି ଓଉଲେ ଖାଇଗଲା କି? ବାଘ କି ମାରିଦେଲା କି? କିମ୍ବା ସିଂହ କି ହତ୍ୟା କଲା?’ ତଥାପି, ସେ ମୃଗପ୍ରତି ଦୟା ଓ ଆନନ୍ଦର ହସ ମୁହଁରେ ଧରି ତା' ସାଙ୍ଗରେ ରହୁଥିଲେ। ସମୟ ବିତିଗଲା, ଏହିପରି ରାଜା ତାଙ୍କ ଦେହ ଛାଡ଼ି ଚଲିଗଲେ। ସେ ମୃଗକୁ ଦେଖୁଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ପୂର୍ବଜନ୍ମର ଅନୁସ୍ମୃତି ଦ୍ୱାରା ସେ ସଂସାର ଦୁଃଖରେ ବିଭ୍ରାନ୍ତ ହେଇଥିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ। ଏଠାରେ ସେ ଶୁଖିଲା ଘାସ ପତ୍ର ଭୋଜନ କରି ଜୀବନ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ। ସେ ଦେହ ଛାଡ଼ି ଦ୍ୱିଜ ଭାବେ ପୁନଃଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମୃତି ସହିତ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିଲେ। ନିଜର ଉପାର୍ଜିତ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା, ହେ ମହାମୁନି, ସେ ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ଦୁଇଟି ଜାଣିଥିଲେ। ଯଦିଓ ତାଙ୍କ ଉପନୟନ ହୋଇଥିଲା, ସେ ଗୁରୁଙ୍କ କଥା ପାଠ କରୁନଥିଲେ। ପୁନିପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ କିଛି ମନ୍ଦ ଶବ୍ଦ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି କହୁନଥିଲେ। ସେ ମଧ୍ୟ ଅସମ ଦେହ ଓ ମେଳା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ। କାରଣ, ସମ୍ମାନ ଯୋଗର ଶକ୍ତିକୁ ଅନେକ କ୍ଷୟ କରେ। ଏହିପରି, ଏକ ଯୋଗୀ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମାର୍ଗକୁ ଅବିକୃତ ରଖି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭଙ୍କ କଥା ଚିନ୍ତା କରି ସେ ମହାମନା ଜନ ଅନୁସରଣ କଲେ। ସେ ମୁଢ଼ିଆ ଚାଉଳର ରୁଟି, ଶାକ, ବନଫଳ ଓ ଗୁଟି ଭୋଜନ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପିତା ଚଳିଗଲେ, ସେ ଭାଇ, ଜଣେଇ, ଆତ୍ମୀୟ ମଧ୍ୟରେ ରହିଲେ। ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଶୁଖିଲା ଓ ଫୁଲିଯାଇଥିଲା, କାର୍ଯ୍ୟରେ ଧୀର ଓ ଅଳସ ଥିଲେ। ଏପରି ଅନୁଶୀଳନ ହୀନ ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବକୁ ଅନୁଚିତ ଭାବେ ଆଚରଣ କରେ। ଏହି ରାଜା, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏକ ଦୋଳୀରେ ଚଢ଼ି ଚାଲିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ, "ଏହି ସଂସାରରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଅଧିକାଂଶ ସମୟ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛନ୍ତି, କ'ଣ ଏଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଂଗଳ କ'ଣ?" ତା' ପରେ, ସେ ଦୋଳୀ ବହିଲେ, ଚାରିପାଖର ଉପସ୍ଥିତଙ୍କ କଥା ଅନୁସରଣ କରି। ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଏକମାତ୍ର ପାତ୍ର, ଦୋଳୀ ବହୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇଥିଲେ। ସେ ଧୀର ଚଳି ଏଠାରେ ଗଲେ, କେବଳ କ୍ଷଣକ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ। ତା'ପରେ ରାଜା ଦୋଳୀର ଅସମ ଗତି ଦେଖିଲେ। ପୁନି, ଦୋଳୀ ଅସମ ଦେଖି ସେ ହସିଲେ। ଦୋଳୀ ବହୁଥିବା ଲୋକମାନେ କହିଲେ, "ସେ ଯାଉଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତେଜସ୍ବୀ ନୁହଁନ୍ତି।" "ତୁମେ ପ୍ରୟାସ ସହିନାହଁ କାହିଁକି? ତୁମେ ମୋଟା ନୁହଁ, ଦୃଢ଼ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ।" ସେ କହିଲେ, "ମୁଁ କ୍ଲାନ୍ତ ନୁହଁ, କିଛି ଚାପ ନାହିଁ; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବହୁଥିବା ନାହିଁ, ହେ ରାଜା।" ସଂସାରରେ ଦେହଧାରୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ କ୍ଲାନ୍ତି ଓ ଭାର ଅବଶ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବା ଦୁର୍ବଳ କହିବା କେବଳ ପରେର ଭେଦ।