ଏହିପରି ଘଟଣା ଘଟିଲା—ଏକ ରାଜା, ଜିଏଙ୍କର ମନ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ବିଶାଳ ନଗରକୁ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ପହଞ୍ଚିଗଲା। ସେ ବିଶୁଦ୍ଧ ବ୍ରହ୍ମ, ଯାହାକୁ ବିଷ୍ଣୁ କୁହାଯାଏ, ତାହିଁରେ ଲୟ ହୋଇଗଲେ। ଏହି ଦେହରେ ଥିବାବେଳେ ସେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କଲେ, କିନ୍ତୁ କେବେ ଆସକ୍ତି ହେଲେ ନାହିଁ, କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, କିନ୍ତୁ ମନରେ ବନ୍ଧନ ନ ହେଲା। ଏଭଳି ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ସେ ସମସ୍ତ ଅସନ୍ତୋଷ ଦୂର କରୁଥିବା ପରିପୂର୍ଣ୍ଣତା ଲାଭ କଲେ। ଏଠାରେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଉ କଣ କହିବି, ଯାହା ଏହି ତିନିପ୍ରକାର ଦୁଃଖର ଉପଚାର ହେବ? ତଥାପି, ମୋର ମନ ଏପରି ଅସ୍ଥିର ଓ ଭ୍ରାନ୍ତ, ଏହା ସ୍ଥିରତା ପାଇଁ ସହଜରେ ପାଉ ନାହିଁ। ଏହି ଦୁଃଖକୁ କିପରି ସହିବାଯାଏ, ଏ ବିଷୟରେ ମୋତେ କୁହ, ମହାମାନ୍ୟ ମୁନି। ଏଭଳି ପ୍ରଶ୍ନ ପରେ, ମହାରାଜଙ୍କର ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରି, ସେ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କଥା କହିଲେ। ଯାହା ଶୁଣିଲେ, ତୁମ ଭ୍ରାନ୍ତ ମନ ସ୍ଥିର ହୋଇଯିବ। ଭାରତ ନାମକ ଏହି ଦେଶ ମହାନ ଋଷଭଙ୍କ ନାମରେ ପରିଚିତ। ସେ ଧର୍ମପରାୟଣ ଭାବରେ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କରିଲେ, ପିତା ପରି ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ସାର ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିନ ଥିଲେ। ଏହି ଜ୍ଞାନୀ ରାଜା ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଶେଷ ଜୀବନ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଲିନ ହୋଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଉପାସନା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ପବିତ୍ର ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରି, ନାରଦ, ସେ ନିୟମିତ କ୍ରିୟା କରୁଥିଲେ। ତାପରେ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ, ସେ ବିଶ୍ୱର ନାଥ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ—ଫଳ, ଫୁଲ, ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳ ଦ୍ୱାରା। ଏକ ଦିନ ସକାଳେ ସ୍ନାନ କରି, ମନ ଏକାଗ୍ର କରି, ସେ ନଦୀତଟକୁ ଜଳପାନ ପାଇଁ ଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଜଳ ପିଉଥିବା ବେଳେ, ଏକ ସିଂହର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି ଏକ ମୃଗୀ ଭୟରେ ତୀରକୁ ଲାଫ ଦେଲା। ତାପରେ ତାଳମାଳ ତରଙ୍ଗରେ ଭାସି ଯାଇ, ସେ ମୃଗୀ ଦୁଃଖରେ ଗର୍ଭପାତ ହେଲା, ତାହାର ଦେହ ଉପରକୁ ଉଠିଗଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ରାଜା ତପସ୍ବୀ ଅତି ଦୟାଳୁ ହେଲେ। ପ୍ରତିଦିନ ସେ ଏହି ମୃଗଶାଵକଙ୍କୁ ଦେଖାଶୁଣା କରୁଥିଲେ, ଆଶ୍ରମ ଚାରିପାଖ ଘୁରି, ଝାଡ଼ିରେ ଘାସ ଆଣୁଥିଲେ। ସକାଳେ ଦୂରକୁ ଯାଇ, ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ମୃଗଶାଵକ କେବେ ନିକଟେ, କେବେ ଦୂରେ ଘୁରୁଥିଲା। ସେ ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ, ପୁଅ, ଆତ୍ମୀୟ ସମ୍ପର୍କୀୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ। ମନେ ଭାବୁଥିଲେ—ଏହି ମୃଗଶାଵକକୁ କେଉଁଠି ନେଉଛି? ଏକ ନେଉଁ ଉଲ୍ଲୁକ୍, ବା ଶିଂହ, ବା ବଘ ତାକୁ ମାରିଦେଲେ କି? ତଥାପି ସେ ଆନନ୍ଦ ଓ ସ୍ନେହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁହଁରେ ମୃଗଶାଵକ ସହିତ ରହୁଥିଲେ। ଏଭଳି କିଛି ସମୟ ବିତିଲା, ଏହି ରାଜାଙ୍କର ଅନ୍ତ ହେଲା। ସେ ମୃଗଶାଵକକୁ ଦେଖୁଥିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଶେଷ ହେଲା। ପୂର୍ବଜନ୍ମର ସ୍ମୃତି ଦ୍ୱାରା ସେ ସଂସାର ଭାବେ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲେ। ସେଠାରେ, ଶୁଷ୍କ ଘାସ ଓ ପତ୍ର ଖାଇ ସେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ। ଏହି ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି, ସେ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମୃତି ସହିତ ଦ୍ୱିଜ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ ବୁଝିପାରୁଥିଲେ। ନିଜ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ସବୁ ଜାଣିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଉପନୟନ ହେଲା, କିନ୍ତୁ ଗୁରୁଙ୍କ କଥା କଦାପି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ନାହିଁ। ପୁନି ପୁନି ପଚାରିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ କେବଳ କିଛି ମନ୍ଦ ଶବ୍ଦ ମାତ୍ର କୁହୁଥିଲେ।