ଏଠାରେ, ଏକ ଦକ୍ଷ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିଲାପରେ, ସେ ଦୁଃଖିତ ହେଇନାହାନ୍ତି; ଯଦି ଭୟ ଆସିଯାଏ, ତାହା ଏକ ଅସ୍ଥାୟୀ ଅବସ୍ଥା ହେଉଛି। ଏହି ଜ୍ଞାନ କୁ ଜାଣିଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ତିନିପ୍ରକାର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାଏ। ଏହି ଜ୍ଞାନ କୁ ଜାଣିବା ପରେ, ମହାଋଷିମାନେ ଏଠାରେ ଶାଶ୍ୱତ ସିଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି ମହାଋଷିମାନେ ଜ୍ଞାନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ତାଙ୍କ ମନ ମୋକ୍ଷକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି। ସେମାନେ ଜନ୍ମର ଦୋଷକୁ ସମାପ୍ତ କରି, ନିଜର ସ୍ୱରୂପରେ ବସିଥାନ୍ତି। ସେମାନେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ବିରକ୍ତ, ଏବଂ ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରିବା କାର୍ଯ୍ୟରୁ ମୁକ୍ତ। ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେକୁ ଏକାଠି କରି, ଏକ ଲଠ ଭଳି ଶାନ୍ତ ହୋଇ ବସିଥାନ୍ତି। ସେ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ରୂପକୁ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ, ଜିହ୍ୱା ଦ୍ୱାରା ରସକୁ ଚାଖନ୍ତି ନାହିଁ। ସେ ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତିରେ, ଏହି ପାଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଗୋଷ୍ଠୀର ଅଶାନ୍ତିକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ। ସେ ମନକୁ ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଏକାଠି ହୋଇ ଚଞ୍ଚଳ ହେଲେ ଦମନ କରନ୍ତି। ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ପୁରୁଷ, ତାଙ୍କ ମନକୁ ପୂର୍ବ ଧ୍ୟାନର ପଥରେ ଦୃଢ଼ତା ସହିତ ଉନ୍ମୁଖ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପୂର୍ବ ଧ୍ୟାନର ପଥକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ଏହାର ଅପାୟ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି। ଏହା ବର୍ଷା ମେଘରେ ତାଡ଼ିତ ଭଳି ଦ୍ରୁତ ଚମକି ଉପକୂଳକୁ ଯାଏ। ଏହିପରି, ତାଙ୍କ ମନ ଧ୍ୟାନର ପଥକୁ ଅନୁସରଣ କରେ। ପୁଣି, ମନ ହାଁ ସମୀର ପଥରେ ଚଳାଯାଏ, ସମୀର ଭଳି ଚଞ୍ଚଳ। ଧ୍ୟାନର ଜ୍ଞାନୀ ପୁଣିଥରେ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ମନକୁ ନିଶ୍ଚଳ କରିବା ଉଚିତ। ସମାଧିରେ ଅବସ୍ଥିତ ଋଷି ଆରମ୍ଭରୁ ଧ୍ୟାନ କରିଥାନ୍ତି। ଋଷି ଦୁଃଖିତ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ସେ ନିଜ ଉତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଦ୍ରୁତ ଭାବରେ ଜଳ ଦେଲେ, ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡିକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଭାବିତ ହେଉନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଜଳ ଗଲେ, ସବୁ ଭାଗ ସଞ୍ଚାରିତ ହୋଇଯାଏ। ଏହିପରି, ଧୀରେ ଧୀରେ ମନକୁ ଦମନ କରିବା ଉଚିତ, ତେଣୁ ଏହା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତି ହେବ। ପ୍ରଥମେ ଧ୍ୟାନର ପଥରେ ରଖି, ନିରନ୍ତର ଅଭ୍ୟାସରେ ଏହା ଶାନ୍ତ ହେଉଛି। ଏପରି ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଆତ୍ମା ଥିଲେ ଶୁଭ ଆନନ୍ଦ ଆସିବ। ଯୋଗୀମାନେ ଏହି ଦୁଃଖ ଶୂନ୍ୟ ନିର୍ବାଣକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ସର୍ବୋତ୍ତମ ଧର୍ମମୟ ଭୃଗୁ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚିତ୍ତ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। "ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଆପଣ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି?" ଏହିପରେ, ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ନାରଦ ଆତ୍ମା ବିଷୟର ଉତ୍ତମ ଉପଦେଶ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। "ମୁଁ ପୁନିପୁନି ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଲାଗେନାହିଁ। ହେ ସର୍ବଜ୍ଞ, ମୋକ୍ଷର ଧର୍ମ ଯାହା ସଦା ଅଟୁଟ, ତାହା ବି ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତୁ। ମିଥିଲାର ରାଜା ଜନକ କିପରି ମୋକ୍ଷ ପାଇଲେ?" ସେ ଚିନ୍ତନରେ ଅତି ନିଷ୍ଠା ଥିଲେ, ଶରୀର ପରିତ୍ୟାଗ ପରେ କରଣୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରୁଥିଲେ। ବିଭିନ୍ନ ଦୂର୍ବାର କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଇ, ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ମତ ବ୍ୟଖ୍ୟା କଲେ। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ, ସେ ଆତ୍ମାର ସତ୍ୟରେ ବେଶି ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଶେଷରେ ମିଥିଲାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇଥିଲା; ସେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଓ ସନ୍ଦେହରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। ସେ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ଶାଶ୍ୱତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦକୁ ଖୋଜୁଥିଲେ। ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଏହି ରୂପ ଦ୍ୱାରା ସେ ନିଜେ ଏହାକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଛନ୍ତି। ସେ, ପାଞ୍ଚ ଧାରାରେ ବସି, ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ, ଯାହା ପ୍ରାକୃତିକ ଅବସ୍ଥାରେ ଅପ୍ରକାଶିତ। ଶରୀର ଦ୍ୱାରା ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ସେ ବିଦ୍ୱାନମାନେଙ୍କୁ କ୍ଷେତ୍ର ଓ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞର ଅନ୍ତର ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ବ୍ୟଖ୍ୟା କଲେ।