ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକକୁ ଗୁଣବତ୍ତାଶୀଳ, ନିରାପଦ ଏବଂ କାମ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେଠାରେ ମାନବମାନେ ଲୋଭ ଓ ମୋହରୁ ମୁକ୍ତ, ଏବଂ ସେମାନେ କେବେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ମୃତ୍ୟୁ କେବଳ ସମୟ ଅନୁସାରେ ହୁଏ, ରୋଗ ସେମାନଙ୍କୁ ଛୁଁଇ ନପାରେ। ସେଠାରେ କେହି ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ହତ୍ୟା କରେନାହାନ୍ତି, ଓ ସମ୍ପତ୍ତି ନେଇ କୌଣସି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ। କେହି ଅନେକ ଭୋଗରେ ବେଢ଼ି ରହିଛନ୍ତି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଗହନାରେ ଶୋଭିତ। କେହି ବଡ଼ ପ୍ରୟାସରେ ଜୀବନ ଚାଲାନ୍ତି। କେହି ସୁଖୀ, କେହି ଦୁଃଖୀ; କେହି ଦରିଦ୍ର, କେହି ଧନୀ। ଧନ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଲୋଭ ଅବିବେକୀଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରେ, ଯେପରି ଘାସର ତୀକ୍ଷ୍ଣତା ଭ୍ରମ କରେ। ଠକେଇ, ଚୋରି, ନିନ୍ଦା, ଓ ଇର୍ଷ୍ୟା—ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ଲିପ୍ତ, ସେମାନଙ୍କର ତପସ୍ୟା କ୍ଷୟ ପାଏ। ଏଠାରେ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ସମ୍ପର୍କରେ ବିଭିନ୍ନ ଚିନ୍ତା ଓ ଚିନ୍ତାବଳୀ ରହିଛି। ଭଲ କାମ କଲେ ଭଲ ଫଳ ମିଳେ, ଖରାପ କାମରେ ତାହାର ବିପରୀତ ଫଳ ମିଳେ। ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞ ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଠି ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ଅନ୍ୟମାନେ, ଯାହାଙ୍କର ଆୟୁ ଶେଷ, ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ନଶ୍ୱର ହୋଇଯାନ୍ତି। ସେମାନେ ଏଠି ବାହୁଦା ଗତି କରନ୍ତି, ଉଚ୍ଚ ଲୋକକୁ ଯାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ବିଦ୍ୱାନମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ପଥ ଜାଣନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଲୋକର ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମକୁ ଠିକ୍ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରକୃତ ସୁଜ୍ଞାନୀ। ଏବେ, ମୋତେ କୁହ, ହେ ତପସ୍ବୀ, ଆତ୍ମା ସମ୍ପର୍କରେ କ’ଣ ଓ ଏହା କିପରି? ମୁଁ ତୁମକୁ ସେଇ ଉଚ୍ଚତମ ସୁଖ ଦେଉଥିବା ଉପାୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି। ଯାହା ଜାଣିଲେ ଏହି ଲୋକରେ ମଣିଷ ସୁଖ ଓ ଆନନ୍ଦ ପାଏ। ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ଜଳ ଓ ପଞ୍ଚମ ଭାବେ ଅଗ୍ନି—ଏହି ପଞ୍ଚ ମହାଭୂତରୁ ସମସ୍ତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏବଂ ଏମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପୁନର୍ବାର ବିଲୀନ ହୁଏ। କୁମ୍ଭୀର ଯେପରି ନିଜ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ବାହାର କରେ ଓ ପୁନି ଭିତରକୁ ନେଇଯାଏ, ଏଭଳି ଏହି ପଞ୍ଚ ମହାଭୂତ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମୂଳ। ଶବ୍ଦ, କାନ ଓ ତିନି ପ୍ରକାର ନାଡ଼ୀ—ଏମାନେ ଆକାଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ରୂପ, ଚକ୍ଷୁ ଓ ତିନି ପ୍ରକାର ଜଠରାଗ୍ନି ଅଗ୍ନିର ଗୁଣ। ଗନ୍ଧ, ନାକ ଓ ଦେହ—ଏମାନେ ପୃଥିବୀର ଗୁଣ। ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ, ଏହା ତାଙ୍କର ଅଂଶ। କାନ ଶୁଣିବା ପାଇଁ, ଚର୍ମ ସ୍ପର୍ଶ ପାଇଁ, ଚକ୍ଷୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ, ଏବଂ ମନ ସନ୍ଦେହ ତିଆରି କରେ। ଉପର, ତଳ ଓ ଜଳରେ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଯାହା ଦେଖାଯାଏ—ମଣିଷ ଏଠି ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ବୁଝିବା ଦରକାର। ଏହି ବୁଝିବାକୁ ଯିଏ ଜାଣେ, ସେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଆଗମନ-ନିର୍ଗମନ ଜାଣିପାରେ। ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ବୁଦ୍ଧି ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତ ହୁଏ। ଏଭଳି ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ, ଦୁହିଁ ଏହି ସମସ୍ତ କିଛି ସେଇ ଏକ ତତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପ୍ତ। ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଏ, ତାକୁ ଚକ୍ଷୁ କୁହାଯାଏ; ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଶୁଣାଯାଏ, ତାକୁ କାନ କୁହାଯାଏ। ଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶ ଅନୁଭବ କରାଯାଏ; ବୁଦ୍ଧି କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ। ଏହି ବୁଦ୍ଧିର ମୂଳରୁ ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବିଷୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।