ପୁଣି ଏହିପରି ଉପଦେଶ ହେଉଛି—ପାପ କରିଥିଲେ ତାହା ଅନୁଷ୍ଠାନ ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ଏବଂ ଆତ୍ମା ଅଧ୍ୟୟନ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାନ୍ତି ମିଳେ। ଦାନ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର—କିଛି ଲୋକ ପରଲୋକ ପାଇଁ ଦାନ କରନ୍ତି, କିଛି ମାନେ ଏହି ଲୋକର ଲାଭ ପାଇଁ ମାତ୍ର ଦାନ କରନ୍ତି। ଯେପରି ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ସେହିପରି ଫଳ ମିଳେ। ଧର୍ମ କେତେ ପ୍ରକାରର? ଏହି ବିଷୟରେ ଆପଣ ଅବଶ୍ୟ କହିପାରିବେ। ଏହା ମଧ୍ୟରୁ, ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱର୍ଗର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ଅନ୍ୟଥା ଭାବନ୍ତି, ସେମାନେ ମୂଢ଼। ସେମାନଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ଆଚରଣ ବିଷୟରେ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ। ପୂର୍ବକାଳରେ, ପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମା ଜଗତର କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଧର୍ମର ସୁରକ୍ଷା ନିମିତ୍ତେ ଚାରିଟି ଆଶ୍ରମ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ, ଗୁରୁଙ୍କ ଗୃହରେ ବାସ କରିବା ପ୍ରଥମ ଆଶ୍ରମ। ଏଠାରେ ନିଜକୁ ଶୁଦ୍ଧତା, ନିୟମ, ଆଚାର ଓ ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା, ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା, ଆଳସ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି ଗୁରୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା, ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ତଃକରଣକୁ ପବିତ୍ର କରିବା, ଦିନକୁ ତିନିଥର ପାଣି ସ୍ପର୍ଶ କରିବା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ, ଅଗ୍ନିର ସେବା, ଗୁରୁଙ୍କ ସେବା କରିବା, ଦୈନିକ ଭିକ୍ଷା ଆଣିବା, ସବୁ କାମ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଉପହାର କରିବା, ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାର ବିରୁଦ୍ଧରେ କିଛି କାମ ନ କରିବା, ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ଲାଗି ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲାଗି ରହିବା ଉଚିତ। ଏପରି ଭାବରେ ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମ ଦ୍ୱିତୀୟ ଆଶ୍ରମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯେଉଁମାନେ ଅଧ୍ୟୟନ ଶେଷ କରିଛନ୍ତି, ଭଲ ଆଚରଣ ଅଛି, ଏବଂ ଧର୍ମ ପାଳନର ଫଳ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ—ଏହି ତିନିଟି ପୁରୁଷାର୍ଥ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ। ନିର୍ମଳ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଥ ଅର୍ଜନ କରି, ଅଧ୍ୟୟନ ଦ୍ୱାରା, ଋଷିମାନେ ଯାହା ଉପାର୍ଜନ କରନ୍ତି, ସାଗରରୁ ଆଣିଥିବା ଜଳ ଦ୍ୱାରା, ନିୟମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଯାହା ମିଳିଥାଏ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ଗୃହସ୍ଥୀ ଜୀବନ ଚାଲାଇବା ଉଚିତ। ଏହି ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମ ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମର ମୂଳ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଗୁରୁଙ୍କ ସହ ବାସ କରୁଥିବା, ବନବାସୀ, ବ୍ରତୀ ଓ ନିୟମୀ ମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଆଶ୍ରମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି; ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଭିକ୍ଷା ଓ ଦାନ ଭାଗ କରନ୍ତି। ବନବାସୀମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସଂଖ୍ୟକ ସମ୍ପତି ଓ ଉପକରଣ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲିନ ରହନ୍ତି, ଏବଂ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ, ଦେବସ୍ଥାନ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଉଠି ସ୍ବାଗତ କରିବା, ନିକଟକୁ ଆଣି କଥାହେବା, ଈର୍ଷ୍ୟା ବିନା ମିଷ୍ଟି ଆତିଥ୍ୟ ଦେବା, ଆସନ ଓ ଶୟନ ଦେଇ ସେବା କରିବା ନିୟମ। ଏମିତି ବନବାସୀଙ୍କୁ ଯିଏ ଦାନ ଦେଇଥାଏ, ସେ ନିଜର ପାପ ଛାଡି, ପୁଣ୍ୟ ଅର୍ଜନ କରି ଯାଏ। ଏଠି, ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା, ପିତୃଗଣ ପିଣ୍ଡଦାନ ଦ୍ୱାରା, ଋଷିମାନେ ପାଠ, ଶ୍ରବଣ ଓ ମନନ ଦ୍ୱାରା, ବ୍ରହ୍ମା ସୂତ ସଂସ୍କାର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଏଠି ଅତିରିକ୍ତ ତପସ୍ୟା, ହିଂସା ଓ କଠୋରତା ନିଷିଦ୍ଧ। ଅହିଂସା, ସତ୍ୟବାଦିତା, କ୍ରୋଧ ନ ରଖିବା—ଏହି ତପସ୍ୟା ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ। ଏଠି ମାଳା, ଆଭୂଷଣ, ବସ୍ତ୍ର, ତେଲ ଲଗାଇବା, ସବୁ ସମୟ ଆନନ୍ଦ, ସଙ୍ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ, ବାଦ୍ୟ ଶୁଣିବା, ପ୍ରିୟମୁଖ ଦର୍ଶନ, ବିଭିନ୍ନ ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟ ଓ ମିଠା ଖାଇବା ଅନୁମତି ଅଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରି ସେ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମାଙ୍କ ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖର ଆଶା ତ୍ୟାଗ କରିଛି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସହଜ। ଏହି ବନବାସୀ ଧର୍ମ ଅନୁସରି ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି—ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ନଦୀ ମୂଳ, ଓ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥରେ, ମୃଗ, ବନ୍ଦର, ମହିଷ, ବାଘ, ହାତୀ ମଧ୍ୟରେ। ତାଳ, କୁଶ, ଫୁଲ ଆଣି ବିଶ୍ରାମ କରି, ଶୀତ, ତାପ, ବାତାସ ସହି, ତପସ୍ୟାର ଚିହ୍ନ ତାଙ୍କ ଦେହରେ ପ୍ରକାଶିତ, ତାଳ, ରକ୍ତ, ଚର୍ମ, ହାଡ଼ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଏ, ତଥାପି ଅଦମ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟରେ ଦେହକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଏମିତି, ଅଗ୍ନି ପରି, ସେ ଦୋଷକୁ ଦଗ୍ଧ କରେ ଓ କଠିନ ସ୍ଥାନ ପରି ଲୋକକୁ ଜୟ କରେ। ମାଟି, ପଥର, ସୁନା ପ୍ରତି ସମଭାବ ରଖି, ତିନି ପୁରୁଷାର୍ଥରେ ଅନାସକ୍ତ ରହନ୍ତି। ମିତ୍ର, ଶତ୍ରୁ, ଅଜଣା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମଭାବେ ଦେଖନ୍ତି; ଅଚଳ, ଅଣ୍ଡଜ, ଜରାୟୁଜ, ସେତଜ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି କଥା, ଚିନ୍ତା ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କେବେ ମଧ୍ୟ ହିଂସା କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଘର ନଥିବା, ପାହାଡ଼ ଢାଲା, ନଦୀ କୂଳ, ଗଛ ମୂଳ, ଦେବସ୍ଥାନ, ଗ୍ରାମ ଓ ସହରରେ ଏମିତି ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି, କୌଣସି କ୍ରୋଧ, ଅଭିମାନ, ଲୋଭ, ମୋହ, ଦୁଃଖ, ଧୂର୍ତ୍ତତା, ନିନ୍ଦା, ଅହଂକାର, ହିଂସା ନାହିଁ। ସେଉଁଠାରେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ସେଠି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟ ପାଉନାହିଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭିକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଜିତ ଧନରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଆହୁତି ଦେଇ ପିତୃଲୋକକୁ ଯାନ୍ତି। ଇଂଧନ ଶୂନ୍ୟ ଅଗ୍ନି ପରି ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ଦ୍ୱିଜାତି ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହାକୁ ଜାଣିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ; ଆପଣ ମୋତେ କହିବେ। ସେହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲୋକକୁ ପୁଣ୍ୟମୟ, ନିରାପଦ ଓ ଆକାଙ୍କ୍ଷିତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେଠାରେ ମଣିଷମାନେ ଲୋଭ ଓ ମୋହରୁ ମୁକ୍ତ ଓ ଅଚଞ୍ଚଳ। ମୃତ୍ୟୁ ମାତ୍ର ସମୟ ଆସିଲେ ହୁଏ, ରୋଗ କେବେ ଛୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ସେଠାରେ କେହି ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀକୁ ମାରି ନାହାନ୍ତି, ଏବଂ ସମ୍ପତି ଦେଖି କୌଣସି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ସ୍ୱୟଂ ଅନୁଭବ କରାଯାଏ। କିଛି ଲୋକ ସମସ୍ତ ସୁଖରେ ଘିରି ରହନ୍ତି, ସୁନାର ଆଭୂଷଣ ଧାରଣ କରନ୍ତି। କିଛି ଲୋକ ବହୁତ ଶ୍ରମ କରି ଜୀବନ ଚାଲାନ୍ତି। କିଛି ଖୁସି, କିଛି ଦୁଃଖୀ, କିଛି ଗରିବ, କିଛି ଧନୀ। ଧନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଲୋଭ ଅବିବେକୀଙ୍କୁ ମୂଢ଼ କରେ, ଯେପରି ଘାସର ତୀର ମନୁଷ୍ୟକୁ ଭ୍ରମିତ କରେ। ଠକେଇ, ଚୁରି, ନିନ୍ଦା, ଈର୍ଷ୍ୟା—ଏମିତି ଅନେକ ଦୁଷ୍କର୍ମ ହୁଏ। ଏହିପରି ଧର୍ମ, ଆଶ୍ରମ ଓ ତାହାର ଫଳ ନିମିତ୍ତେ ଏହି ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି।