ଏହି ସମସ୍ତ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ଆକାଶ ପରି ଅପାର ଏବଂ ଅଦୃଶ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟର ଛେଦନରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ବିଭକ୍ତ ହୁଏ। ଯେପରି ଏକ ମାପ ତିନି ଲୋକ ଓ ସମୁଦ୍ରରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ଏହିପରି ସିଦ୍ଧ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଗତି ମଧ୍ୟ ସୀମିତ ହୁଏ। ଏହି ସବୁ କାମ ଏକ ମହାମନା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ନାମ ଓ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଘଟେ। ଏହି ସତ୍ୟ କିଏ ଜାଣିପାରିବ? ଯଦି କିଛି ଏପରି ଅନ୍ୟ କିଛି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଜାଣିପାରିବ କି? ବ୍ରହ୍ମା, ଯିଏ ଧର୍ମର ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ସମସ୍ତଙ୍କର ଅଗ୍ରଜ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି। ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବିଷୟରେ କହୁଛ, ସେ ପୁରାତନ ଏବଂ ମୋ ମନରେ ଏହି ନେଇ ସନ୍ଦେହ ଅଛି। ସେଉଁଠି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆସନ ପାଇଁ ପୃଥିବୀକୁ ପଦ୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେଇ ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ବ୍ରହ୍ମା ବସି ଏହି ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି; ସେ ହେଉଛନ୍ତି ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା। ବ୍ରହ୍ମା ମେରୁ ପର୍ବତର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ବସିଛନ୍ତି; ଏହା ପାରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ ଜଳ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା। ଏହି ଜଳ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ପାଏ ଓ ସୃଷ୍ଟି ବିକାଶ ପାଏ। ଏହି ସମସ୍ତ ଜଳକୁ ବରୁଣଙ୍କର ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ପରେ ସେ ଜଳ ଶାନ୍ତ ହେଲା। ମୁଁ ଏହି ନେଇ ସନ୍ଦେହ ରଖିଛି—ଏହି ପୃଥିବୀ କିପରି ସୃଷ୍ଟି ହେଲା? ବିଶ୍ୱର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ମହାନ ଆତ୍ମାମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ। ଦ୍ୱିଜମାନେ ଖାଦ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି, ପରସ୍ପର ସହ ଏକ ଶତ ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଧରି ଧ୍ୟାନ ଧରିଥିଲେ। ସେଠାରେ ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ ଆକାଶରୁ ଅବତରଣ କରି ଦେଖାଦେଲେ। ଏହା ଦେଖି ଲାଗିଲା ଯେ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ବାୟୁ ହରାଇଯାଇଛି, ସମସ୍ତ ଜଣେ ଶୟନାଶୀନ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ଜଳର ଚାପରୁ ବାୟୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ବାୟୁ ଏହି ଆକାଶକୁ ପୂରଣ କରି, ଧ୍ୱନି ସୃଷ୍ଟି କଲା। ବାୟୁ ଜଳର ପୃଷ୍ଠକୁ ଭେଦି, ଉପରକୁ ଉଠି ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱନି କଲା। ବାୟୁ ଆକାଶ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତି ପାଇଲା ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଅନ୍ଧକାର ଉପରକୁ ଉଠିଲା, ଯାହାର କୌଣସି ଆଲୋକ ନଥିଲା। ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁର ସଂଯୋଗରୁ ଦୃଢତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହା ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ପୃଥିବୀର ଗୁଣ ଅନୁସାରେ ରୂପ ନେଲା। ପୃଥିବୀ ସେହି, ଯାହାରୁ ସମସ୍ତ କିଛି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ମହାଭୂତମାନେ ଭଲି ଆବୃତ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ଭୂତତ୍ତ୍ୱ କିପରି ପରେ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ? ଏହିପରି ସେମାନଙ୍କୁ 'ମହାଭୂତ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏଠି, ପୃଥିବୀ ଏକତ୍ରିତ ଭାବରେ ଅଛି; ଶରୀର ପାଞ୍ଚ ଭୂତରୁ ଗଠିତ। ଶ୍ରବଣ, ଘ୍ରାଣ, ରସନ, ସ୍ପର୍ଶ ଓ ଚକ୍ଷୁ—ଏମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଅଚଳପଦାର୍ଥରେ ଏହି ପାଞ୍ଚ ଭୂତ ଦେହରେ ଦୃଶ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ। ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଞ୍ଚ ଭୂତ ଦେହରେ ରଖନ୍ତି ନାହିଁ। ସେମାନେ ସ୍ପର୍ଶ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ତେଣୁ କିପରି ପାଞ୍ଚ ଭୂତ ଥିବ? ଆକାଶ ଅପାର ଥିବାରୁ, ଗଛମାନେ ଆକାଶ ତତ୍ତ୍ୱ ନଥିବା ସ୍ଥୂଲ ଦେହ ରଖନ୍ତି ନାହିଁ। ତଥାପି, ସେମାନଙ୍କର ଫୁଲ ଓ ଫଳ ନିୟମିତ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ। ସେମାନେ ମୁଝିଯାନ୍ତି ଓ ପଚିଯାନ୍ତି, ଏହିପରି ସ୍ପର୍ଶ ଅଛି। ଧ୍ୱନି ଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭବ କରାଯାଏ, ତେଣୁ ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତି। ଅଦୃଶ୍ୟ ପଥ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତି। ସେମାନେ ସ୍ୱସ୍ଥ ଓ ଫୁଲ ଧରିଥିବାରୁ ଗଛମାନେ ଘ୍ରାଣ କରନ୍ତି।