ଓ ପବିତ୍ର ଶ୍ରୋତା, ସେଇ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ, ଯିଏ ଅନନ୍ତ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେଇ ଅନନ୍ତ ଠାରୁ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା। ତୁମେ ଯଦି ଏହି ବିଷୟରେ ମୋତେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ତେବେ ଏହା ଏଭଳି ଘଟିଥିଲା। ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମାପ ଅଛି କି? ତୁମର ସନ୍ଦେହକୁ ସତ୍ୟରେ ଦୂର କର। ସେଇ ଆନନ୍ଦମୟ ଲୋକ, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ସମର୍ଥନ ରହିଛି, ସେଠି ତୁମେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ସେଠି ଦେବତାମାନେ ନିଜେ ରବି ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଚମକିଉଠନ୍ତି। ଏହି ଲୋକର ସୀମା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ଓ ଅସୀମ, ଏହାକୁ ମୋତେ କୁହ, ହେ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ। ଏହି ଆକାଶ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ମାପିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। କୁହାଯାଏ, ଅନ୍ଧକାରର ଶେଷରେ ଜଳ ଅଛି, ଏବଂ ଜଳର ଶେଷରେ ଅଗ୍ନି ଅଛି। ଏହା ପରେ ପୁଣି ଆକାଶ ଅଛି, ଆକାଶର ଶେଷରେ ପୁଣି ଜଳ ଅଛି। ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ ଏବଂ ଜଳରୁ ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହାମାନେ ଆକାଶ ପରି ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ସତ୍ୟର ଅନ୍ତର୍ଦ୍ୱାରା ବିଭକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଯେପରି ବିଶ୍ୱର ତିନି ଲୋକ ଓ ସାଗରରେ ଏକ ମାପ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଅଛି, ଯେପରି ସିଦ୍ଧ ଓ ଦେବତାମାନେ ଚଳନରେ ସୀମିତ, ସେପରି ମହାମନା ବ୍ୟକ୍ତିର ନାମ ଓ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଏହା ହୁଏ। ଏହି ସତ୍ୟକୁ ଅନ୍ୟ କିଏ ଜାଣିପାରିବ, ଯଦି ଏପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅଛି? ବ୍ରହ୍ମା, ଧର୍ମର ମୂର୍ତ୍ତିମାନ୍ ଆକୃତି, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା। ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମା, ସେଇ ପୁରାତନଙ୍କ ବିଷୟରେ କଥା କହୁଛ; ଏହି ବିଷୟରେ ମୋର ଅଭିଞ୍ଜ ସନ୍ଦେହ ଅଛି। ତାଙ୍କର ବିହାର ପାଇଁ ପୃଥିବୀକୁ 'ପଦ୍ମ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେଇ ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ବସି, ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ; ସେ ହେଉଛନ୍ତି ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା। ବ୍ରହ୍ମା ମେରୁ ପର୍ବତର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ବସିଥିଲେ; ଏହାର ବାହାରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ ଜଳ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା। ଏହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଜୀବନଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା, ପ୍ରାଣୀମାନେ ବଢ଼ିଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ବରୁଣଙ୍କ ସମ୍ପର୍କୀୟ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ; ପରେ ଜଳ ପୁଣି ଶାନ୍ତ ହେଇଗଲା। ଏହିପରି, ପୃଥିବୀ କିପରି ସୃଷ୍ଟି ହେଲା? ଏହି ବିଷୟରେ ମୋର ଗଭୀର ସନ୍ଦେହ ଅଛି। ବିଶ୍ୱର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ମହାତ୍ମାମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ। ସେଠାରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଖାଦ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି, ପରସ୍ପର ସ୍ପର୍ଧା କରି, ଶତ ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଧରି ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ସେଠାରେ ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ ଆକାଶରୁ ଅବତରିତ ହୋଇ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସେଇ ସମୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ବାୟୁ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୋଇଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସମସ୍ତ କିଛି ଶୟନ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲା। ଜଳର ଚାପରୁ ବାୟୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ବାୟୁ ତାହାର ଉପସ୍ଥିତିରେ ଆକାଶକୁ ପୂରଣ କଲା, ବାୟୁ ଧ୍ୱନି ସୃଷ୍ଟି କଲା। ପରେ ବାୟୁ ଜଳର ପୃଷ୍ଠକୁ ଭେଦି, ଉପରକୁ ଉଠି ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ କଲା। ଏହିପରି ଆକାଶ ମଣ୍ଡଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ମଧ୍ୟ, ବାୟୁ ଶାନ୍ତି ପାଇଲା ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଗାଢ଼ ଅନ୍ଧକାର ଉପରକୁ ବଢ଼ିଲା, ଯାହାରେ କୌଣସି ପ୍ରକାଶ ନଥିଲା। ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁର ସଂଯୋଗରୁ ଦ୍ରଢତା ଉପଜିଲା। ଏହା ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ପୃଥିବୀର ସ୍ୱଭାବ ଧାରଣ କଲା। ପୃଥିବୀକୁ ସେଇ ଯାହାରୁ ସମସ୍ତ କିଛି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ। ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକମାନେ ମହାଭୂତମାନେ ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିବା ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ। ଏମିତି, ଏହିଭଳି ଭୂତତ୍ତ୍ୱର ସ୍ୱଭାବ କିପରି ଉପଜିଥାଏ? ଏହିକାରଣରୁ, ଏମାନେ 'ମହାଭୂତ' ଭାବରେ ଅଭିହିତ। ଏଠାରେ ପୃଥିବୀ ହେଉଛି ସମସ୍ତର ସଂଘାତ; ଏବଂ ଦେହ ପାଞ୍ଚ ଭୂତରେ ଗଠିତ।