ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଏହି ପବିତ୍ର ଶ୍ରୁତିର ଉତ୍ପନ୍ନ ଘଟଣାକୁ ଓଡ଼ିଆରେ ଏକ ସଜୀବ ଓ ସମ୍ମାନପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପାଖ୍ୟାନ ଭାବେ କହିବି: ବ୍ୟାସଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ ମହାମୁନି ଭୃଗୁ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଗତ ସନ୍ଦେହର ସମାଧାନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ, ଏବଂ ଭଗବାନ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଇଲେ—ଯେଉଁଟି ପୂର୍ବରୁ ମନସ୍ଜନ୍ମ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା, ତାହା ଅବ୍ୟକ୍ତ, ନିତ୍ୟ, ଅଭିନାଶୀ ଓ ଅକ୍ଷୟ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ସେଇ ଦେବତା ପ୍ରଥମେ ଏକ ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ନାମ ଦେଇ ସୃଜନା କଲେ। ଆକାଶରୁ ପାଣି, ପାଣିରୁ ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ତାପରେ ସ୍ୱୟଂଭୁ ଦେବତା ଏକ ଦିବ୍ୟ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ପଦ୍ମ ସୃଜନା କଲେ। ସେଇ ଅହଂକାର ଭାବେ ପରିଚିତ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଉତ୍ସ ଓ ଆତ୍ମା। ତାଙ୍କର ହାଡ଼ ହେଉଛି ପାହାଡ଼, ମଜ୍ଜା ହେଉଛି ପୃଥିବୀର ମାଟି ଓ କଳମ। ତାଙ୍କର ଶ୍ୱାସ ହେଉଛି ବାୟୁ, ଶକ୍ତି ହେଉଛି ଅଗ୍ନି, ଶିରା ହେଉଛି ନଦୀଗୁଡ଼ିକ। ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଆକାଶ, ପାଦ ହେଉଛି ପୃଥିବୀ, ହାତ ହେଉଛି ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକ। ସେଇ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ଅନନ୍ତ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତାଙ୍କୁ ଠାରୁ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା—ଯଦି ତୁମେ ଏହି ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ। ଏଥିପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମାପ ନାହିଁ; ତୁମର ସନ୍ଦେହ ସତ୍ୟରେ ଦୂର କର। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଲୋକ, ଅନେକ ଆଧାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତୁମେ ଉପଲବ୍ଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିର ଦୀପ୍ତି ଭଳି ଚମକୁଛନ୍ତି। ତାହାର ଅସୀମତା ଓ କଠିନତା ଦେଖି, ବରଦ୍ୱାଜ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ। ଏହି ଆକାଶ ସଂକୁଚିତ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ମାପିପାରିବେ ନାହିଁ। କୁହାଯାଏ, ଅନ୍ଧକାରର ଶେଷରେ ପାଣି, ପାଣିର ଶେଷରେ ଅଗ୍ନି; ତାପରେ ଆକାଶ, ଆକାଶର ଶେଷରେ ପୁଣି ପାଣି। ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ ଓ ପାଣି ଠାରୁ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଗଭୀରତା ବୁଝିପାରିନାହାନ୍ତି। ଏଗୁଡ଼ିକ ଆକାଶର ଭଳି, ସତ୍ୟର ଉତ୍କ୍ରାନ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବିଭକ୍ତ। ଯେପରି ତିନି ଲୋକ ଓ ସାଗରରେ ମାପ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ—ସିଦ୍ଧ ଓ ଦେବତାମାନେ ଯେତେବେଳେ ଚଳନ ଅନ୍ୟମାନେ ସୀମିତ। ମହାମନା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ନାମ ଓ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ। ଏହି ଜ୍ଞାନ କିଏ ଜାଣିପାରିବ? ଯଦି ଅନ୍ୟ କିଏ ଏପରି ଅଛି ମଧ୍ୟ। ବ୍ରହ୍ମା, ଧର୍ମର ଅବତାର, ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପ୍ରଜାପତି। ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବିଷୟରେ କହୁଛ, ଆମେ ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହରେ ଅଛି। ତାଙ୍କର ଆସନ ପାଇଁ ପୃଥିବୀକୁ ପଦ୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ବସି ସମସ୍ତ ଜଗତ ସୃଜନା କରିଛନ୍ତି; ସେଉଁଚି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ସୃଜନକାରୀ। ବ୍ରହ୍ମା ମେରୁ ପର୍ବତର ମଧ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି; ଏହାର ବାହାରେ, ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ ପାଣି ସୃଜନା କରାଯାଇଛି। ଏହି ପାଣି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଜୀବନଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ, ଏବଂ ପ୍ରାଣୀମାନେ ବଢ଼ିଯାନ୍ତି। ଏହା ସମସ୍ତ ଭାଗ ଭାରୁଣଙ୍କର; ପାଣି ପୁଣି ଶାନ୍ତ ହେଲା। ପୃଥିବୀ କିପରି ସୃଜିତ ହେଲା? ଏହି ବିଷୟରେ ଆମର ଭୟଙ୍କର ସନ୍ଦେହ ଅଛି। ବିଶ୍ୱର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ମହାତ୍ମାମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଲେ। ଦ୍ୱିଜମାନେ ଖାଦ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି, ଏକାଉଁଠି ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କରି, ଶତ ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଧରି ସହିଥିଲେ। ଏଠାରେ ଦିବ୍ୟ ସରସ୍ୱତୀ ଆକାଶରୁ ଅବତରିଲେ। ଏହା ଦେଖି ଲାଗିଲା ମାନେ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ବାୟୁ ହାରାଇଯାଇଛି, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଶୁନ୍ୟ ଓ ନିଦ୍ରାବସ୍ଥାରେ ଅଛି। ପାଣିର ଚାପରୁ ବାୟୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ବାୟୁ ଆକାଶକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଶବ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲା।