ଏହି ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଗୁଣଗାନର ମହାତ୍ମ୍ୟ କଥାରେ, ଆମେ ଶୁଣୁଛୁ—ଯେଉଁମାନେ ଅଧର୍ମରେ ଲିପ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ନରକର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି। ଯାହାଙ୍କର ମନ ପବିତ୍ର ନୁହେଁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହେଉଛି ହରିନାମ ସ୍ମରଣ। ଦ୍ୱିଜଜନମାନେ, ଯେପରି ଅନୁପ୍ରେରଣା ମିଳେ, ସେପରି କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁମାନେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁକିଛି ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ମାତ୍ର ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ମଧ୍ୟ ହରିଭକ୍ତିର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଅଟୁଟ ମାନ୍ୟତା ପାଆନ୍ତି। ଏମାନେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଏବଂ ମହାତ୍ମା, ସତ୍ସଙ୍ଗର ଲାଗି ଉପକାରୀ। ପ୍ରକୃତରେ, ଦ୍ୱିଜଜନମାନେ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଯେଉଁମାନେ ତିନି ଲୋକରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ, ସେମାନେ ତୁମର ଶ୍ରଦ୍ଧାର ଯୋଗ୍ୟ; ଅନ୍ୟମାନେ କଣ କହିବେ? କଳିଯୁଗ କେବେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଏ ନାହିଁ, ଯେଉଁମାନେ ହରିନାମରେ ଭକ୍ତିଶୀଳ। କଳିରେ ଏହା ନିଶ୍ଚିତ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ଏପରି ଚିରାନନ୍ଦ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ, ସେଉଁଠିଏ ଏକଥା କହିଲେ—ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମ, ଏହି ବିଶ୍ବର ଆଲୋକ, ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଚକ୍ରପଦ୍ମନ୍ୟାୟ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ଏଠି ଜିଜ୍ଞାସା ଉଠିଲା—"ତୁମେ ଯାହା କହିଲ, ମୁଁ ଗ୍ରହଣ କରିଲି; କିନ୍ତୁ ଉଦାହରଣ ବିନା କିପରି ବୁଝିପାରିବି?" ଆଉ ଏହି ଅସ୍ଥିର ମନ କିପରି ନିଶ୍ଚଳ ହେବ? ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯିବା ବେଳେ, ସନକ ମହାର୍ଷି ଶ୍ରୀନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, "ଯେଉଁଜଣ ବେଦାନ୍ତରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେ ତୁମକୁ ଉତ୍ତର ଦେଇପାରିବେ; ସେ ସଦ୍ଗୁଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପୂଜ୍ୟ।" ଏହିପରେ ସନନ୍ଦନ ମୁକ୍ତିର ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଆରମ୍ଭ କଲେ—"ବିଶ୍ବର ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ଏହା କେଉଁଠି ଯାଏ? ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ କିଏ ମୃତ୍ତିକା, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି କଲେ? ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଚିତା ଓ ଅଶୁଚିତା କିପରି ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ? ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମର ନିୟମ କିପରି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୁଏ? ଏଠାରୁ ସେଠା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ କଥା ମୋତେ କହ।" ଏହିପରି ଭୃଗୁ ଋଷିଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ର ଉପରେ ଭରଦ୍ୱାଜ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ସେ ଭୃଗୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ସଂସାରରୁ କିପରି ମୁକ୍ତି ମିଳେ? ସେମାନେ ସଦା ନାଥ ଓ ଦାସ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି। ସେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆନନ୍ଦ, ଗୁଣହୀନ ଏବଂ ଦୂଷଣରହିତ। ସେଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା, ଯାହାକୁ କାଳ ଓ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବୁଝିବା କଷ୍ଟକର, କିପରି ଜଣାଯିବ? ଏକାତ୍ମା ଜୀବାତ୍ମା କିପରି ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି ବ୍ରହ୍ମ ସାମ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ?" ଏପରି ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯିବା ବେଳେ, ଭଗବାନ କହିଲେ—ପୂର୍ବରୁ ଯାହାକୁ ମନସ୍ପୁତ, ମହାମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତାହାକୁ ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଶାଶ୍ୱତ, ଅବିନାଶୀ ଓ ଅଜର ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେଇ ଦେବତା ପ୍ରଥମେ ଏକ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯାହା ନାମରେ ପରିଚିତ। ଆକାଶରୁ ଜଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଜଳରୁ ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହା ପରେ, ସ୍ୱୟଂଭୂ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ପଦ୍ମ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେ ଅହଂକାର ଭାବେ ପରିଚିତ, ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କର ମୂଳ ଓ ଆତ୍ମା। ତାଙ୍କର ଅସ୍ଥି ହେଉଛି ପର୍ବତ, ମଜ୍ଜା ମୃତ୍ତିକା ଓ କଳମ। ତାଙ୍କର ଶ୍ୱାସ ବାୟୁ, ଶକ୍ତି ଅଗ୍ନି, ଶିରା ନଦୀ। ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଆକାଶ, ପାଦ ପୃଥିବୀ, ହାତ ଦିଗ୍ଗୁଡିକ। ଏପରି ଦିବ୍ୟ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଶୃଷ୍ଟିର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଉଦ୍ଘାଟିତ ହେଲା।