କଳିଯୁଗରେ ଭୋଜନ ପାଇଁ କିଛି ଭିକ୍ଷୁକ ଶିଷ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଗୁରୁ ଓ ପତିଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିବା ପ୍ରତିତି ଦେଖାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିବେ। ଯେତେବେଳେ ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ଏହିପରି ଚରିତ୍ର ଧାରଣ କରିବେ, କଳି ଶକ୍ତି ବଢ଼ିବା ଆରମ୍ଭ ହେବ। ଏହି ସମୟରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ କଳିର ବୃଦ୍ଧିକୁ ଚିହ୍ନିବା ଉଚିତ। ଯେତେବେଳେ ଧର୍ମ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଏ, ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଲୋକରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ। କିନ୍ତୁ, ଯେମାନେ ହରିଙ୍କ ଉପାସନାରେ ଲିନ୍ନ, ସେମାନେ କଦାପି କଳିର ପ୍ରଭାବରେ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ। ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଯେଉଁଠାରେ ବଳିଦାନ ପ୍ରଶଂସିତ, କଳିଯୁଗରେ ଦାନକୁ ମାନ୍ୟତା ମିଳେ। ଦ୍ୱାପରରେ ଏକ ମାସ ଧରି ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, କଳିରେ ଏକ ଦିନ ଓ ରାତିରେ ମିଳିଯାଏ। ଏହି ସମୟରେ ଯେଉଁ ଫଳ ଲାଭ ହୁଏ, କଳିଯୁଗରେ କେଶବଙ୍କ ନାମ ସ୍ମରଣ କରିଲେ ମିଳିଯାଏ। ଯେମାନେ ହରିଙ୍କ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ କଳିର ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଚାହିଦା ଥାଉ କି ନଥାଉ, ଏହି ଭକ୍ତମାନେ କଳିର ଅସୁବିଧାରେ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ। ଏମାନେ ଶିବଙ୍କ ସମାନ ମାନ୍ୟ, ଏଠାରେ ଅଧିକ ଚିନ୍ତାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ଭୟଙ୍କର କଳିଯୁଗ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମ ନାସ୍ତ, ଯେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି ସେମାନେ କଦାପି ପତିତ ହୁଏନାହାନ୍ତି। ଏଠାରେ କେବଳ ହରିଙ୍କ ସ୍ମରଣ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଆସେ। ଯେମାନେ ଏହି କଥା ସଦା ପଢ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ କଳିର ପ୍ରଭାବରେ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ; ଏହି ଶବ୍ଦ କେବଳ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, କଳି ସେମାନେକୁ ଦୁଃଖ ଦେଇପାରେ ନାହିଁ। ଏପରି କଥା କହୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଲୋକେ କଳିର କଷ୍ଟରୁ ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଭୟଙ୍କର କଳିଯୁଗରେ ହରିଭକ୍ତ ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ। ଅଧର୍ମ ରେ ଲିନ୍ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ସେମାନେ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ନରକର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ଯେମାନେ ମନସ୍କୁ ପବିତ୍ର କରିପାରିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହେଉଛି ହରିନାମ ସ୍ମରଣ। ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଯେପରି ଅନୁପ୍ରେରଣା ମିଳେ, ସେପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଯେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ କିଛି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। କେବଳ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି କଳିଯୁଗରେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ମଧ୍ୟ ହରିଭକ୍ତି କରିବା ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ। ଏମାନେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ଓ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ଉପକାରୀ। ଏହିପରି ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏ। ତିନି ଲୋକ ଯେଉଁମାନେ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ପୂଜାର ଯୋଗ୍ୟ; ଅନ୍ୟ କାହାର ଅଧିକ କଥା ଦରକାର ନାହିଁ। ଯେମାନେ ହରିନାମରେ ଲିନ୍ନ, ସେମାନେ କଦାପି କଳିର ପ୍ରଭାବରେ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ। କଳିଯୁଗରେ ଏହା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ, ଏହି କଥା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜାଣିବା ଉଚିତ। ଏପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ, ସେ ପୁନି କହିଲେ—ଏହି ପରମ ଅବିନାଶୀ ବ୍ରହ୍ମ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଲୋକ, ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି। ଯିଏ କମଳନୟନ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ, ସେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ। ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ମୁଁ ଗ୍ରହଣ କରେଁ; କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ଉଦାହରଣ ବିନା କିପରି ବୁଝିବି? ଏହି ଅସ୍ଥିର ମନ କିପରି ସ୍ଥିର ହେବ, ମୋତେ କୁହ। ସନକ ଶ୍ରୀନାରାୟଣଙ୍କୁ ମନେ କରି କହିଲେ—ସେ ବେଦାନ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ତୁମକୁ ସଠିକ ଉତ୍ତର ଦେଇପାରିବେ, ମହାନ ଓ ପୂଜ୍ୟ ଅଟୁଟ ଆତ୍ମା। ତାପରେ ସନନ୍ଦନ ମୁକ୍ତିର ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—ବିଶ୍ୱର ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ଏହା କେଉଁଠି ଯାଏ? ଏହି କଥା ମୋତେ କୁହ, ସନନ୍ଦନ।