କଳିଯୁଗର ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ବିଷୟରେ ଏକ ଦୀର୍ଘ ଗଂଭୀର ଉପାଖ୍ୟାନ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏହି ଯୁଗରେ, ଅତି ନିମ୍ନ ଜନମ ଲୋକମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଅସ୍ତିକତାର ଚିହ୍ନ ବହନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବେ। ଏମାନେ ଭ୍ରାନ୍ତ ତର୍କକୁ ଅନୁସରଣ କରି ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଷୟରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବେ। ଏହି କଳିଯୁଗରେ ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟ ଥିବା ଶୂଦ୍ରମାନେ ଦେଖାଯିବେ, ଏବଂ କିଛି ଶୂଦ୍ର ଉପସନ୍ନା ଗ୍ରହଣ କରିବେ। ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅସ୍ତିକତା ବିହୀନ, ଖପର ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଏବଂ ଅତି ନିମ୍ନ ଭିକ୍ଷୁମାନେ ଦେଖାଯିବେ। ଶୂଦ୍ରମାନେ ଉଚ୍ଚ ଆସନରେ ବସି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଷୟରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବେ। ଅସ୍ତିକତା ବିହୀନ ଲୋକମାନେ ବେଶିଭାଗ ଦିନ ବେଦକୁ ଅପବିତ୍ର କରି ଏକାଉଁଆଁ ଦେଖାଯିବେ। କଳିଯୁଗରେ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ଧର୍ମକୁ ନଷ୍ଟ କରିବେ। ଅତି ନିମ୍ନ ଲୋକମାନେ ଅନ୍ୟଙ୍କର ଧନ ଚୋରି କରିବେ। ସମସ୍ତେ ନିଜ ପ୍ରଶଂସାରେ ଲଗ୍ନ ହେବେ ଏବଂ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବାରେ ଆସକ୍ତ ହେବେ। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ କଳିଯୁଗରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଲୋକମାନେ ଅଧର୍ମ ସହ ସାଙ୍ଗତ୍ୟ କରିବେ। ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷରେ ଏକ ଶିଶୁ ଜନ୍ମିବାର ଦୃଷ୍ୟ ଦେଖାଯିବ। ସମସ୍ତେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ଛାଡ଼ି ଅକୃତଜ୍ଞ ହେବେ ଏବଂ ଏକାଉଁଆଁ ଚାଳ-ଚଳନ ରଖିବେ। ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିବାରେ ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବେ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଘରେ ଉଲ୍ଲାସ କରିବେ। ପିତା, ମାତା ଏବଂ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ଲଗାତାର ତ୍ରୁଟି ଦେଖିବେ। ଧନ, ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ମଦ୍ ହୋଇ, ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖରେ ଲଗ୍ନ ହେବେ। ଏମାନେ ନିଜ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଅନ୍ୟମାନେ ଭାବିବେ ନାହିଁ ଏବଂ ଫଳାହୀନ ଉନ୍ନତିରେ ବଞ୍ଚିବେ। ଧର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଉପରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଶୂନ୍ୟ ଆଶା ରଖିବେ। ଶୂଦ୍ରମାନେ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବେ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ସେବା କରିବେ। ଏହି ମିଶ୍ର ଦାମ୍ପତ୍ୟରେ ନା ନାରୀ ନା ପୁରୁଷ ରହିବେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଦ ଏବଂ ରସ ବିକ୍ରି କରିବେ। ଏମାନେ ନିର୍ବଳ ଦ୍ରବ୍ୟ ବିକ୍ରିରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବେ ଏବଂ ଅସ୍ଵୀକୃତ ଲୋକମାନଙ୍କ ସହ ସାଙ୍ଗତ୍ୟ କରିବେ। ଏହି କଳିଯୁଗରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନରକଯୋଗ୍ୟ ହୋଇ ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କର ଉପଜୀବିକା ନେଇବେ। ସମସ୍ତ ମର୍ତ୍ୟ ଭୟଭୀତ ହେବେ ଭୁକ୍ଷା ଏବଂ ବିପଦରେ। ବଡ଼ ଦୁଃଖ, ଅନାବୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତେ ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ। ଏହି ଯୁଗରେ ସମସ୍ତେ ଅଳ୍ପ ଭାଗ୍ୟ ଏବଂ ଅନେକ ସନ୍ତାନ ରଖିବେ। ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପତିଙ୍କର ଉପଦେଶକୁ ଅନଦେଖା କରି, ସଦା ଅନ୍ୟ ଘର ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ ରହିବେ। ଉଚ୍ଚ କୁଳର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ମନ୍ଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୁଷ୍ଟ ଚଳନ ରଖିବେ। ଜନସାଧାରଣ ଭୟଙ୍କର ଅନାବୃଷ୍ଟି ଏବଂ ଦାଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ ହେବେ। ସମସ୍ତେ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତି ମନ ଲଗାଇବେ, କିନ୍ତୁ ମୂଖରେ ଧର୍ମିକ କଥା କହିବେ। ଭିକ୍ଷୁମାନେ ମିତ୍ରତା ଏବଂ ଆସକ୍ତିରେ ବନ୍ଧି ଏହି ପ୍ରକାର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ। ଭିକ୍ଷା ପାଇଁ ଭିକ୍ଷୁମାନେ ଶିଷ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବେ। ଗୁରୁ ଏବଂ ପତିଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିବା ଦେଖାଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ସେମାନେ ନିଜ ଆଜ୍ଞା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିବେ। ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏହିପରି ହେଲେ, କଳିର ବୃଦ୍ଧି ହେବ। ଏହି ସମୟରେ, ପଣ୍ଡିତମାନେ କଳିର ବୃଦ୍ଧି ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଉଚିତ। ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ଜଗତ ଶ୍ରୀହୀନ ହୋଇଯାଏ। କିନ୍ତୁ, ହରି ଉପାସନାରେ ଲଗ୍ନ ଲୋକମାନେ କଳିର ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହେନାହିଁ। ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ବଳି ମାତ୍ର ବଢ଼ିଆ ମନାଯାଏ, କଳିଯୁଗରେ ଦାନ ମାତ୍ର ପ୍ରଶଂସିତ। ଦ୍ୱାପରରେ ଏକ ମାସର ଉଦ୍ୟମରେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, କଳିରେ ଏକ ଦିନ ଏବଂ ଏକ ରାତିରେ ମିଳିଯାଏ। ତାଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, କଳିରେ କେଶବ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ମିଳିଯାଏ। ହରି ପୂଜା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ କଳିର ପୀଡାରେ ପୀଡିତ ହେନାହିଁ। ଏହିପରି ଭୟଙ୍କର କଳିଯୁଗର ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ବିବରଣା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସତର୍କ କରି, ହରି ଉପାସନାର ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶ କରେ।