ହେ ଉତ୍ତମ ଜନ, ସେଠି ଏକ ବର୍ଷକୁ ବିଶୁଦ୍ଧ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିବ୍ୟ ମାସ ଭିତରେ ବିଭଜିତ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ। ଏହି ସମୟର ମାପକୁ ସତ୍ୟଦର୍ଶୀ ମହାପୁରୁଷମାନେ ଯେପରି ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି, ତାହାକୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ। ପରେ, ସେମାନେ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗକୁ କହନ୍ତି, ଏବଂ ପରମ୍ପରାକ୍ରମେ କଳିଯୁଗକୁ ଶେଷ ଯୁଗ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କୃତ ଯୁଗରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେବତା ସମାନ ମନାଯାଉଥିଲା। ସେଠି ବେଦର କୌଣସି ବିଭାଗ ନଥିଲା, ସମସ୍ତେ ସଦା ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଉପାସନା କରୁଥିଲେ, ତପସ୍ୟା ଓ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମନ ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନରେ ଏକାଗ୍ର ଥିଲା, ଇର୍ଷ୍ୟା ଓ ଛଳ ରହିଥିଲା ନାହିଁ। ସମସ୍ତେ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରବିଚାରରେ ପ୍ରବୀଣ ଥିଲେ। ଅନାସକ୍ତିର ଫଳ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ସେମାନେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରୁଥିଲେ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ତ୍ରେତା ଯୁଗର ଧର୍ମ ବିଷୟରେ କହିବି, ଆଗ୍ରହପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶୁଣ। ତ୍ରେତା ଯୁଗରେ ହରି ଲାଲ ରଙ୍ଗ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଲୋକମାନେ କିଛି କଷ୍ଟ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ସତ୍ୟ ଓ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ଧ୍ୟାନରେ ଏକାଗ୍ର, ଚିନ୍ତନରେ ଏବଂ ଧ୍ୟାନରେ ସଦା ଲିନ। ଏହି ଯୁଗରେ ହରି ପୀତବର୍ଣ୍ଣ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ବେଦ ମଧ୍ୟ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଯାଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଦି ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, କିନ୍ତୁ କିଛି ଲୋକ ରାଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୋଷରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। କିଛି ଲୋକ ଧନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଇଚ୍ଛାରେ ଲିନ, କିଛି ମନ ଅଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ। ଅଧର୍ମର ପ୍ରଭାବରେ ଲୋକମାନେ କ୍ଷୀଣ ହେବାକୁ ଲାଗିବେ। କିଛି ଲୋକ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଦେଖି, ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଇର୍ଷ୍ୟା କରିବେ। ଏବେ କଳିଯୁଗ ଆସିଲେ, ଧର୍ମ କେବଳ ଏକ ପଦରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଯାଏ। ଯେ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଓ ଯଜ୍ଞାଦି କରନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଇର୍ଷ୍ୟା କରିବେ। ଅଧର୍ମର ବୃଦ୍ଧିରେ ବିପଦ ଆସିବ। କଳିଯୁଗରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆୟୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଛୋଟ ହେବ। ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଏହି କଳିଯୁଗ କେମିତି ହେବ, ଲୋକମାନେ କ'ଣ ଭୋଜନ କରିବେ, କ'ଣ ଆଚରଣ ହେବ—ତୁମେ ଦୟାକରି ବିସ୍ତୃତ କରି କହ। ମୁଁ ଏହି କଳିଯୁଗର ନିୟମ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ବିସ୍ତୃତ କରି କହିବି। କଳିଯୁଗ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟାନକ, ସମସ୍ତ ପାପର ମିଶ୍ରଣ। ଏହି ଭୟାନକ କଳିଯୁଗ ଆସିଲେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ବେଦ ଠାରୁ ଦୂରେଇଯିବେ। ପଣ୍ଡିତମାନେ ଅହଂକାରରେ ଦୂଷିତ ଓ ସତ୍ୟହୀନ ହେବେ। ସମସ୍ତେ ଅଧର୍ମ ପ୍ରତି ଲୋଭୀ ଓ ମିଥ୍ୟାରେ ଲିନ ହେବେ। ମାନବ ଆୟୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଲ୍ପ ହେବାରୁ, ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ସମସ୍ତେ ଅପରାଧ ଦ୍ୱାରା ପାପପ୍ରବୃତ୍ତି ହେବେ। ମୂଢତାରେ, କାମ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଲିନ ହୋଇ, ଅନାବଶ୍ୟକ ଚିନ୍ତାରେ ପୀଡିତ ହେବେ। ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲୋକ ନିମ୍ନ ହେବେ, ନିମ୍ନ ଲୋକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହେବେ। ଲୋକମାନେ ଅତ୍ୟଧିକ କରରେ ଦଳିତ ହେବେ। ପତିମାନେ ଅପରାଧ ମାର୍ଗରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନାରୀ ସହ ଚରିତ୍ର ରଖିବେ। ସମସ୍ତେ ଅନ୍ୟର ନାରୀ ଓ ଅନ୍ୟର ଧନ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ ହେବେ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଭୟାନକ କଳିଯୁଗରେ ସମସ୍ତେ ପାପରେ ଲିନ ହେବେ। ନଦୀତଟରେ, ଖୁର୍ପି ନେଇ ଔଷଧି ଗଛ ଉଖାଡ଼ିବେ। ନାରୀମାନେ ବେଶ୍ୟା ଓ ଆକର୍ଷକ ଚରିତ୍ର ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛା କରିବେ। କିଛି ଲୋକ ବେଦ ବେଚିଦେବେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଶୂଦ୍ର ଚରିତ୍ରରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବେ। ଏପରି ଭାବେ, ଯୁଗରେ ଯୁଗରେ ଲୋକମାନେ ଧର୍ମରୁ ଅଧର୍ମ, ଶୁଦ୍ଧିରୁ ଅଶୁଦ୍ଧି, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠତାରୁ ଅବନତି ପାଇଁ ଯାଆନ୍ତି—ଏହି ଯୁଗ ଧର୍ମର ଅନୁକ୍ରମ ଓ ଲକ୍ଷଣ।