ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ କହାଯାଉଛି—ଜେଉଁ ମହାପୁରୁଷମାନେ ହରିଙ୍କ ସମ୍ମିଳନ କିମ୍ବା ସାକ୍ଷାତ୍କାର କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେବଳ ଦେହ ସମ୍ପର୍କ କିମ୍ବା କଥାବାର୍ତ୍ତା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ୍କୁ ପବିତ୍ର କରିଦିଅନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ, କେବଳ ହରିଙ୍କୁ ହିଁ ପୂଜିତ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠାରେ ହରିଙ୍କ ଉପାସନା ହୁଏ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ତାହାଠାରେ ଏମିତି ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ, ଯେପରି ଜଳ ନିମ୍ନ ସ୍ଥାନକୁ ଧାଇଯାଏ। ହରି ହିଁ ଉପାସ୍ୟ, କାରଣ ସେଉଁଠି ଚେତନାର ମୂଳ କାରଣ। ଯିଏ ଏହି ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରେ, ସେଉଁଠି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମଙ୍ଗଳ ଲାଭ ହୁଏ। ଏପରି ଭକ୍ତଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁ ତୁଷ୍ଟ ହୃଦୟରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ଏହି ଉପାସନାରେ ଲିନ ହେବା ଦ୍ୱାରା ଏକାଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ କ'ଣ କହିବି, ସଂକ୍ଷେପ କିମ୍ବା ବିସ୍ତୃତଭାବେ? ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା, ଯୁଗଗୁଡ଼ିକର ଲକ୍ଷଣ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଅବଧି କେମିତି? ଏହି ବିଷୟରେ ମୁଁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିବି, କାରଣ ଏହି ନୀତିଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଉପକାରକ। ସୃଷ୍ଟିର ଅନ୍ତ ସମୟରେ, ପୃଥିବୀରେ କେବଳ ଧର୍ମ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ। ଏଠାରେ ଏକ ବର୍ଷ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିବ୍ୟ ମାସରୁ ଗଠିତ ବୋଲି ବୁଝିବାକୁ ହେବ। ଏହି ସମୟ ମାପ ତାହାମାନେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟକୁ ଜାଣିଛନ୍ତି। ଏହାପରେ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗ ଆସେ, ତାପରେ କ୍ରମେ କଳି ଯୁଗ ଶେଷ ଯୁଗ ଭାବେ ଆସେ। କୃତ ଯୁଗରେ ସମସ୍ତେ ଦେବତା ସମାନ ଥିଲେ। ସେଠାରେ ବେଦର କୌଣସି ବିଭାଗ ଥିଲାନି। ସମସ୍ତେ ସଦା ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିଲେ, ତପସ୍ୟା ଓ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମନ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଲଗ୍ନ ଥିଲା, ଇର୍ଷ୍ୟା ଓ କପଟ ଥିଲାନି। ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରବୀଣ ଥିଲେ। ଅକାମ ଫଳରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ସେମାନେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରୁଥିଲେ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ତ୍ରେତା ଯୁଗର ଧର୍ମ କଥା କହିବି, ମନୋযোগରେ ଶୁଣ। ଏଠାରେ ହରି ରକ୍ତିମ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଲୋକମାନେ କିଛି ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ସତ୍ୟ ଓ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ସଦା ଧ୍ୟାନରେ ଲଗ୍ନ ଓ ଚିନ୍ତନରେ ନିରତ। ଏଠାରେ ହରି ପୀତ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି ଓ ବେଦ ଭାଗିଯାଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଦି ଚାରିବର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ କିଛି ଲୋକଙ୍କର ରାଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୋଷ ଦେଖାଯାଏ। କିଛି ଲୋକ ଧନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଭୋଗ୍ୟ ଜିନିଷର ଆଶା କରନ୍ତି, କିଛିଙ୍କ ମନ ଅଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ। ଅଧର୍ମର ପ୍ରଭାବରେ ଲୋକମାନେ କ୍ଷୀଣ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁଠି କିଛି ଲୋକ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ସେଉଁଠି ଅନ୍ୟେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଇର୍ଷ୍ୟା କରନ୍ତି। ଏବେ କଳି ଯୁଗ ଆସିଲେ, ଧର୍ମ କେବଳ ଏକ ପାଦରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ। ଏଠାରେ ଯିଏ କି ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଓ ଯଜ୍ଞ କରେ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଇର୍ଷ୍ୟା କରନ୍ତି। ଅଧର୍ମର ପ୍ରଭାବରେ ବିପଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। କଳି ଯୁଗରେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଆୟୁ କ୍ଷୁଦ୍ର ହୋଇଯାଏ। ଏହି କଳି ଯୁଗର ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବରଣୀ ଦିଅ, କାରଣ ତୁମେ ଧର୍ମକୁ ଜାଣିବାରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ। କଳି ଯୁଗରେ ଲୋକମାନେ କ'ଣ ଖାଇବେ, ସେମାନଙ୍କ ଆଚରଣ କେମିତି ହେବ? ମୁଁ ଏହି କଥା ସଠିକ୍ ଭାବେ ତୁମକୁ କହିବି। ଏହି କଳି ଯୁଗ ଅତି ଭୟାନକ, ସମସ୍ତ ପାପର ମିଶ୍ରଣ। ଏଠାରେ କଳି ଯୁଗ ଆସିଲେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ବେଦକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବେ। ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଅହଂକାର ଓ ଅସତ୍ୟରେ ଲିନ ହେବେ। ସମସ୍ତେ ଅଧର୍ମରେ ଲୋଭୀ ଓ ମିଥ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ହେଇଯିବେ। ମାନବ ଆୟୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୁଦ୍ର ଥିବାରୁ, ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏପରି ଭାବେ ଯୁଗର କ୍ରମ ଓ ଧର୍ମର ଅବସ୍ଥା କଥା ଏଠାରେ ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି।