ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଏକ ଶିକାରିଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରରେ ପଡ଼ି, ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଘରର ଗଭୀରାଙ୍ଗଣରେ ଅପରାଧୀ ହେଲି। ଶିକାରି ତାଙ୍କର ବାକୁଡ଼ା ହାତରେ ମୋତେ ଧରିଲେ, ତାଙ୍କ ସହ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଲୋକ ଓ କୁକୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୌଡ଼ି ଆସିଲେ। ଶିକାରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ମୋତେ ଏବଂ ସେଇ କୁକୁରକୁ ନେଇ ଗଲେ। ଏହି ଦୈବିକ କ୍ରିୟାରେ, ମୋ ପାଇଁ ଏବଂ ସେଇ କୁକୁର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରମ ଧାମ ଲାଭ ହେଲା। ଏହି ପରମ ଧାମ ପ୍ରାପ୍ତି ପରେ, ମହାଦେବ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାସନା କିମ୍ବା କୃତ୍ୟର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଲା କଣ? ଶିକାରି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ ଏବଂ ହରିଙ୍କ ଉପାସନାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ହେଲେ। ଏମିତି ଲୋକମାନେ ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଦେବମଣ୍ଡଳୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଦା ପୂଜିତ। ଏପରି ହରିଭକ୍ତମାନେ ଯେଉଁଠି ମୁକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ନିୟତ, ସେଠାରେ ଭୟଙ୍କର ସଂସାର ବନ୍ଧନ କେମିତି ହେବ? ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଆନନ୍ଦରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶୁଭ ଧାମକୁ ଯାନ୍ତି। ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ମନକୁ ପବିତ୍ର କରି, ଆଉ କେବେ ଜନନୀଙ୍କ ଦୁଧର ରସ ଚାଖନ୍ତି ନାହିଁ—ଅର୍ଥାତ୍ ପୁନଃଜନ୍ମ ନାହିଁ। ସେମାନେ ସ୍ପର୍ଶ କିମ୍ବା କଥାବାର୍ତ୍ତା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି; ଏହିକାରଣରୁ, ହରିଙ୍କୁ ଏକମାତ୍ର ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଏକଠା ହୁଏ, ଯେପରି ଜଳ ନିମ୍ନ ଭୂମିକୁ ଝରି ଆସେ, ଓ ଦ୍ୱିଜ, ସେଠି ହରିଙ୍କୁ ଏକମାତ୍ର ପୂଜିବା ଦରକାର, କାରଣ ତିନିଁ ହେଉଛନ୍ତି ଚେତନାର କାରଣ। ଯେଉଁଠି ହରି ପୂଜିତ, ସେଠାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମଙ୍ଗଳ ଲାଭ ହୁଏ। ବିଷ୍ଣୁ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ଏମିତି ଭକ୍ତଙ୍କ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଉପାସନାର ଫଳ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ସମାନ। ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ କିଛି କହିବି କି? ସଂକ୍ଷେପ କିମ୍ବା ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିବା ପ୍ରୟୋଜନ ରହିଲା କଣ? ଏବେ ମୁଁ ଯୁଗଗୁଡ଼ିକର ଲକ୍ଷଣ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଅବଧି ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଉପକୃତ କରୁଥିବା ଯୁଗଧର୍ମ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି। ଯେତେବେଳେ ବିନାଶ ସମୀପାସ୍ଥିତ ହୁଏ, ତେବେ ମାତ୍ର ଧର୍ମ ଏ ପୃଥିବୀରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଥାଏ। ମହାନୁଭାବ, ସେଠି ଏକ ବର୍ଷ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିବ୍ୟ ମାସ ରହିଥାଏ। ଏହି ସମୟମାନେ ତତ୍ତ୍ୱଦର୍ଶୀ ମହାପୁରୁଷମାନେ ଯେପରି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହିପରି ଜାଣିବା ଉଚିତ। ପରେ ଡ୍ୱାପର ଯୁଗକୁ କୁହାଯାଏ, ଏବଂ କ୍ରମରେ କଳିକୁ ଶେଷ ଯୁଗ ବୋଲି ଜାଣାଯାଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣ, କୃତ ଯୁଗରେ ସମସ୍ତେ ଦେବତା ସମାନ ମନ୍ୟ ହେଉଥିଲେ। ସେଠି ବେଦର ବିଭାଜନ ନଥିଲା। ସମସ୍ତେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଭଜନ କରୁଥିଲେ, ତପସ୍ୟା ଓ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ମନ ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନରେ ଲାଗିଥିଲା, ଇର୍ଷ୍ୟା ଓ ଚତୁରତା ଥିଲା ନାହିଁ। ସେମାନେ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରଭିନ୍ନ। ଅକାମ ଫଳରେ ଏକତା ଲାଭ କରି, ସେମାନେ ପରମ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରୁଥିଲେ। ଏବେ ମୁଁ ତ୍ରେତା ଯୁଗର ଧର୍ମ କହିବି, ଆପଣ ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏହି ଯୁଗରେ ହରି ରକ୍ତିମ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ଲୋକମାନେ କିଛି କଷ୍ଟ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ସତ୍ୟ ଓ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ଧ୍ୟାନରେ ଲଗ୍ନ ଏବଂ ଚିନ୍ତନରେ ନିରତ। ଏହି ଯୁଗରେ ହରି ପୀତବର୍ଣ୍ଣ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ବେଦ ମଧ୍ୟ ବିଭାଜିତ ହୁଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଦି ବର୍ଗ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, କିଛି ଲୋକରେ ରାଗାଦି ଦୋଷ ଦେଖାଯାଏ। କିଛି ଧନ ଓ ଅନ୍ୟ ଭୌତିକ ଅବସ୍ଥାରେ ଆସକ୍ତ, କିଛି ମନରେ ଅପବିତ୍ରତା ରହିଥାଏ। ଅଧର୍ମର ପ୍ରଭାବରେ ଲୋକମାନେ ଅଳ୍ପ ହେଉନ୍ତି। ଯେଉଁଠି କିଛି ଲୋକ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ସେଠି ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଇର୍ଷ୍ୟା କରନ୍ତି। ଏବେ କଳି ଯୁଗ ଆସିଲେ, ଧର୍ମ କେବଳ ଏକ ପାଦରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ। ଯେଉଁ କୌଣସି ଲୋକ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ଇର୍ଷ୍ୟା କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଭାବରେ ଯୁଗମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ ଓ ଧର୍ମ ଏ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ।