ତିନି ଲୋକର ରାଜା କ୍ରଭୁବନ ନାମରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ହରିନାଭ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଉଲ୍ଲେଖିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦିବସ୍ପତି ଅତୀବ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଅଟୁଟ ଶକ୍ତିର ଧାରୀ ଭାବରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ। ଏଭଳି ମନୁମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ରମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ କେମିତି ଅଛନ୍ତି, ଏହି ସତ୍ୟ କଥାର ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଏକ ଦିନରେ ସେମାନେ ସ୍ୱ-ସ୍ୱ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଧିକାର ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି। ବହୁତ ରଚୟିତା ଅଛନ୍ତି; ବିଦ୍ୱାନମାନେ ତାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା କୁ ଜାଣନ୍ତି। ମୁଁ ଆଜି ତାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା କୁ ଗଣନା କରିପାରିବି ନାହିଁ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଚାରି ମନୁ ଅତୀତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ମୋର ମହିମା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଶାଳ। ଏହା ପରେ ମୁଁ କାର୍ଯ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯିବି; ମୋ କଥା ଶୁଣ। ଏହି କଥା କହିବା ଓ ଶୁଣିବା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ଯିଏ ପୃଥିବୀର ଏକ ଅଂଶରେ ଅଶୁଦ୍ଧ ମାଂସ ଭୋଜନ କରିଥିଲେ, ସେ ଶକୁନିର ଅସ୍ତ୍ରରେ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଘର ଦରବାରରେ ପଡିଯାଇଥିଲେ। ସେ ମୋତେ ତାଙ୍କ ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ କହିବା ହାତରେ ଧରିଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଓ କୁକୁରମାନେ ଦୌଡି ଆସିଥିଲେ। ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ପରିକ୍ରମା କରିଗଲେ, ହେ ନାଥ। ମୋତେ ଓ କୁକୁରକୁ ମଧ୍ୟ ପରମ ଧାମ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହାପରେ, ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିୟମିତ ପୂଜା କରି ଆଉ କଣ ଲାଭ ମିଳିବ? ସେ ଆତ୍ମସନ୍ତୋଷ ଉପଲବ୍ଧ କରି, ହରିଙ୍କ ପୂଜାରେ ଭକ୍ତିଶୀଳ ହେଲେ। ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଦେବମଣ୍ଡଳ ଦ୍ୱାରା ସଦା ପୂଜିତ। ଯଦି ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଇବାକୁ ନିର୍ଦିଷ୍ଟ, ତେବେ ଦୁର୍ଜୟ ସଂସାର ର ବନ୍ଧନ କିପରି ହେବ? ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଏମାନେ ଉଲ୍ଲାସରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶୁଭ ଧାମକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଚିତ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ, ସେମାନେ ପୁଣି ମା ଦୁଗ୍ଧ ରସ ପାନ କରିନାହାନ୍ତି। ସେମାନେ ଶରୀର ସଂସ୍ପର୍ଶ କିମ୍ବା ସଂବାଦ ଦ୍ୱାରା ଜଗତକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତି; ଏହିପାଇଁ ହରିଙ୍କୁ ଏକା ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଏକାଗ୍ର ହୁଏ, ଯେପରି ଜଳ ତଳସ୍ଥଳରେ ଏକାତ୍ର ହୁଏ, ହେ ଦ୍ୱିଜ। ହରିଙ୍କୁ ଏକା ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ସେ ଚେତନାର କାରଣ। ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ପୂଜିତ ହୁଏ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଉଚ୍ଚତମ କ୍ଷେମ ଲାଭ କରିଥାଏ। ସେମାନେ ଦେଉଁଥିଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ଉତ୍ସାହପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହାଠାରେ ମୁଁ ଆଉ କଣ କହିବି, ସଂକ୍ଷେପ କିମ୍ବା ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ? ଏବେ ମୁଁ ଯୁଗର ଲକ୍ଷଣ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଅବଧି ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ମୁଁ ଯୁଗର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିବରଣ କରିବି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଉପକୃତ କରିଥାଏ। ଏଭଳି, ବିନାଶ ଆସିଲେ, ଧର୍ମ ଏକା ପୃଥିବୀରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ। ହେ ଉତ୍ତମ, ଏଠାରେ ଏକ ବର୍ଷ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିବ୍ୟ ମାସରେ ବିଭକ୍ତ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ। ସମୟର ଏହି ମାପ ତଥ୍ୟଜ୍ଞମାନେ ଯେମିତି କହିଛନ୍ତି, ସେହିପରି ଜାଣିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ସେମାନେ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗ ବିଷୟରେ କହନ୍ତି, ଏବଂ କ୍ରମରେ କଳିକୁ ଶେଷ ଯୁଗ ଭାବରେ ଜାଣନ୍ତି। କୃତ ଯୁଗରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ସମାନ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଇଥିଲେ। ଏବଂ ବେଦର ବିଭାଜନ କୃତ ଯୁଗରେ ଥିଲା ନାହିଁ। ସେମାନେ ସଦା ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରି, ତପସ୍ୟା ଓ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଚିତ୍ତ ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନରେ ବ୍ୟସ୍ତ, ଦ୍ୱେଷ ଓ ଚାଳାକିରୁ ମୁକ୍ତ। ସେମାନେ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ବିବେକଶୀଳ। ଇଚ୍ଛାହୀନ ଫଳରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ତ୍ରେତା ଯୁଗର ଧର୍ମ ବିବରଣ କରିବି; ଆପଣ ଏହାକୁ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣନ୍ତୁ।