ପୁନଃ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଅନୁଭୂତିରେ ପାରଙ୍ଗତ ସନକଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ଜାଣିଥିବା ସନକ, ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃପାରୁ, ଏହିପରି କଥା କହିଲେ—“ଯାହା ଦୁର୍ବିନିତ୍ର ସ୍ୱପ୍ନକୁ ନଷ୍ଟ କରେ, ଯାହା ପୁଣ୍ୟ, ଧାର୍ମିକ, ପାପୁକୁ ଦୂର କରେ ଓ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ; ଯାହା ସମସ୍ତ ରୋଗକୁ ଶାନ୍ତ କରେ ଓ ଆୟୁ ଏହିପରି ଉତ୍କର୍ଷ କରେ—ସେହି ଦିବ୍ୟ ମହାପୁରୁଷମାନେ ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନାର ସଂଯୋଗକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ଏହି ସଂଯୋଗକୁ ପୁଣ୍ୟ ଚାହିଁଥିବା ଋଷି ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସେବା କରନ୍ତି। ସୂର୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଯମୁନା ଓ ବ୍ରହ୍ମା—ତାଙ୍କର ଏହି ସଂଯୋଗ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ। ଏହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଷ୍ଟ କରେ, ସମସ୍ତ ବିପଦକୁ ଦୂର କରେ। ଏହି ସଂଯୋଗରେ, ମହାମୁନି, ସବୁଠୁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ପ୍ରୟାଗ ଭାବରେ ଜଣାଶୁନା। ଏଠି, ସମସ୍ତ ଋଷି ନିଜ-ନିଜ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଗଙ୍ଗାର ଏକ ଫୁଟିଁ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ, ଯଜ୍ଞର ଏକ ଶୋଳାଂଶ ପୁଣ୍ୟ ମଧ୍ୟ ମିଳେ ନାହିଁ। ଯଦି କେହି ଏହିପରି କିଛି କରେ, ସେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ—ତେବେ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଲୋକର କଥା କଣ! ଦେବତାଙ୍କୁ ଋଷିମାନେ ସେବା କରନ୍ତି—ତେବେ ସାଧାରଣ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ କିପରି ସେବା କରିବା ଉଚିତ! ଏଠି, ବେଦିର ଅଧଃଅର୍ଦ୍ଧ ତଳେ ଜ୍ଵଳିଥିବା ଦିବ୍ୟ ଚକ୍ଷୁକୁ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥା କହିବାକୁ ଅଧିକ ଅଛି କି? ଏଠି ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ ସମାନ ରୂପ ମିଳିଥାଏ। ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ଆରୋହଣ କରି, ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକର ଲାଭ ହୁଏ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ସ୍ଥାନ ହଜାର ହଜାର ଲୋକକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁର ଲୋକକୁ ଯାଇଥାଏ। ସେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ବିଦ୍ୟମାନ—ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ମୋର ଶରୀର ଛୁଇଁ ଦେଲେ, ଦେବତା ସମାନ ହେବା ଯୋଗ୍ୟତା ମିଳେ। ଗଙ୍ଗାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଭୂମି ଅମର ରୂପକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଧର୍ମ ପ୍ରଚାରକ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ। ଏହିପରି ଭକ୍ତିରେ ଶିର ଉପରେ ଗଙ୍ଗାର ମୂଳ ଧରିଥିବା ଲୋକ ବିଷ୍ଣୁର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହିପରି ଇଚ୍ଛା କରିଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁର ଲୋକକୁ ଯାଇଥାଏ। ଏଠି, ଏହିପରି କଥା କହିବାରେ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ଅସମର୍ଥ—ଅନ୍ୟମାନେ ଅଧିକ କଥା କହିଲେ କଣ ଲାଭ? ଏହି ଗଙ୍ଗା-ଯମୁନା ସଂଗମରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଲୋକ ପାପ କରି ନରକକୁ ଯାଇପାରନ୍ତି। ତୁଳସୀ ଓ ହରିର ମହିମା କଥା କହିଥିବା ଲୋକ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଏହିପରି। ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତିପାଇ, ବିଷ୍ଣୁର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତିପାଇ, ସୂର୍ୟ ଲୋକକୁ ଯାଇଥାଏ। ମେଷ, ବୃଷ, ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରେ। ତୁଙ୍ଗଭଦ୍ରା, କାବେରୀ, କାଲିନ୍ଦୀ, ବାହୁଦା ମଧ୍ୟ—ଏହି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗଙ୍ଗା ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଏହିପରି ଭାବେ, ସମସ୍ତ ଉପସ୍ଥିତ ଗଙ୍ଗା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଷ୍ଟ କରେ। ସେ ପବିତ୍ର କରେ; ସେ ପବିତ୍ରତାର ଦାତ୍ରୀ—ଏହିପରି ଗଙ୍ଗାକୁ ଲୋକମାନେ କିପରି ସେବା କରନ୍ତି ନାହିଁ? ବାରାଣସୀ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତିରେ। ଏଠି, ଶାସ୍ତ୍ର ଶୁଣିଥିବା ଲୋକମାନେ କାଶୀକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଗୁଣଗାନ କରିଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ ପାପ ଛାଡ଼ି, ସେ ଶିବ ଲୋକକୁ ଯାଇପାରନ୍ତି। ଅନେକ ପାପରେ ଭରିଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖମୁକ୍ତ ଅବସ୍ଥା ପାଇଥାଏ। ସେମାନେ ମଧ୍ୟ, ପାପରୁ ମୁକ୍ତିପାଇ, ଶିବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି। ପୃଥିବୀର ଏକମାତ୍ର ଶାସକ ହେବା ପରେ, କାଶୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ ହୁଏ। କାଶୀର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଚାରିପ୍ରକାର ଫଳ ଦୂର ନୁହେଁ।