ଏକ ଦିନ, କିଛି ଲୋକ ଅପମାନ ଓ ଅନ୍ୟାୟର ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ କେବେ ଅନୁଭବ କରିନଥିଲେ। ସମୟ ବିତିବା ସହିତ ଦେହ ବୃଦ୍ଧ ହୋଇଯାଏ, ଶକ୍ତି ହ୍ରାସ ପାଏ। ଏହି ସବୁ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବେଦମାଲି ଧର୍ମର ପଥରେ ନିଷ୍ଠା ହେଲେ। ସେ ନିଜ ଉପାର୍ଜିତ ଧନର ଅର୍ଧାଂଶ ଦାନ କଲେ। ଏହିପରେ ନିଜ ଦୂଷ୍ୟ କର୍ମଗୁଡିକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଶପଥ କଲେ। ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନ କରିଲେ। ଏହା ପରେ, ସେ ନର ଓ ନାରାୟଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ, ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ। ସେଠି ଅନେକ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଲଗା ଗଛ ଥିଲା, ଅନେକ ବୃଦ୍ଧ ଋଷିମାନେ ସେଠି ସେବାରେ ନିମଗ୍ନ ଥିଲେ। ବେଦମାଲି ଏଠି ଦେଖିଲେ, ଏକ ଦୀପ୍ତିର ଭଣ୍ଡାର ଭଳି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରହ୍ମ ଉପାସିତ ହେଉଛନ୍ତି। ସେ ତଳ ପତ୍ର ଭୋଜନ କରୁଥିବା ଏହି ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖି ବେଦମାଲି ନମସ୍କାର କଲେ। ସେ ମୂଳ, କନ୍ଦ, ଫଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିଲେ, ମନ ନାରାୟଣରେ ଏକାଗ୍ର ଥିଲା। ବେଦମାଲି ଭବ୍ୟ ଭାବରେ ନମସ୍କାର କରି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବକ୍ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ, “ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ! ମୋତେ ଜ୍ଞାନ ଦେଇ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ।” ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ହସି, ବେଦମାଲିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ଏହି ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ଜ୍ଞାନ କହିବି, ଯାହା ନିଜକୁ ଅନୁଶାସିତ କରିନଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କଷ୍ଟକର। ତୁମେ କେବେ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଦୁଷ୍ଟ ଆଲୋଚନା କରିବେ ନାହିଁ। ହରିଙ୍କ ଉପାସନାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖ, ମୂଢ଼ମାନଙ୍କ ସଂଗ ତ୍ୟାଗ କର। ଜଗତକୁ ନିଜ ଦେହ ଭଳି ତ୍ୟାଗ କରିଲେ, ଶାନ୍ତି ପାଇବା। ଅଭିମାନ, ଅହଂକାର ଓ କଠୋରତା ତ୍ୟାଗ କର। ନିଜର କରାଯାଇଥିବା ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ ଉଘାଡିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଅତିଥିମାନେ ଆସିଲେ ସମ୍ମାନ କର, ନିଜ ପରିବାର ସହ କୌଣସି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ନ ରଖ। ମୁଁ ଭାବିଥିବା ଭଳି, ବିଶ୍ୱର ନାଥ ନାରାୟଣଙ୍କ ଉପାସନା କର। ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଏକାଗ୍ରତାରେ ସେବା କର। ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ଦିରରେ ତଳଟିକୁ ସୁନ୍ଦର କର ଓ ଦୀପ ଜଳା। ପରିକ୍ରମା, ନମସ୍କାର ଓ ସ୍ତୁତିପାଠ କର। ରୋଜ ଭଳି ଏକାଗ୍ରତାରେ ବେଦାନ୍ତ ପାଠ କର। ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସମସ୍ତ ପାପ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥାଏ। ଯେ ଜ୍ଞାନରେ ସଦା ନିଷ୍ଠା ରଖେ, ସେ କିଛି ଜ୍ଞାନ ଅଂଶ ମିଳିଥାଏ।” ବେଦମାଲି ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ନିଜେ ଚିନ୍ତା କଲେ—ମୁଁ କିଏ? ମୋ କାର୍ଯ୍ୟ କଣ? ଏହିପରି ଚିନ୍ତାରେ ସେ ଦିନ ରାତି ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ରହିଲେ। ପୁନଃ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ନମସ୍କାର କରି ପ୍ରସ୍ନ କଲେ—“ମୁଁ କିଏ? ମୋ କାର୍ଯ୍ୟ କଣ? ମୋ ଜନ୍ମ କଣ? ମୋତେ କହନ୍ତୁ। ଅଜ୍ଞାନର ପବନରେ ଚଳିତ ମନ କିପରି ସତ୍ତା ପାଇବ?” ଜ୍ଞାନୀ କହିଲେ, “ଅହଂକାର ଓ ଚିତ୍ତର କାର୍ଯ୍ୟ ଆତ୍ମାର ସହିତ ସଂପୃକ୍ତ ନୁହେଁ। ମୁଁ ଯେଉଁ ଜଣେ ଜାତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁଣରହିତ, ସେ କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବି? ମୁଁ ଯେଉଁ ନିରାକାର ଓ ଅପରିମିତ, ସେ କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବି? ଯେଉଁ ଜଣଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ, ସେଙ୍କୁ କାର୍ଯ୍ୟ କିପରି କୁହାଯାଏ? ଅନନ୍ତ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଜନ୍ମ କିପରି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଏ?” ଏଭଳି ଉଚ୍ଚ ଚିନ୍ତା ଓ ଦ୍ୱାଧାର ମଧ୍ୟରେ ବେଦମାଲି ତପସ୍ୟା ଓ ଜ୍ଞାନ ଉପରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ନିଜ ଆତ୍ମାର ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ସତ୍ୟ ଅନ୍ବେଷଣ କରିଥିଲେ।