ଏକ ପବିତ୍ର ଆସନରେ ବସିଥିବା ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଶ୍ରୀହରି ଏହିପରି କହିଲେ—"ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ମୁକ୍ତିକୁ ଦେଇଥାଏ; ଏହି ଜ୍ଞାନ କିପରି ଲଭ୍ୟ ହୁଏ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହାର ଉପାୟ କୁ ଜଣାଇବି। ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥକୁ ଜାଣିଥିବା ବିଦ୍ୱାନଙ୍କ ସହିତ ବସି, ଭଲଭାବରେ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ। ଯାହା ଅସ୍ଥାୟୀ, ତାହାକୁ ଛାଡି ଦେଇ, ସଦା ସ୍ଥାୟୀ ଓ ନିତ୍ୟ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ ନେବା ଦରକାର। ଯେଉଁ ଲୋକ ଦୃଷ୍ଟି ରହିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସଂସାର ଚକ୍ରରେ ଘୁଞ୍ଚିବାରେ ରହିଥାନ୍ତି; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସଂସାରରୁ ବିମୁକ୍ତି କେବେ ଆସେନାହିଁ। ଯେଉଁ ଲୋକ ଶାନ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣରେ ଅଭିନିବେଶ ରଖିନାହାନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଜ୍ଞାନ ସଫଳ ହୁଏନାହିଁ। ଯେଉଁ ଲୋକ ଶ୍ରୀହରିର ଧ୍ୟାନରେ ନିତ୍ୟ ଲିନ ଅଛନ୍ତି, ସେ ମୁକ୍ତିକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଜିଜ୍ଞାସୁ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ସେ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଭାବରେ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି କରୁଣା ରଖିବାରେ ନିରତ ରହିବା ଉଚିତ। ଏପରି ଜାଣିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯୋଗ ଜନିତ ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ଯୋଗ ହେଉଛି ପବିତ୍ର ଜ୍ଞାନ; ଏହି ଜ୍ଞାନ ମୁକ୍ତିକୁ ଦେଇଥାଏ। ଅଥର୍ବଣ ଶ୍ରୁତି କହେ—'ବ୍ରହ୍ମର ଦୁଇ ରୂପ ଜାଣିବା ଦରକାର।' ଏହି ଦୁଇ ରୂପର ଅଭେଦ ଜ୍ଞାନକୁ ଯୋଗ କୁହାଯାଏ। ତଳ ରୂପକୁ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି; ଉପର ରୂପକୁ ପରମାତ୍ମା ଭାବରେ ଜାଣାଯାଏ। ପରମାତ୍ମା ଅବ୍ୟକ୍ତ, ପବିତ୍ର ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ସେ ହେବାବେଳେ, ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଆତ୍ମାର ବନ୍ଧନ ଛିଡ଼ିଯାଏ। ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନର ଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା ଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯାଏ। ବେଦାନ୍ତର ଅନୁସାରେ, ଦ୍ୱିଜମଣି, ତାହାଠାରେ କିଛି ଉଚ୍ଚ ନାହିଁ। ନିର୍ଗୁଣ ପରମାତ୍ମା ପାଇଁ କିଛି କରିବା ବା ଉପଭୋଗ କରିବା ନାହିଁ। କାରଣ, ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ; ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଜାଣିବା ଯୋଗ୍ୟ ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ, ଏହି ଏକମାତ୍ର। ଏହି ଚିନ୍ତନ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ଜ୍ଞାନ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଉପାୟ। ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନୀମାନେ, ଦ୍ୱିଜମଣି, ଏହାକୁ ପରମ ବ୍ରହ୍ମର ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଜ୍ଞାନର ଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା, ଅବିନାଶୀ ଅନେକ ରୂପରେ ଦେଖାଯାଏ। ଏହିପାଇଁ, ମୁକ୍ତିକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଦ୍ୱିଜମଣି, ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ମାୟାକୁ ଛାଡ଼ି ଦେବା ଉଚିତ। ପରେ, ମାୟା ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ ଓ ଭିନ୍ନତା ଭାବ ଦେଇଥିବା ବୋଲି ଜାଣିବା ଦରକାର। ଏହିପରି, ଭ୍ରମ ରହିଥିବା ଲୋକ ଅଜ୍ଞାନର ନାଶ କରିବା ଉଚିତ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ, ପରମାତ୍ମା ସତତା ହୃଦୟରେ ଚମକି ରହିଥାନ୍ତି। ଯୋଗ ଏଠି ଆଠ ଅଙ୍ଗରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ; ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟରେ ଏହି ଅଙ୍ଗଗୁଡିକ ବିବରଣା କରିବି। ସେଗୁଡିକ ହେଉଛି ପ୍ରାଣାୟାମ, ପ୍ରତ୍ୟାହାର, ଧାରଣା, ଏବଂ ଧ୍ୟାନ। ମୁଁ ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ଜଣାଇବି, ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ। କ୍ରୋଧ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟା ନାହିଁ ଥିବାକୁ ଯମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସଦ୍ଗୁଣୀମାନେ ଯାହାକୁ ଗୌରବ କରନ୍ତି, ତାହା ହେଉଛି ଅହିଂସା; ଏହା ଯୋଗରେ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ। ସତ୍ୟବାଦୀ ହେବା ଉଚିତ, ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏବେ ଅସ୍ୱାମୀ ନେବା ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ଅନ୍ୟର ଜିନିଷ ନେବା ଚୋରି; ଏହାକୁ ଛାଡି ଦେବା ଅଚୋରି। ଯେଉଁ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଛାଡି ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେ ଅପସଦ ଭାବରେ ଗଣିବା ଉଚିତ। ସେ ସମସ୍ତ ଜାତିରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ; ସେଙ୍କୁ ସହିତ କଥା ହେବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପରି ପାପ। ଏମିତି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସହିତ ଯେଉଁମାନେ ମିଶନ୍ତି, ସେମାନେ ବଡ଼ ପାପର ଦୋଷୀ ହୁଅନ୍ତି। ଉପହାର ନେବାକୁ ଅପରିଗ୍ରହ କୁହାଯାଏ; ଏହା ଯୋଗରେ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ। ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କ୍ରୋଧକୁ ଦୁଷ୍ଟତା କୁହନ୍ତି; ଏହାର ବିପରୀତ, କ୍ରୋଧ ନାହିଁ ଥିବା ଗୁଣ। ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଇର୍ଷ୍ୟାକୁ ଦୋଷ କୁହନ୍ତି; ଏହାକୁ ଛାଡି ଦେବା ହେଉଛି ଅନିର୍ଷ୍ୟା।