ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମହାନ ବକ୍ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା, ମୋତେ ସତ୍ୟ ଉପାୟଟି ଠିକ୍ ଭାବେ କହନ୍ତୁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ଭକ୍ତିର ମୂଳ ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ, ଏବଂ କର୍ମ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ କଣ ଭକ୍ତି? କେମିତି ହଜାର ହଜାର ଜନ୍ମ ଧରି ହରି ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ?” ତା’ପରେ ଉତ୍ତର ଆସିଲା, “ଉତ୍ତମ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଏହି ଜ୍ଞାନକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ବୋଲି କହନ୍ତି। ଯୋଗ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର—କର୍ମ ଓ ଜ୍ଞାନ। ସେହିପାଇଁ କର୍ମ ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଲୋକ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। କେଶବଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତିମାନ ରୂପକୁ ପୂଜିବା ଓ ସେଠାରେ ଭକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ। ବିଷ୍ଣୁ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସେଉଁଠି ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଦୁଇଁ ଯୋଗରେ ଇର୍ଷ୍ୟା ରହିତ ଓ ଦୟା ଏକ ସମାନ ଗୁଣ। ଏହିଭଳି ମନ ମଧ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଦୁଇଁ ପ୍ରକାର ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଅଭ୍ୟାସ କରୁଥିବା ଲୋକେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବତା, ଚକ୍ରଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ପରମ ସ୍ୱରୂପକୁ ଜାଣିଥାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଯିଏ ନୀତିର ନାମରେ କୌଳିନ୍ୟ କରେ, ବିଷ୍ଣୁ ସେଉଁଠି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଯିଏ ଆଚରଣରେ ମିଥ୍ୟାବାଦୀ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପୀଙ୍କ ସମାନ। ସେମାନଙ୍କର ତପସ୍ୟା, ପୂଜା, ଧ୍ୟାନ ସବୁ ଅଫଳ। କର୍ମ ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଲୋକ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଦେବତାମାନଙ୍କର ପୂଜା ପ୍ରଥା କର୍ମ ମାର୍ଗ ବୋଲି ପରିଚିତ। ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରକାରେ ପ୍ରଶଂସା କରେ, ସେ କର୍ମ ଯୋଗୀ। ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି ସହିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜିବାକୁ କ୍ରିୟା ଯୋଗ ବୋଲାଯାଏ। ଏହିପରି କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବଜନ୍ମର ସମସ୍ତ ପାପ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଏଵଂ ଏହି ଜ୍ଞାନ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ; ଏହା ପ୍ରାପ୍ତିର ଉପାୟ ମୁଁ କହିବି। ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ଶାସ୍ତ୍ର ଅର୍ଥ ଜାଣିଥିବା ବିଦ୍ୱାନମାନେ ସହିତ ଭଲ ଭାବେ ବିଚାର କରିବା ଉଚିତ। ଅସ୍ଥାୟୀ ଜିନିଷ ଛାଡ଼ି ସଦା ସ୍ଥାୟୀ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ କରିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ଅସଙ୍ଗ ନୁହେଁ, ସେ ସଂସାରରେ ଘୁରିଘୁରି ଫେରେ। ସେ ଲୋକ ପାଇଁ ସଂସାର ରୁଟିବା ଅବସର କେବେ ଆସେ ନାହିଁ। ଶାନ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣ ବିହିନ୍ନ ଥିଲେ ଜ୍ଞାନ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ ନାହିଁ। ଯିଏ ସଦା ହରି ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ, ସେ ମୋକ୍ଷ ଅଭିଲାଷୀ। ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଭାବେ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ଦୟା ରଖିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଜାଣିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯୋଗ ଜ୍ଞାନ ଧାରୀ ଭାବେ ବୁଝାଯାନ୍ତି। ଯୋଗ ହେଉଛି ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ, ଏହି ଜ୍ଞାନ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ଅଥର୍ବଣ ଶ୍ରୁତି କହେ, “ବ୍ରହ୍ମର ଦୁଇ ରୂପ ଜାଣିବା ଉଚିତ।” ଏହି ଦୁଇଁ ରୂପର ଅଭେଦ ଅନୁଭୂତିକୁ ଯୋଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଅଧମକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି, ଉତ୍ତମକୁ ପରମାତ୍ମା ବୋଲି ଜାଣିଯାଏ। ପରମ ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଏହି ସମୟରେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆତ୍ମାର ବିଭାଗ ର ଅନ୍ତ ହୁଏ। ଲୋକମାନେ ଜ୍ଞାନ ଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା ଭିନ୍ନତା ଦେଖିଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏହା ମାନସିକ ଭେଦ। ଏବଂ ଵେଦାନ୍ତ କହିଛି, ଏହାଠାରୁ ଉପରେ କିଛି ନାହିଁ। ନିର୍ଗୁଣ ପରମାତ୍ମା ପାଇଁ କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ଓ ଭୋକ୍ତୃତ୍ୱ ନାହିଁ। ଯାହା ଜାଣିବା ଦ୍ୱାରା ମୋକ୍ଷ ମିଳେ, ସେଇ ଏକମାତ୍ର ଜ୍ଞାନ। ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଚିନ୍ତନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତିର ସ୍ରେଷ୍ଠ ଉପାୟ।