ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ମୁକ୍ତି କେମିତି ଲଭ୍ୟ ହୁଏ, ଏହାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି। ଯେପରି ଦେହ ଛାଡିଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ସେହିଭଳି ଉପାୟରେ କଥାକୁ କହିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଯେହেতୁ ତୁମେ ସଂସାର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବାର ଉପାୟ ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଛ, ତେଣୁ ଶୁଣ: ହରି ହେଉଛନ୍ତି ରକ୍ଷକ, ରୁଦ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ସଂହାରକ, ଏବଂ ସେଇ ମୁକ୍ତି ଦାତା। ବିଷ୍ଣୁ, ନାରାୟଣ, ଯିଏ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ, ସେଇ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏହି ଅଜର, ଅମର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ ମାନବ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ଲଭେ। ଜ୍ଞାନ, ଯାହା ସଦା ଆନନ୍ଦମୟ ରୂପରେ ଅଛି, ଏହାକୁ ମୁକ୍ତିର ଉପାୟ ବୋଲି ବିଦ୍ୱାନମାନେ କହନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ହରିଙ୍କୁ ନିତ୍ୟଧାମ ଦାତା ବୋଲି ଭଜନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରକୃତ ପଣ୍ଡିତ। ଯେଉଁମାନେ ହୃଦୟରେ ସତ୍ୟର ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ହରିଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦାତା ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି। ଯିଏ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେଇ ମୁକ୍ତି ଦାତା। ସେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଧାର; ଏହି ଦେବଙ୍କୁ ଶରଣ ନିଅ। ଋଷିମାନେ ଯିଏ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦାତା ବୋଲି କହନ୍ତି। ସେଉଁଠି ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହେଁ—ବିଷ୍ଣୁ ନିଜେ କର୍ମର ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ନିଷ୍କାମ କର୍ମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଯିଏ ଅପ୍ରକାଶ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦର ଭୋକ୍ତା, ସେଇ ପ୍ରଭୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏହି କରୁଣାମୟଙ୍କୁ ଯେଉଁମାନେ ଭଜନ୍ତି, ସେମାନେ ନିତ୍ୟଧାମ ପାଆନ୍ତି। ହରି ଅବିନାଶୀ, ଜରା ଓ ମୃତ୍ୟୁ ରହିତ, ସେଇ ମୁକ୍ତି ଦାତା। ଯେଉଁମାନେ ସେଇ ପରମପୁରୁଷଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଦ୍ରୁତ ଅମରତ୍ୱ ଲଭନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଉପରେ ଯାହା ଅଛି, ସେଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମଧାମ। ଯିଏ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନ ରୂପକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ଦାତାକୁ ଚିହ୍ନନ୍ତି। ଯୋଗୀ ଯିଏ ସଦା ଉପାସନା କରେ, ସେ ପରମ ପଦ ଲଭେ। ଯେଉଁ ଯୋଗୀ ରାଗ ଦ୍ୱେଷରୁ ମୁକ୍ତ, ସେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଏଠି ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲା—“ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବକ୍ତା, ସେହି ପରମ ପଦ ପାଇଁ ସଠିକ୍ ଉପାୟ କ’ଣ? ଭକ୍ତିର ମୂଳ ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ, ଏବଂ କର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଭକ୍ତି କ’ଣ?” ହଜାର ଜନ୍ମ ଧରି ଯେଉଁ ଭାବେ ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେ ଉପାୟ କ’ଣ? ପରମ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ୱର ହୁଏ। ଏହି ବୁଝିବାକୁ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଜ୍ଞାନ ବୋଲି କହନ୍ତି। ଯୋଗ ଦୁଇ ପ୍ରକାର—କର୍ମ ଓ ଜ୍ଞାନ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ। ତେଣୁ, କର୍ମ ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଲୋକେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। କେଶବଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଓ ସେଥିରେ ଭକ୍ତି ଦେଖାଇବା ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତିର ଉପାୟ ହୁଏ। ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ବିଦ୍ୟମାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଇର୍ଷ୍ୟା ରହିତ ଓ କରୁଣାମୟ ଭାବ, ଏହି ଦୁଇ ଯୋଗରେ ସମାନ। ଏଭଳି ଭାବରେ ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କର ଦେବ, ଚକ୍ରଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରକୃତ ଜ୍ଞାନୀ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମର ନାମରେ କୌଶଳ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯିଏ ଚଳାକି କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପୀ ସମାନ। ଏପରି ତ୍ୟାଗ, ପୂଜା ଓ ଧ୍ୟାନ ଫଳହୀନ ହୁଏ। କର୍ମ ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଲୋକେ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଭଲଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜାର ଅଭ୍ୟାସ କରିବାକୁ କର୍ମମାର୍ଗ କୁହାଯାଏ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରକାର ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ଯିଏ ପ୍ରଶଂସା କରେ, ସେ କର୍ମ ଯୋଗୀ। ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପୂଜା କ୍ରିୟାଯୋଗ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଏପରି ଭାବେ, ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ସମସ୍ତ ପାପ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ୱର ହୁଏ।