ଏକ ସମୟର କଥା, ଜଣେ ମଣିଷ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଶୟନ ଶାୟୀ ହେଇ ପଡ଼ିଛନ୍ତି। ସେ ତାଙ୍କର ହାତ ପା ହଲାଇପାରୁନାହାନ୍ତି, ଚାରିପାଖରେ କାନ୍ଦୁଥିବା ଆତ୍ମୀୟ-ସ୍ନେହୀମାନେ ଅଛନ୍ତି। ମୁହଁରୁ କଥା ବାହାରୁନାହିଁ, ମନ ମଧ୍ୟରେ କେବଳ ଏହି ଚିନ୍ତା—"ମୁଁ ଯାଉଥିବା ପରେ ମୋର ଅର୍ଜିତ ଧନ-ସମ୍ପତ୍ତି କିଏ ନେବେ?" ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଜଳରେ ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ, କଣ୍ଠ ଗର୍ଜନ ହେଉଛି। ଏମିତି ଅବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଦେହ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ବେଳେ, ଯମର ଦୂତମାନେ ଆସି ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଧି ନେଇଯାନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ନରକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯୋନିର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରାନ୍ତି। ଏହିପରି ଭାବେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କର କର୍ମ ଶେଷ ହେଉଅଯ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଏହି ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ଲାଭ ହୁଏ। ତେଣୁ ଏହି ସଂସାର ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁ ଚକ୍ରରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ମହାଜ୍ଞାନର ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ହରିଙ୍କ ସେବା କରୁନାହାନ୍ତି, ସେଠାରେ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଅଜ୍ଞାନୀ କିଏ ଅଛି? ଯେମାନେ ଇଚ୍ଛାରେ ଆସକ୍ତ, କିନ୍ତୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭଜନ୍ତିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ନ୍ତି। ଜ୍ଞାନ ନଥିବା ଲୋକେ ଜୀବନରେ ବସିଥିବାବେଳେ ମଧ୍ୟ ନରକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରନ୍ତି। ମହାମୋହରେ ବିଲୀନ ଅଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହି ସଂସାରକୁ ଅନନ୍ତ ଭାବି ଭ୍ରମରେ ରହନ୍ତି। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭଜନ୍ତିନାହିଁ, ସଂସାର ବନ୍ଧନ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁନାହିଁ, ସେମାନେ ମହାପାପୀ। ଯଦିଓ ଜଣେ ଚଣ୍ଡାଳ ହେଉଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଯଦି ସେ ହରିଧ୍ୟାନରେ ଲିନ, ସେ ମହାସୁଖ ପାଆନ୍ତି। ଏପରି ଅଜ୍ଞାନୀ, ପାପୀ ଏବଂ ଚିନ୍ତାରେ ଭରିଥିବା ଲୋକେ କିଏ ନଷ୍ଟିକୁ ଯିବେ ନାହିଁ? ଏହି ମାନବ ଜନ୍ମ ପାଇ ପାରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ପରଲୋକର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ। ସେମାନେ ସେହି ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଯାହାରୁ ପୁନର୍ବାର ଫେରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ। ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ବିଲୟ ହୁଏ, ସେହି ହେଉଛନ୍ତି ସଂସାର ମୁକ୍ତି ଦାତା। ସେହି ଦେବଦେବଙ୍କୁ ଭଜିଲେ, ମଣିଷ ସଂସାର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ଏହି ସଂସାର ବନ୍ଧନରେ ବନ୍ଧିଥିବା ଲୋକମାନେ ବହୁତ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି। "କିପରି ଏହି ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଯିବା ଯାଏ? ଆପଣ ମୋତେ ଏହା କହନ୍ତୁ," ଏମିତି ପ୍ରଶ୍ନ କରାଗଲା। "ଏବଂ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, କିପରି ଏହି ଦୁଃଖ ନଶ୍ୱାତି ହେଉଛି?" ଆସକ୍ତିରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ ମଣିଷ ଲୋଭୀ ହୁଏ, ଲୋଭରୁ କ୍ରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଯେଉଁଥିରେ ବୁଦ୍ଧି ନଷ୍ଟି, ସେ ପୁଣି ପୁଣି ପାପ କରେ। ଯେପରି ଦେହ ଛାଡ଼ିଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ସେହିପରି ଉପାୟ କହିବାକୁ କହାଗଲା। ତୁମେ ଯେଉଁଠି ଏହି ସଂସାର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ଉପାୟ କୁ ଚାହୁଁଛ, ଶୁଣ। ହରି ରକ୍ଷକ, ରୁଦ୍ର ନାଶକ, ଏହି ଦୁଇଁଠି ମୁକ୍ତି ଦାତା। ବିଷ୍ଣୁ ନାରାୟଣ, ଯିଏ କ୍ଳେଶରହିତ, ସେ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି। ସେହି ଅଜର-ଅମର ଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ସେମାନେ କହନ୍ତି, ନିତ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ରୂପୀ ଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ମୁକ୍ତିର ଉପାୟ। ଯେଉଁମାନେ ହରିଙ୍କୁ ଭଜନ୍ତି, ନିତ୍ୟ ଧାମ ଦାତା ଭାବେ, ସେମାନେ ପ୍ରଜ୍ଞାନୀ। ଯେଉଁମାନେ ହୃଦୟରେ ପରମତତ୍ତ୍ୱକୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ସେହି ସୁଖଦାତାକୁ ଜାଣନ୍ତି। ସେମାନେ କହନ୍ତି, ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସ୍ଥିର, ପୂର୍ଣ୍ଣ ତତ୍ତ୍ୱ ମଣିଷଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ସେ ଅପରିମିତ, ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଧାର; ଏହି ଦେବଙ୍କୁ ଶରଣ ନେବା ଉଚିତ। ତତ୍ତ୍ୱବେତ୍ତା ଋଷିମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦାତା ବୋଲି କହନ୍ତି। ସେଉଁଠି କର୍ମର ଫଳ ଦେଇଥିବା, ନିଷ୍କାମ କର୍ମୀମାନେ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା ଏକମାତ୍ର ପ୍ରଭୁ। ଅବ୍ୟକ୍ତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭୋଗ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମୁକ୍ତିଦାତା ବୋଲି ଘୋଷଣା କରାଯାଏ। ସେହି ଦୟାମୟଙ୍କୁ, ନିତ୍ୟ ଧାମ ଦେଇଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଭଜିବା ଉଚିତ। ହରି, ଅବିନାଶୀ, ଜରା ଓ ମୃତ୍ୟୁ ରହିତ, ସେହି ମୁକ୍ତି ଦାତା। ଯେଉଁମାନେ ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଅମୃତତ୍ୱ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏବଂ ସମସ୍ତରୁ ଉଚ୍ଚ, ସେହି ହେଉଛନ୍ତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ପଦ। ସେମାନେ ଜ୍ଞାନମୟ ପୂର୍ଣ୍ଣତାକୁ ମୁକ୍ତିଦାତା ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି। ଯେଉଁଯୋଗୀ ସଦା ଭଜନ କରନ୍ତି, ସେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଯୋଗୀ ଇଚ୍ଛା ଓ ଦ୍ୱେଷରୁ ମୁକ୍ତ, ସେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ ଉପଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ସଂସାର ଦୁଃଖର ମୂଳ ଓ ଏହାର ମୁକ୍ତି ଉପାୟ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି, ଯେଉଁଠି ହରି-ଭକ୍ତି ଓ ପରମ ଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ମୁକ୍ତିର ଏକମାତ୍ର ପଥ।