ଏହି କଥାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି—ଯେଉଁ ଜୀବ ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସଂସାରରେ ଭଲ କାମ କରିଥାଏ, ସେ ନିଜ ପୁଣ୍ୟର ଫଳରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୋଗସୁଖ ସହିତ ମୋର ନିବାସକୁ ଯାଏ। ଏପରି ଭାବେ, ଯମ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଶୁଭ ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚାନ୍ତି। ତେବେ, ଏଠାରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ହୁଏ—ଏହା ସୃଷ୍ଟିର ପ୍ରଳୟ ସମୟର ଜଳର ରବ ଭଳି, ଏବଂ ଏହା ଅଞ୍ଜନ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ରୁତିମାନ୍। ଏହି ରୂପ ତିନି ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା, ଲାଲ ଚକୁ, ଦୀର୍ଘ ନାକ ସହିତ ଦେଖାଯାଏ। ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାନ୍ତି। ସେ, କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ତ୍ରାସିତ ପାପୀମାନୋଁକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହନ୍ତି: “ହେ ପାପୀମାନେ, ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମ କରିଥିବା, ଅହଂକାରରେ ଦୂଷିତ! ତୁମେ କାମ, କ୍ରୋଧ ଓ ମାନରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ବହୁତ ଆନନ୍ଦରେ ପାପ କରିଥିଲ। ସେବକ, ବନ୍ଧୁ, ପତ୍ନୀ କିମ୍ବା ଧନ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ଅନ୍ୟାୟ କାମ କରିଥିଲ। ଯେଉଁ ସନ୍ତାନ ଓ ଅନ୍ୟମାନୋଁକୁ ତୁମେ ପାଳନ କରିଥିଲ, ସେମାନେ ଆଜି ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି। ଯେପରି ତୁମେ ଅନେକ ପାପ କରିଥିଲ, ଏବେ ସେସବୁ କର୍ମ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କର। ଧନୀ, ଗ୍ୟାନୀ, ମୂର୍ଖ କିମ୍ବା ଗରିବ—ଯେଉଁଠି ନିଜ ଦୁଷ୍କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗିଛ, ଏବେ ତାହା ଭଲଭାବେ ଅନୁଭବ କର।” ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କର ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସେହି ସମୟରେ ଯମଙ୍କ ଦୂତମାନେ—ଏକ ଭୟଙ୍କର, କ୍ରୂର ଓ ଦାରୁଣ ଦୂତ—ଯେଉଁମାନେ ଯମଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମାନନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗି, ଅଧିକାଂଶ ପାପ ଶେଷ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ। ଏଠାରେ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ—ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋ ମନରେ ସନ୍ଦେହ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି, ଆପଣ ଦୟାର ସାଗର। ନାନା ପ୍ରକାର ଧର୍ମ ଓ ପାପର ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିନ ଶେଷରେ ତିନି ଲୋକର ନାଶ ଘଟେ। ଆପଣ, ମୁନିମାନେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିବା, ଗ୍ରାମ ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭ କର୍ମର ମହାତ୍ମ୍ୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ନାଶ ହୁଏ। ଏହି ସନ୍ଦେହ ମୋତେ ହେଉଛି, ଆପଣ ଏହା ଦୂର କରିପାରିବେ। ତେବେ, ପ୍ରଶଂସା ହେଉ, ଓ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ! ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ନାରାୟଣ ଅବିନାଶୀ, ଅନନ୍ତ, ପରମ ଓ ଶାଶ୍ୱତ ଜ୍ଵାଳା। ସେ ନିର୍ଗୁଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭୂତି ହୁଏ, ଏହି ପରମ ଆନନ୍ଦ ସ୍ୱରୂପ। ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର ଉପାଧି ଦ୍ୱାରା ସେ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି—ବ୍ରହ୍ମା ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି, ବିଷ୍ଣୁ ଭାବେ ପାଳନ, ଏବଂ ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ଜନାର୍ଦନ ଆବିର୍ଭାବ ନେଇଥାନ୍ତି। ଏହି ତିନି ଅବସ୍ଥାରେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜୀବ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କ କର୍ମ ହେଉଛି—ପାପ କିମ୍ବା ପୁଣ୍ୟ। କୌଣସି କର୍ମ, ସେ ଭୋଗିଥିଲେ କି ନାହିଁ, କୋଟି କୋଟି ଯୁଗ ଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନାଶ ହୁଏନାହିଁ। ଏହି ଶାଶ୍ୱତ ପରମାତ୍ମା ସମସ୍ତ କର୍ମର ଫଳ ସ୍୵ୟଂ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ସେ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ, ଓ ପ୍ରଳୟ କରନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଉପଭୋଗ କରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରଳୟର କାରଣ ହେଉଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଅଚଳ ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନେ ମହାମୋହରେ ଆବୃତ। ପୃଥିବୀରେ ଅଚଳ ଅବସ୍ଥାରେ ବୀଜ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଜଳ ସିଞ୍ଚନ ଓ ଅନୁକୂଳ ପରିସ୍ଥିତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଫୁଲି ମୂଳର ଅବସ୍ଥାକୁ ଯାଏ; ଏହି ମୂଳରୁ ଅଙ୍କୁର, ପତ୍ର, ଦଣ୍ଡ, ତନ୍ତୁ ଓ ଫୁଲ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। କିଛି ଫୁଲ ଫଳ ଦିଏ, କିଛି ଦିଏନାହିଁ; କିଛି ମାନେ ଫଳର କାରଣ। ଫୁଲ ପକିଲେ, ମୂଳରୁ ଚାଉଳର ଖୋଲ ଉପଜେ। ଏହି ଖୋଲ ଭିତରେ, ଉପଭୋକ୍ତାଙ୍କ କର୍ମ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣର ସଂଯୋଗରେ, ଗଛର ସାର ଖୋଲ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପ୍ରଥମେ ଦୁଧର ଅବସ୍ଥା, ପରେ ଚାଉଳ ରୂପ ଧାରଣ କରେ। ଉପଭୋକ୍ତାଙ୍କ କର୍ମାନୁସାରେ, ବର୍ଷ ଶେଷରେ ଫଳ ଦିଏ। ତା’ପରେ, ସେମାନେ କୀଟ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇ, ସଦା ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷଣିକ ଜୀବନ, ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖ ଭୋଗ, ଶୀତ, ବାୟୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ଷୋଭରେ ଅସ୍ଥିର, ସଦା ଭୁକ୍କି ଓ ତିରିକ୍ତିରେ, ମଳମୁତ୍ରରେ ଘୁଞ୍ଚି, ପୀଡ଼ା ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ସେଠାରୁ, ପଦ୍ମଯୋନିର ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଅସ୍ଥିର, ଅନାବଶ୍ୟକ ଚିନ୍ତା ଭରି, ସଦା ଭୁକ୍କି ଓ ତିରିକ୍ତିରେ, ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି, ମାଆଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅନୁସାରେ ଚଳି, ବାୟୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ। କେତେକ ଜନ୍ମରେ ଘାସ ଖାନ୍ତି, କେତେକରେ ମାଂସ ଓ ଅଶୁଦ୍ଧ ଜିନିଷ, କେତେକରେ ମୂଳ, କନ୍ଦ, ଫଳ ଖାଇ, ସଦା ଦୁର୍ବଳ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ହାନି କରନ୍ତି ଓ ଦୁଃଖ ଭୋଗନ୍ତି। ଡିମ୍ବଜ ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ କିଛି ପ୍ରାଣୀ ବାୟୁ, ମାଂସ, ଅଶୁଦ୍ଧ ଜିନିଷ ଖାନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ହାନି କରିବାରେ ଲିନ୍ନ, ସଦା ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ। ଘରେ ପାଳିତ ପ୍ରାଣୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବିଭିନ୍ନ ଦୁଃଖ ଭୋଗନ୍ତି—ନିଜ ଜାତିରୁ ବିୟୋଗ, ଭାର ବହିବା, ବନ୍ଧାଯିବା, ମାର୍ଯ୍ୟା, ହଳକୁ ଯୋଗାଯିବା ଓ ଏହିପରି ଅନେକ ପୀଡ଼ା ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ଏଭଳି ଜୀବନ ଚକ୍ର ଓ କର୍ମର ଫଳ ଅବିରତ ଚାଲିଥାଏ।