ଏହି ଶ୍ରେଣୀବଦ୍ଧ ଶାସ୍ତ୍ର ବଚନଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭରା, ଅନୁଭୂତିମୟ ଓ ଶୁଭ୍ର ଗଳ୍ପରେ ପରିଣତ କରିବା ପ୍ରୟାସ କରୁଛି— ମନୁଷ୍ୟ ଦେହରେ ଯଥାଯଥ ତପସ୍ୟା କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ; ଏହା ନ କଲେ ଜନ୍ମର ଅର୍ଥ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ଯଦି କେହି ଯୌନ ସମ୍ପର୍କରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ, ସେଉଁଠାରେ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ କିମ୍ବା ଅର୍ଧମାସ ଉପବାସ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ସମ୍ପର୍କ ପରେ ଛଅ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଇଟି ଚନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ତିନିପ୍ରକାର ଭାବରେ ଉଳ୍ଲେଖିତ, ଜ୍ଞାନ ଓ କ୍ରମାନୁସାରେ ବିଭିନ୍ନ। ଯଦି କେହି ବିଲାଇ, ଛାଗ, କୁକୁର କିମ୍ବା କୁକୁଡ଼ା ମାରେ, ଏହାର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଅଲଗା ଅଛି। ହାତୀ ହତ୍ୟା ପାଇଁ ଜଟ୍ପକୃଚ୍ଛ୍ର ବ୍ରତ ଏବଂ ଗାଈ ହତ୍ୟା ପାଇଁ ପରକ ବ୍ରତ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ମଦ୍ୟପାନ, ଅତି ଶୟନ, ବସିବା, ଫୁଲ, ମୂଳ, ଫଳ, ଶୁଖିଲା କାଠ, ଘାସ, ଗଛ, ଗୁଡ଼ ଆଦି ଉପରେ ମଧ୍ୟ ନିୟମ ରହିଛି। ଟିଟିଭା, ଚକ୍ରବାକ, ହଂସ, କରଣ୍ଡବ, ତଥା ତୀତିର୍ଣ୍ଣ, କଉଁ, ବକ, ଶିଶୁମାର, କଛୁଆ ଆଦି ପକ୍ଷୀ ପଶୁଙ୍କ ହତ୍ୟା ପାଇଁ ପ୍ରଜାପତ୍ୟ ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହୁଏ। ଯଦି କେହି ବୀର୍ୟ, ପିତ୍ତ, ମଳ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶିତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଏ, ବା ରଜୋଦର୍ଶିନୀ ନାରୀ, ଚଣ୍ଡାଳ କିମ୍ବା ମହାପାପୀଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ତେବେ ଜଳସ୍ନାନ କରିବା ଓ ଘୃତ ପାନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଯଦି ଭୋଜନ ବେଳେ ଅଜ୍ଞାନବଶତଃ ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଥାଏ, ବା ସ୍ନାନ, ଦାନ, ପାଠ, ଭୋଜନ ସମୟରେ ଏହା ହୁଏ, ତେବେ ଖାଦ୍ୟ ବାନ୍ତିଦେଇ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରତ କିମ୍ବା ଅନୁଷ୍ଠାନ କାଳରେ ଏକାଉଁ ଛାର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧି ରଖିବା ଦରକାର। ପାପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବା ସବୁଠୁ ବଡ଼ ପାପ। ଋଷିମାନେ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ମହାପାପ ସମାନ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ କରିଥିବା ଲୋକ ଯଦି ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଭାବେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ରାଗ ଛାଡ଼ି ଅନୁତାପ ଭାବେ ନିଜେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ମହାପାପ ହେଉ କି ସାଧାରଣ ପାପ, ଯଦି ମନକୁ ନିର୍ମଳ ଓ ନିର୍ଦୋଷ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ତେବେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଓ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ହରିଙ୍କୁ ମନ, ବାଣୀ କିମ୍ବା କାୟାରେ ଯେପରି ଭାବେ ହେଉ ଉପାସନା କଲେ, କିମ୍ବା ଭ୍ରମ କିମ୍ବା ସଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଚିନ୍ତନ କଲେ, କେବଳ ଏକ ଥର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଦୁଃଖ ଦୂରିଯାଏ। ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମ ପାଇବା ବଡ଼ କଠିନ। ଏହି ଜନ୍ମ ହେଉଛି ମେଘ ଚମକି ଯିବା ପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅସ୍ଥାୟୀ। ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ଜୀବନ ମିଳିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ବାଧା ଦୂର ହୁଏ ଓ ମନ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ। ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ – ଏହି ଚାରିଟି ହେଉଛି ମନୁଷ୍ୟ ଜୀବନର ଶାଶ୍ୱତ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ପୁତ୍ର, ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଘର, ଜମି, ଧନ, ଧାନ୍ୟ ଆଦି ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବାରେ କିଛି ଦୋଷ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଅଭିଲାଷା, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ମୋହ, ମଦ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଉପାସନା କର। ମୃତ୍ୟୁ ନ ଆସିଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଆସିନଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହି ନଶ୍ୱର ଦେହରେ କେବେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ଦେହ ମୃତ୍ୟୁ ସମୀପରେ ଥିବାରୁ ଅହଂକାର ତ୍ୟାଗ କର। ଏହି କଥା ଜାଣି, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଉପାସନା କର। ଯେଉଁଠି ମହାପାପରେ ଲିପ୍ତ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଭାବେ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ, ଯଜ୍ଞ, ବେଦ – ଏହି ସବୁ ଅପେକ୍ଷା ହରିସ୍ମରଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ବେଦ, ଯଜ୍ଞ, ଶାସ୍ତ୍ର, କିମ୍ବା ତୀର୍ଥସ୍ନାନ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ତାହା ହରିଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସହଜରେ ଲଭ୍ୟ।