ଏକ ସମୟର କଥା, ମହାତ୍ମା ନାରଦଙ୍କୁ ଏକ ଜ୍ଞାନୀ ଋଷି ଧର୍ମ ଓ ପାପର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବିଷୟରେ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ। ତିନି କହିଲେ—“ଯଦି କେହି ଚାନ୍ଦି ଚୋରି କରେ, ତେବେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ କରିବେ। ଏହି ପାପର ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଦୁଇଟି ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଯଦି କେହି ଚୋରିର ରାଶି ଏକ ହଜାର ଠାରୁ ଅଧିକ ହୁଏ, ତେବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନେଇବାକୁ ଉଚିତ। ଏକ ହଜାର ନିଷ୍କା ରାଶି ଚୋରି କରାଯାଇଥିଲେ, ପରାକ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଏବେ ଗୁରୁପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଅପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିବା ପାପର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବିଷୟରେ କହାଯାଉଛି। ଏହି ପାପ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜେ ନିଜ ଅଣ୍ଡକୋଷ କାଟି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପାପ ଘୋଷଣ କରିବା ଉଚିତ। ଶୁଭ ଅଥବା ଅଶୁଭ ଅବସ୍ଥାରେ ଯାଉଥିବା ସମୟରେ, ତିନି କେବେ ମନେ ପ୍ରତିବିମ୍ବନ କରିବେ ନାହିଁ। ଅଥବା, ତାଙ୍କର ପାପ ଘୋଷଣ କରି, ତିନି ଏକ ଗହୀର ଖାଦି ଠାରୁ କୁଦିପଡିବେ କିମ୍ବା ବାୟୁରେ ଲିନ ହେବେ। ଏହିପରି ଅପରାଧ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିଷ୍ଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। ଗୋମୟ ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ, ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପବିତ୍ର ହେଇଯିବେ। ଏହିପରି ଅପରାଧ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଯଦି ଶୁକ୍ର ବିସର୍ଜନ କରିଥିବା କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହେଇଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିଷ୍ଠା ନିବାହ କରିବା ଉଚିତ। ନବ ବର୍ଷ ଧରି ବିଷ୍ଣୁ ଭକ୍ତିରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିଲେ, ଏହି ପାପର ଶୁଦ୍ଧି ହେବ। ଗୁରୁପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଅପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ତିନି ବର୍ଷ ଧରି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି କେହି ମୋହ ଭାବରେ ପିତାମହଙ୍କ ପତ୍ନୀ, ମାମି, କିମ୍ବା ଝିଅ ପ୍ରତି ଯାଇଥିବେ, ଏକ ଦିନରେ ବହୁବାର ଘଟିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତିନି ବର୍ଷ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଦିଆଯାଉଛି। ତିନି ଦିନ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ ମାତ୍ର ପବିତ୍ର ହେବା ସମ୍ଭବ। ଯଦି କେହି ଚାହାଣା ଭାବରେ ବନ୍ଧୁ କିମ୍ବା ଶିଷ୍ୟର ପତ୍ନୀ ପ୍ରତି ଯାଇଥିବେ, ତେବେ ଏହିପରି ବ୍ୟକ୍ତି ଯଦି ଚାହାଣା ନଥିଲେ, ଏକ ବର୍ଷ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ମନ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଲାଭ ହୁଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଲେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପବିତ୍ର ହେଇଯାଏ। ଦେହ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କରିବା ଉଚିତ, ନାହିଁ ହେଲେ ଏକ ଅଧୋଗତି ହେବ। ଯଦି କେହି ମିଳନ କରିଥିବେ, ତେବେ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ କିମ୍ବା ଅର୍ଧ ମାସ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ। ଦୁଇଟି ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଛଅ ମାସ ଧରି କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ତିନିପ୍ରକାର, ଜ୍ଞାନ ଓ ମିଳନର କ୍ରମ ଅନୁସାରେ ହୁଏ। ଯଦି କେହି ବିଲେଇ, ମେଁଢା, କୁକୁର, କିମ୍ବା କକ୍କର ହତ୍ୟା କରିଥିବେ, ଏହାର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଦିଆଯାଉଛି। ହାତୀ ହତ୍ୟା ପାଇଁ ଜତପକୃଚ୍ଛ୍ର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଓ ଗୋ ହତ୍ୟା ପାଇଁ ପରାକ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ପାନ, ଶୟନ, ବସିବା ଓ ଫୁଲ, ମୂଳ, ଫଳ ଭୋଗ କରିବା, ଶୁଷ୍କ କାଠ, ଘାସ, ଗଛ, ଗୁଡ ଭୋଗ କରିବା, ତିତିଭା, ଚକ୍ରବାକ, ହଂସ, କରଣ୍ଡବ, ପାରା, କାଉ, କଉଁ, ଡଲଫିନ, କଚ୍ଛପ ଭୋଗ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରଜାପତ୍ୟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ଶୁକ୍ର, ମୂତ୍ର କିମ୍ବା ମଳ ଛୁଇଁଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି କେହି ରଜସ୍ୱଳା ନାରୀ, ଚଣ୍ଡାଳ କିମ୍ବା ମହାପାପୀଙ୍କୁ ଛୁଇଁନଥିବେ, ତେବେ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ସ୍ନାନ କରିବା ଓ ଘୃତ ଭୋଗ କରିବା ଉଚିତ। ଅଜ୍ଞାନରେ ଯଦି ଏହି ଅପରାଧ ଖାଇବା ସମୟରେ ହୋଇଯାଏ, ବା ସ୍ନାନ, ଦାନ, ପାଠ, ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ ସମୟରେ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଖାଦ୍ୟ ବମିତ କରି, ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ବ୍ରତ ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସମୟରେ ଏକାଶ ଶୁଣିଥିବେ, ଦ୍ୱିଜ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉପହାସ କରିବା ସବୁଠୁ ବଡ଼ ପାପ। ଋଷିମାନେ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ମହାପାପ ସମାନ ଘୋଷଣ କରିଛନ୍ତି, ତାହା ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠି ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ପାପର ଶୁଦ୍ଧି ନିଶ୍ଚିତ।